Sunday, November 7, 2010

ရေသေမြစ်

ရေသေမြစ်

ခါးသက်သက် ပျားတစက်အတွက်
အသွားမျက်မျက် ဒါးထက်ထက်
လမ်းကြောင်းပျက်တစပြင်ပေါ်က…။
“အနာဂတ်သားကောင်း” တဲ့
နောက်ဆုံးစာလုံးပေါင်းရဲ့နှစ်စက်
ဖြိုဖျက်ခံရတာ ကြာပြီလေ။

လက်ပန်းကျသူရဲကောင်း

စိတ်ထောင်းကိုယ်ကြေပညာရှင်
ဒါဏ်ရာရ သူတော်စင်တစ်ပါး….(တို့က)
“သတ်ပုံ” မမှားစေရအောင် ကျိုးစားဆဲ..
လူအ တော်တော်များများကတော့
ဆန်တွေနင်းကန်စား
၀ ဖြိုး နေလိုက်ကြပုံများ
ကမ္ဘာမြေကြီးမှ အားမနာ..။

ထားပါလေ…
ကိုယ်တိုင်မိုးမှောင်ကျ
ကိုယ့်လက်တွေအဖြတ်ခံရတော့မှ
“ဒုက္ခ” လို့ညည်း
လောကကြီးမတရားဘူးလို့
သွေးတမ်း ရူးတဲ့အခါ…။

“ညီနောင်တို့ရဲ့ဂုဏ်သိက္ခာ
သားမြေးတို့ရဲ့ အနာဂတ်အတွက်

သင်ဘာများဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသလဲ”…..လို့
သမိုင်းစာရွက်မှန်
ပြန်လှန်စစ်ဆေး
မေးခွန်းတခုမေးတဲ့ အခါ…။
“ဝါဒဖြန့်တရားများကြောင့်
မှားမှန်းမသိခဲ့ပါ” လို့များဖြေရင်…
ပေးထားတဲ့ဦးနှောက်
ပုံသေနည်းကျက်ဖို့လောက်သာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာကို..
ပြာ..ဖြစ်ခံခဲ့တဲ့ နှင်းဆီ
ရဲရဲနီ လိပ်ပြာတွေက…
သက်ပြင်းအသာယာ ချ
သက်သေထွက်ဆိုကြလိမ့်မယ်..။

အဲဒီအခါမှာ….
ကမ္ဘာမြေကြီးဟာ..
သွက်သွက်ခါ လှုပ်ရမ်း
တော်လဲသံ ခပ်ကြမ်းကြမ်းနဲ့
“ခရမ်းပြာ ဖန်ဆင်းရှင်တွေ…ငြိမ်းချမ်းပါစေ…”
“ပန်းနုရောင် သီအိုရီအတွက်
ဆွေခုနစ်ဆက် မျက်မမြင်
အသက်ရှင်လျက် ပျက်စီးစေ”…လို့ကျိန်စာဆိုရင်း
သင့်အား ထမ်းပိုးမှုကို
ငြင်းဆိုပေလိမ့်မယ်။
(ခြိမ့်ထက်-၁၉၉၈)

Saturday, November 6, 2010

မာန်မာနနှင့်ပတ်သက်၍

ငါနှင့်ငါသာ၊ နှိုင်းစရာဟု
ပညာမုန်ယ၊ို အရွယ်ပျိုက
မဆိုစလောက်၊ မာန်စောင်မြောက်၍
နှုတ်ငေါက်လွန်မိ၊ ဒေါသရှိလည်း
နှေင်းပြီ့တခါ၊ ရိုသေစွာလျှင်
ဤစာကိုးခန်း၊ ပုလဲပန်းဖြင့်
ိစိတ်ကျန်းမာန်လျှော့၊ ငါကန်တော့၏
မပေါ့ချစ်ခင်၊ သားနှယ်ကြင်၍
အရှင်တကာ၊ သည်းခံပါလော့
မေတ္တာမသွေ၊ မုန်းထုံ့ဖြေသည်
မျက်ပြေသူတော် ကျင့်ဟောင်းတည်း။
(ရှင်မဟာရဌသာရ ၏ ကိုးခန်းပျို့မှ)

**********************

ငါသာငါ့ထက်၊ မာန်မတက်နှင့်
အထက်နေမင်း၊ လေးကျွန်းချင်းလည်း
မလင်းတိမ်တိုက်၊ တကျွန်းမိုက်၏
နှိုင်းလိုက်သည်သာ၊ ဤအရာကို
ပညာရှိက၊ သတိရလိမ့်
လကိုနှုန်းထွေ၊ နေကိုနှုန်းသင့်
မြေနှင့်ပမာ၊ ကျင့်အပ်စွာ၏။
(ရှင်မဟာသီလဝံသ)

Friday, November 5, 2010

သင်္ချာငိုချင်း


သင်္ချာငိုချင်း (အပိုင်း-၁)။ ကြေကွဲဂီတ

ဂီတပညာရှင်တဦး အိပ်မက်ဆိုးက လန့်နိုးလာတယ်။ သူရဲ့အိပ်မက်ထဲမှာ သူဟာ ဂီတကိုမသင်မနေရပြဌာန်းထားတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းတခုကို ရောက်နေတာ တွေ့လိုက်ရလို့ပဲ။
 "ဂီတသံတွေနဲ့ ပြည့်နှက်နေတဲ့ ဟောဒီကမ္ဘာကြီးမှာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ကျောင်းသားတွေကို ပိုမိုယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းရှိလာဖို့ ကူညီတာပါ"
လို့ ပြောကြပါသတဲ့။ ပညာသင်ပေးသူတွေ၊ ကျောင်းတွေ နဲ့အတူ နိုင်ငံတော်ကပါ  ဒီအရေးကြီးလှတဲ့ စီမံကိန်းမှာ ဦးဆောင်ပါဝင်ပါတယ်။ လေ့လာမှုတွေလုပ်ကြ၊ ကော်မတီတွေဖွဲ့ကြ၊ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချကြတယ်။ တကယ့်လက်တွေ့လောကမှာ၊ အပြင်မှာ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်နေကြ တဲ့ ဘယ်ဂီတပညာရှင်၊ ဘယ်ဂီတစာဆိုရဲ့ အကြံဉာဏ် နဲ့ ပူးပေါင်းပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုမှ မပါပဲနဲ့ပေါ့။

သိကြတဲ့အတိုင်း ဂီတပညာရှင်တွေဟာ သူတို့ရဲ့ စိတ်ကူးစိတ်သန်းတွေကို ဂီတစာရွက်ပေါ်မှာ ဂီတဘာသာစကား လို့ခေါ်တဲ့ အစက်ကလေးတွေ လိုင်းကလေးတွေနဲ့သုံးပြီး မှတ်သားရေးခြစ် ကြရတာကိုး။  ဒါကြောင့် ဂီတဘာသာရပ်နဲ့ ဘွဲ ့၊ ဒီကရီ ရလိုသူတွေဟာ ဒီ ဂီတဘာသာစကားကို ကျွမ်းကျင်ဖို့လိုတာပေါ့။  ဂီတဘာသာစကားကို မတတ်ပဲ၊ ဂီတဆိုင်ရာ သီဝရီတွေကိုမသိပဲနဲ့ ကလေးတစ်ယောက်ဟာ သီချင်းတစ်ပုဒ်ဆိုဖို့၊ တူရိယာတစ်ခုတီးဖို့မျှော်လင့်မယ်ဆိုရင် ဒါဟာ ကျိုးကြောင်းမလျော် အဆီအငေါ်မတဲ့ဘူး လို့ယူဆပါတယ်။ ကိုယ်တိုင်လွတ်လွတ် လပ်လပ် နားထောင်ဖို့ တီးဖို့ ဆိုဖို့ ရေးဖွဲ့ဖို့ဆိုတာတွေ ကို ကောလိပ်အဆင့်မှ ဘွဲ့ကြိုအဆင့်မှ လုပ်ရမယ့် အဆင့်မြင့်ဂီတပညာရပ် တွေအဖြစ်ထားပါတယ်။  

မူလတန်း အလယ်တန်း အဆင့်လောက်မှာတော့ ဒီ မျက်စေ့နောက်စရာ ပဲပင်ပေါက်(ဂီတသင်္ကေတ)တွေကို နားလည်သုံးစွဲတတ်အောင် စည်းမျဉ်း စည်းကမ်း တိတိကျကျနဲ့ လေ့ကျင့်ပေးဖို့ပဲဖြစ်တယ်။
""ဂီတသင်တန်းဆိုတာဗျာ..ကျွန်တော်တို့က သင်္ကေတစာရွက်တွေထုတ်၊ ဆရာက သင်ပုန်းမှာ သင်္ကေတ တချို့ရေးပြ၊ ကျွန်တော်တို့ကလိုက်ကူး၊ ပြီးရင် တခြား ကီး(Key)ကို ပြောင်းရင်ပြောင်းကြည့်မယ်။ ကျွန်တော်တို့ဟာ ကိုယ်ရေးတဲ့ နုတ်စ်(Notes-သင်္ကေတ)တွေကို အမှားအယွင်းမရှိအောင် အထူးဂရုစိုက်ရတယ်ဗျ။ တခါကဆိုရင် Chromatic scale(အသံတစ်ခုနှင့်တခု အသံဝက်သာကွာဝေးသော အသံအစုအဝေး)နဲ့ပတ်သက်ပြီး ကျွန်တော်ရေးတဲ့ Notes တွေ အားလုံးမှန်ပေမယ့် ဆရာက ဂုဏ်ထူးမပေးဘူးဗျာ။ ဘာလို့ တုန်းဆိုတော့၊ တချို့ Notes ရဲ့ ခေါင်း(Head) လေး တွေမှာ ကျွန်တော်တပ်ထားတဲ့ အမြီး(stem) က အပေါ်အောက် လွဲနေလို့""
မကြာခင်မှာပဲ ပညာရေးဂုရုကြီးတွေ သတိထားမိလာတာကတော့ ဒီလိုဟာမျိုး(Notes ရေးခြင်း ဖတ်ခြင်း) ကို  အလွန်ငယ်ရွယ်တဲ့ ကလေးတွေကိုတောင် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးလို့ရတယ် ဆိုတာပဲ။ ဒါကြောင့်ပဲ တကယ် လို့ တတိယတန်းကလေးတစ်ယောက်ဟာ ပဉ္စမသံ စ လယ် ဆုံး (circle of fifths) ကိုတောင် ကောင်းကောင်း မှတ်သားမထားနိုင်ရင် ဒါဟာ ရှက်စရာလို့ယူဆကြတယ်။
""ကျုပ်သားအတွက် အိမ်မှာလာသင်ပေးမယ့် ဂီတနည်းပြတစ်ယောက်လောက် ငှားဦးမှပါဗျာ။ သူ့ရဲ့ ဂီတအိမ်စာတွေကို သူကိုယ်တိုင် မလုပ်တတ်ဘူး။  ဒါတွေဟာ ပျင်းစရာကောင်းသတဲ့။ ပြူတင်းပေါက်ကနေ အပြင်ငေးရင်း ရောက်တတ်ရာရာသံစဉ်တွေ  ညည်းရင်း သောက်သုံးမကျတဲ့ သီချင်းတွေ ဆို..ဆို..နေတော့တာပဲဗျို့""
အတန်းကြီးလာလေ ဖိအားဟာ များလေလေ ဖြစ်လာပါတယ်။ ကျောင်းသားတွေဟာ စံသတ်မှတ်ထားတဲ့စစ်ဆေးမှုတွေ ကောလိပ်ဝင်ခွင့်စာမေးပွဲတွေ အတွက် ပြင်ဆင်ရပါတော့တယ်။ များမြောင်လှတဲ့ ဂီတသင်ခန်းစာတွေ( Scales, Modes, Meter, Harmony, Counterpoint, ….) ကိုမဖြစ်မနေ ယူရပါတော့တယ်။
""သူတို့အတွက်လေ့လာစရာတွေကတော့ တပုံကြီးပေါ့။ ဒါပေမယ့် နောက်တော့ သူတို့ကောလိပ်ရောက်တဲ့အခါ အခု အထက်တန်းဆင့်မှာ လေ့လာခဲ့ရတာတွေက အကယ်အကျိုးရှိတယ်ဆိုတာ သူတို့လက်ခံလာကြမှာပါ""
တကယ်တန်းကျတော့ သိပ်မများလှတဲ့အရေအတွက်လောက်သာ ဂီတကို ထဲထဲဝင်ဝင် ဆက်လုပ်ဖြစ်ကြမှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဘယ်အစက်ကလေးက ဘာအသံကို ကိုယ်စားပြုတယ်ဆိုတာ အနဲစုလောက်သာ သိခွင့်ရကြ မှာပါ။
""အမှန်အတိုင်းပြောရရင်၊ အများစုသောကျောင်းသားတွေဟာ ဂီတမှာ မထူးချွန်ကြဘူး။ အတန်းထဲမှာထိုင်ရင်း စိတ်ပျက်ငြီးငွေ့နေကြတယ်။ ကျွမ်းကျင်မှုကလည်း ဩချရလောက်ပေရဲ့ဗျာ။ အိမ်စာတွေဆိုတာ လည်းအနိုင်နိုင်။ အများစုက ဂီတဟာ ဒီနေ့ကမ္ဘာမှာ ဘယ်လောက်အရေးပါတယ်ဆိုတာ သိပ်ဂရုမစိုက်နိုင်ကြတော့ဘူးဗျ။ တတ်နိုင်သမျှ အနည်းဆုံးသောသင်ခန်းစာလောက်နဲ့ပဲ တော်ရိ ရော်ရိသွားနေကြတာပါပဲ""


(ဂန္ထဝင်  ဂီတစာဆို
မိုးဇတ်
[Wolfgang Amadeus Mozart] ၏
ရုပ်ပုံလွှာ)











 ချွေးသံရွှဲရွှဲနဲ့ လန့်နိုးလာခဲ့တဲ့ ဂီတပညာရှင်က ဒီအဖြစ်အပျက်တွေဟာ ချောက်အိပ်မက်သာဖြစ်ကြောင်း ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ သိလိုက်ရတဲ့အချိန်မှာ ဟောဒီလို ဥဒါန်းကျူးလိုက်တယ်။
""အိမ်း….ဘယ်လိုလူ့အဖွဲ့အစည်းကမှ ဒီလောက်လှပပြီး အဓိပ္ပါယ်ပြည့် ဝတဲ့ အနုပညာ တရပ်ကို  ပေါ့ပျက် အသိမဲ့  သေးသိမ်အောင် မလုပ်ဆောင်စေရဘူး။ ဘယ်လို လူ့ယဉ်ကျေး မှုမျိုးကမှ ဒီလို သဘာဝဆန်တဲ့၊ လူ သားရဲ့ မိမိခံစားမှုကို ကျေကျေနပ်နပ်ဖေါ်ထုတ်တင်ပြခွင့်ပေးထားတဲ့ အနုပညာ ရဲ့သဘာ၀ လွတ်လပ်မှုကို …ကလေးငယ်တွေဆီက ၊ ရက်ရက်စက်စက်လုယူသွားတာမျိုး မဖြစ် စေရဘူး""
တချိန်တည်းမှာပဲ မြို့ရဲ့ တခြားဖက်က ပန်းချီဆရာတယောက်ဟာ အလားတူအိပ်မက်ဆိုးမျိုးက လန့်နိုးလာပြန် တယ်။
(ခြိမ့်ထက်)


Mathematical Association of America မှ သင်္ချာနှင့် သင်္ချာပညာသင်ကြားရေးဆိုင်ရာ သုတေသနပညာရှင် Paul Lockhart ၏ A Mathematician’s Lament ကို ဆီလျော်အောင်ဘာသာပြန်သည်။ မူရင်းလေ့လာလိုသူများ  http://www.maa.org/devlin/LockhartsLament.pdf  တွင်ရှု။

Thursday, November 4, 2010

ဖွတ် မိကျောင်းဖြစ်၊ မြစ် မချမ်းသာ


သို့သော်မင်းသားကြီးပြောပြသောစကားတခု ထူးသည်မှာ လောကမှာ “ဖွတ် မိကျောင်း ဖြစ်ယင် မြစ် မချမ်းသာ” ဆိုကြသော စကားပုံယှိသည်။ မိကျောင်းစစ်စစ်မှာ လျှာမရှိသောကြောင့် စားသောအစါမှာ အရသာမပေါ်။ အစာကို ဝမ်းပြည့်အောင် မျိုလို့သာသွင်းရသည်။ ဖွတ်မိကျောင်းမှာ လျှာယှိ၍့စားသော အစာမှာ အဆိုးအကောင်းသိသဖြင့် အရသာယှိရာလိုက်၍ စားတတ်သောကြောင့် ရေနှိုက်ယှိတဲ့ တိရိစ္ဆာန် များမခံနိုင်။ မြစ်ချောင်းနှိုက် သွားလှာကြသော လှေငယ် တက်စင်းကလေးများကို လိုက်တတ်သောကြောင့် ပျက်စီးသေဆုံး၍ မိကျောင်းစာဖြစ်ကြသဖြင့် မြစ်မချမ်းသာဟု ဆိုကြသည်။
လူများမှာ ယုတ်သောအမျိုးမှ လူတို့ အထွပ်အထိပ်ဖြစ်လှာသော် ငါ့ပြင်မင်းမယှိ ဟု စိတ်ထင်တိုင်း ကျင့်ချင်သလိုကျင့်၊ လုပ်ချင်သလိုလုပ်၊ ပြောချင်သလိုပြော။ အရမ်းမဲ့စီမံပြုလုပ်တော့ အမှုထမ်း၊ အရာထမ်း၊ ပြည်ရွာ ဆင်းရဲးသားတို့ပျက်စီးလျက် မချမ်းမသာယှိကြခြင်းသည် အမျိုးအရိုးမမှန်သော အမျိုးအရိုးမစစ်သော တရားမဲ့သောသူတို့ အုပ်စိုးခြင်းခံရသောကြောင့်ဖြစ်ချေသည်။
  (မှော်ပီဆရာသိန်းကြီး ၏ ပစပ်ရာဇဝင် မှ မူရင်းသတ်ပုံအတိုင်း ကောက်နှုတ်ချက်)

နန်းမတော်မယ်နု


အမေတို့မိဖနှင့်တကွ ရှေးမှီ လုကြီးများပြောသံကိုကြားရသည်မှာ မယ်နုသည် စုန်းမကြီးလို့လဲးပြောကြတယ်။  မယ်နုဟာ ရတနာဒီပံဆေးဖယောင်းတိုင်ကို စီရင်၍့မီးထွန်းတတ်ပါသတဲ့၊ နို့ပီးတော့ မယ်နုစီရင်ထားတဲ့ ဒူးလေး ကလေးယှိပါသတဲ့။ အဲးဒီဒူးလေးဟာ လေးတံကတော့ မိုးကြိုးပစ်ချတဲ့ သစ်ပင်ကသစ်သားတဲ့မောင်ရဲ့။ လေးကိုင်းကတော့ လူသေကောင်ကို မီးသင်းဂြိုဟ်တဲ့အခါ ထိုးဆွတဲ့ တံစူးဝါးတဲ့မောင်ရဲ့။ လေးကြိုးကတော့ လူသေ၏့ခြေမကြိုး လက်မကြိုးတဲ့မောင်ရဲ့။ အဲးဒါကို ဂါထာမန္တရားနှင့် စုတ်ရပါသတဲ့။ အဲးဒီလေးကြိုးတင်ရန် လေးတံမှာအထစ်သုံးထစ်ထားပါသတဲ့။ ပဌမအထစ်ကို လေးကြိုးတင်ယင် ရှင်ဘုရင် သု့ကိုမေ့နေ၍့အပါးကို မလာပါဘူးတဲ့မောင် ၊ ဒုတိယအထစ်ကျအောင်လေးကြိုးတင်ယင် ရှင်ဘုရင်သုအနားကိုလာ၍့မခွဲးမခွာပဲး နေပါသတဲ့၊ တတိယအထစ်ကျအောင် လေးကြိုးတင်ယင် ရှင်ဘုရင်စိတ်မကောင်းပါဘူးတဲ့မောင်၊ ရူးတယ်လို့ ပြောကြဒါပါပဲး။ အဲးဒီဟာတေဟာ လေးကြိုးတင်ထားတဲ့ အခိုက်မှာ ဖြစ်တတ်ပါသတဲ့ လေးကြိုးကိုဖြုတ်လိုက် ယင်ပြေပျောက်၍့ပကတိ အကောင်းပဲး ရှိပါသတဲ့မောင်။
(မှော်ပီဆရာသိန်းကြီး ၏ ပစပ်ရာဇဝင် မှ မူရင်းသတ်ပုံအတိုင်း ကောက်နှုတ်ချက်)