Showing posts with label ပရိုဂရမ်းမင်း. Show all posts
Showing posts with label ပရိုဂရမ်းမင်း. Show all posts

Friday, August 11, 2017

ပိုင်သွန် သို့မဟုတ် ရိုးရှင်းမှု၏စွမ်းအား

ပိုင်သွန် သို့မဟုတ် ရိုးရှင်းမှု၏စွမ်းအား

မိတ်ဆက်နိဒါန်း

                ကျွန်တော်တို့မှာ C, C++ , Java, PHP တို့ထက် ဆော့ဖ်ဝဲ ရေးသားထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (productivity) ပိုကောင်းတဲ့ ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားတစ်ခုရှိတယ်။ အဲဒီပရိုဂရမ်ဘာသာစကားရဲ့ ကွန်ပျူတာမှတ်ဉာဏ်သုံးစွဲမှု(memory consumption)အပိုင်းဟာ Java ထက်ပိုကောင်းပြီး၊ C သို့မဟုတ် C++ ထက်လည်း အများကြီးတော့ ပိုပြီးတော့ မဆိုးလှဘူး။ အဲဒီ ဘာသာစကားဟာ ၂၀၀၃ ကနေ အခု ၂၀၁၇ အထိ ဆယ့်ငါးနှစ်ဆက်တိုက် TIOBE Programming Community Index ရဲ့ အောင်မြင်ကျော်ကြားမှုအရှိဆုံး ထိပ်တန်း ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားဆယ်မျိုးစာရင်းမှာအမြဲပါဝင်နေတယ်။ ၂၀၀၇ နဲ့ ၂၀၁၀ နှစ်တွေမှာ နှစ်တစ်နှစ်ရဲ့ ပရိုဂရမ်ဘာသာစကား (Programming Language of the Year)အဖြစ်လည်းသတ်မှတ်ခံခဲ့ရတယ်။  အခု ၂၀၁၇ ခု မတ်လ စစ်တမ်းတွေအရ ပဉ္စမမြောက် အကျော်ကြားဆုံးပရိုဂရမ်ဘာသာစကားဖြစ်တယ်။ ဒါ့အပြင် ၂၀၁၀ခုနှစ်လောက်ကစပြီး အဲဒီ ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားကို ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း တက္ကသိုလ်ကြီးတွေမှာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ၊ တုပအသိဉာဏ်ပညာ နဲ့ တခြား သိပ္ပံနဲ့အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်တွေရဲ့ လက်တွေ့အသုံးချ ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားအဖြစ်အသုံးပြုလာကြတယ်။ အဲဒီပရိုဂရမ်ဘာသာစကားအပါအဝင် အခြားဘာသာစကား တစ်မျိုးအထက် တတ်ကျွမ်းသူတွေအားလုံးက အဲဒီပရိုဂရမ်ဘာသာစကားကို "သင်ယူလေ့လာ အသုံးချဖို့ အလွယ်ကူဆုံး ဘာသာစကား" အဖြစ် တညီတညွတ်တည်းသတ်မှတ်ကြတယ်။ အဲဒီ ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားကတော့ ပိုင်သွန် (Python) ပဲဖြစ်ပါတယ်။

 

နောက်ခံသမိုင်း

                ဘာသာပြန်အမျိုးအစားinterpreted language တစ်ခုဖြစ်တဲ့၊ အထွေထွေသုံး general purpose ပရိုဂရမ်ဘာသာစကား ပိုင်သွန်ကို  နယ်သာလန်နိုင်ငံသား ဒတ်ချ်လူမျိုး ကွန်ပျူတာပညာရှင် ဂူရီဒို ဗန် ရော့စ်ဆမ် (Guido van Rossum, born 31 January 1956) က ၁၉၈၉ ဒီဇင်ဘာမှာ စတင်တည်ထွင်ဖန်တီးခဲ့ပြီး ၁၉၉၁မှာ အများသုံးဖို့ ပထမဆုံးဖြန့်ဝေပေးခဲ့ပါတယ်။ Python 2.0 ကို ၂၀၀၀ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၆ ဖြန့်ချီခဲ့ပြီး၊ Python 3.0 ကို လုံးဝကွဲပြားခြားနားတဲ့ သီးသန့်လမ်းကြောင်းအသစ်တစ်ခုအဖြစ် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃ ရက်မှာ ဖြန့်ချိခဲ့တယ်။

 ပိုင်သွန်မှာပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ လိုင်ဘရီ(library = ပရိုဂရမ်များ၊ ဆော့ဖ်ဝဲ module များ၊ ဆော့ဖ်ဝဲ package များ)တွေကို စုစည်းသိမ်းဆည်းထားတဲ့ တရားဝင်နေရာ (official repository) မှာ၊ ၂၀၁၇ မေလ စာရင်းတွေအရ ပိုင်သွန်ကိုထောက်ပံ့တဲ့၊ ပိုင်သွန် ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားအတွက် အလုပ်လုပ်ပေးတဲ့၊ တခြားအဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ဆော့ဖ်ဝဲ( third-party software library) ပေါင်း ဟာ တစ်သိန်းခုနှစ်ထောင်ကျော် (၁၀၇၀၀၀)ရှိနေပြီလို့ဆိုပါတယ်။ အဲဒီဆော့ဖ်ဝဲလိုင်ဘရီတွေမှာ

·         gui, web frameworks, multimedia, databases, networking, communications စတာတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီအသုံးချလို့ရတဲ့ အပိုင်းတွေပါဝင်သလို၊

·         ဆော့ဖ်ဝဲစနစ်တွေ နဲ့ တခြားစနစ်တွေကို စီမံခန့်ခွဲဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ test frameworks, automation and web scraping နဲ့ documentation tools တွေလည်းပါဝင်ပါတယ်။

·         ဒါ့အပြင် သိပ္ပံ နဲ့ နည်းပညာ နယ်ပယ်တွေအတွက် scientific computing, text processing နဲ့ image processing တို့လို အလုပ်မျိုးတွေအတွက် တကယ့်ကိုပြည့်စုံကောင်းမွန်တဲ့ လိုင်ဘရီ တွေလည်း အမြောက်အများပါဝင်ပါတယ်။

 

သွင်ပြင်လက္ခဏာနှင့် အတွေးအခေါ်

                ပိုင်သွန်ဟာ ပရိုဂရမ်တည်ဆောက်ရေးသားမှုပုံစံအမျိုးမျိုးကို ထောက်ပံ့တဲ့ multi-paradigm programming language အမျိုးအစားဖြစ်တယ်။ ပိုင်သွန်ဟာ object-oriented programming  နဲ့ structured programming ပုံစံတွေကို အပြည့်အဝထောက်ပံ့ပေးတဲ့အပြင်၊ functional programming နဲ့ aspect-oriented programming တွေကိုပါ ထောက်ပံ့တယ်။ ဒါ့အပြင် design by contract နဲ့ logic programming ပုံစံတွေကိုပါ ချဲ့ထွင်သုံးစွဲလို့ရအောင် ပိုင်သွန်ကို ဒီဇိုင်းပြုတည်ဆောက်ထားတယ်။ ပိုင်သွန်ဟာ variable အမျိုးအစားတွေကို အရှင်ထားတဲ့ တစ်နည်းပြောရရင် variable တွေရဲ့ data type တွေကို ကြိုတင် ကြေငြာဖို့မလိုတဲ့ dynamic type အမျိုးအစားဖြစ်တယ်။ C, C++ ရဲ့လွှမ်းမိုးမှုခံရတဲ့ တခြား ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားတွေလို ဆီမီးကော်မာ နဲ့ တွန့်ကွင်းကိုမသုံးပဲ ပိုင်သွန်ဟာ line of code တွေ code block တွေကို ခွဲခြားဖို့အတွက် white space ကိုသာအသုံးပြုတယ်။

ပိုင်သွန်ရဲ့ အတွေးအခေါ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဆောင်ပုဒ်တွေကတော့

·         လှပခြင်းဟာ ကြည့်ရဆိုးခြင်းထက် ပိုကောင်းတယ်။

·         တိတိကျကျ တိုက်ရိုက်ပြောလိုက်တာက သွယ်ဝိုက်ပြောတာထက် ပိုကောင်းတယ်။

·         ရိုးရှင်းခြင်းဟာ ရှုပ်ထွေးခြင်းထက် ပိုကောင်းတယ်။

·         ရှုပ်ထွေးခြင်းဟာ နားလည်ရခက်လောက်အောင်ရှုပ်ထွေးခြင်းထက် ပိုကောင်းတယ်။

·         ကုဒ်တွေကို ဖတ်ရှုနိုင်စွမ်းဟာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမယ့်အချက်ဖြစ်တယ်။

 

ဘာကြောင့် ပိုင်သွန်ကိုလေ့လာသင့်တာလဲ

·         ပိုင်သွန်ဟာ လွတ်လပ်စွာ အခမဲ့ သုံးစွဲနိုင်တဲ့ ဆော့ဖ်ဝဲ Free and Open Source Software ဖြစ်တယ်။

·         သင်ယူလေ့လာရတာလည်းလွယ်ကူတယ်။ မြန်မြန်ဆန်ဆန်လည်း လက်တွေ့အသုံးချနိုင်တယ်။ ကုဒ် တွေက ကျစ်ကျစ်လျစ်လျစ်ရှိတဲ့အပြင် အလွယ်တကူ ဖတ်ရှုနားလည်နိုင်တယ်။ တွေးသလို ရေးနိုင်တဲ့ ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားဖြစ်တယ်။

·         အသုံးအများဆုံး operating system ( Linux, Windows, Macintosh, Solaris, OS/2, Amiga, AROS, AS/400, BeOS, OS/390, z/OS, Palm OS, QNX, VMS, Psion, Acorn RISC OS, VxWorks, PlayStation, Sharp Zaurus, Windows CE and PocketPC) တိုင်းအတွက် ပိုင်သွန်ဘာသာပြန်ဆော့ဖ်ဝဲ Python Interpreter တွေရှိတယ်။ ဒါ့အပြင် Python ကုဒ်တွေကို C, C++, Java, JavaScript,Go ကုဒ်တွေအဖြစ် compile လုပ်ပေးနိုင်တဲ့ compiler တွေလည်း အများကြီးရှိတယ်။

·         (သီအိုရီအရ)အကန့်အသတ်မရှိတဲ့ ကိန်းပြည့်တွေကို အသုံးပြုနိုင်တယ်။ array နဲ့ matrix ဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတွေ၊ numerical data processing and manipulation တွေကို အလွန်လျင်မြန်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်တယ်။

·         စာသား(String)နဲ့ပတ်သက်တဲ့ပြဿနာတွေနဲ့ အဘိဓါန်ရှာဖွေရေး(Dictionay Search)နဲ့ဆိုင်တဲ့ ပြဿနာတွေနဲ့ပတ်သက်လာရင် ပိုင်သွန်ဟာ တခြားပရိုဂရမ်ဘာသာစကားတွေထက် သိသိသာသာ အကောင်းမွန်ဆုံးလုပ်ဆောင်နိုင်တယ်။

·         CSV, Excel, relational and non-relational databases, HDF5 နဲ့  JSON အစရှိတဲ့ file format ပေါင်းများစွာနဲ့ အချက်အလက်ပေါင်းမြောက်များစွာကို အလွယ်တကူ ရေးနိုင်ဖတ်နိုင် ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲတယ်။

·         Yahoo!, Google Finance, the World Bank အစရှိတဲ့ အဖွဲ့အစည်းကြီးတွေက ဝက်ဘ်အခြေခံ အချက်အလက်ရင်းမြစ် web-based data source တွေကိုလည်း အလွယ်တကူ တိုက်ရိုက်ဖတ်နိုင်တယ်။ processing လုပ်နိုင်တယ်။

·         အချက်အလက်တွေကို ရုပ်ပုံကားချပ်တွေနဲ့ သရုပ်ပြခြင်း data visualization ကိစ္စတွေကို အလွယ်တကူလုပ်ဆောင်နိုင်တယ်။

·         ပိုင်သွန်ရဲ့ ပြည့်စုံကြွယ်ဝတဲ့ လိုင်ဘရီတွေကြောင့် တုပအသိဉာဏ်ပညာ နဲ့ အချက်အလက်သိပ္ပံပညာအတွက် အသင့်တော်ဆုံး နဲ့ အကောင်းဆုံး ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားဖြစ်တယ်။

 


အသုံးချနယ်ပယ်များနှင့် ဥပမာများ
ဂူးဂဲလ် ရှာဖွေရေးပရိုဂရမ်စာမျက်နှာ (google search engine)ဟာ အသွင်အပြင် အမြင်အာရုံအားဖြင့် ရိုးရှင်းပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူ့ရဲ့နောက်ကွယ်မှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ ဂရပ်ဖ်သီအိုရီ(Grapyh Theory) ကိုလက်တွေ့အသုံးချထားတဲ့ အယ်ဂိုရစ်သမ်တွေ၊ တုပအသိဉာဏ်ပညာကိုင်းကွဲတစ်ခုဖြစ်တဲ့ သဘာဝဘာသာစကားအား အဆင့်ဆင့်အသုံးချမှု (natural language processing)ဆိုင်ရာ အယ်ဂိုရစ်သမ်တွေ၊ အသံဖြင့်ရှာဖွေမှု(voice search)၊ ရုပ်ပုံဖြင့်ရှာဖွေမှု (image search) တို့လိုကိစ္စရပ်နဲ့ ဆိုင်တဲ့ အယ်ဂိုရစ်သမ်တွေကို ပိုင်သွန်နဲ့ ​ရေးသားဖန်တီးထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကနေ့ခေတ်ရဲ့ မရှိမဖြစ်နီးနီးအဆင့်ကိုရောက်ရှိနေပြီဖြစ်တဲ့ ဖျော်ဖြေရေးဆိုဒ် ယူကျုဘ်(Youtube) နဲ့ အဲဒီဆိုဒ်ရဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာကိစ္စတွေကို  ပိုင်သွန်နဲ့ရေးထားတာပါ။ (မှတ်ချက်။ ဒီနေရာမှာ ယူကျုဘ် ကို ဖြော်ဖြေရေးဆိုဒ်လို့ သုံးစွဲလိုက်ခြင်းဟာ တစ်ဝက်တစ်ပျက်သာမှန်ပါတယ်။ တကယ်တော့ ပညာကို အမှန်တကယ်လိုလားသူတို့ရဲ့ အဓိက၊ ပင်မ၊ ပညာရင်းမြစ်ဟာလည်း ယူကျုဘ်ပဲဖြစ်ပါတယ်။ ပညာရှင်တွေ ပါမောက္ခကြီးတွေ ဝါသနာရှင်တွေရဲ့ သင်ခန်းစာပို့ချချက်တွေ၊ ဆွေးနွေးချက်တွေ၊ သင်ကြားမှုတွေဟာ Youtube ပေါ်မှာ ပညာရပ်နယ်ပယ်တိုင်းအတွက် အလျှံပယ်ရှိနေပါတယ်။)
                Instagram ဝက်ဘ်ဆိုဒ်ကလည်း ပိုင်သွန်နဲ့ရေးထားတာဖြစ်သလို လူမှုရေးသတင်းကွန်ယက်ဆိုဒ် social news networking site တစ်ခုဖြစ်တဲ့ Reddit ဆိုရင်လည်း အစအဆုံး အပြီးအစီး ပိုင်သွန်နဲ့ရေးသားထားတာပါ။ ဒါ့အပြင် Wikipedia, Google, Yahoo!, CERN - European Organization for Nuclear Research  ဥရောပ နြူကလီးယားသုတေသနအဖွဲ့၊ NASA- National Aeronautics and Space Administration  အမေရိကန် အမျိုးသား လေကြောင်းနဲ့အာကာသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ တို့လိုအဖွဲ့အစည်း...စတာတွေအပြင်၊ အမေရိကားရဲ့အကြီးမားဆုံး ငွေကြေးအဖွဲ့အစည်းတွေ ဘဏ်တွေဖြစ်တဲ့ Bank of America, Merrill Lynch နဲ့ J.P. Morgan တို့မှာ  ပိုင်သွန်ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်အသုံးချနေကြပါတယ်။ အထူးအလေးအနက်ထားပြောလိုတာက အခုတင်ပြခဲ့တဲ့အဖွဲ့အစည်းတွေအနေနဲ့ ပိုင်သွန်ဘာသာစကားတစ်ခုတည်းကို အသုံးပြုတယ်လို့ ဆိုလိုတာမဟုတ်ပါဘူး။ တခြား ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားတွေကိုလည်းအသုံးပြုကြမှာ ဧကန်မလွဲပါ။ တကယ်တော့ အသေးစား ဆော့ဖ်ဝဲကုမ္ပဏီလေးတွေတောင် ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားတစ်ခုတည်းကိုသုံးတာမျိုးမဟုတ်ပဲ စူးနေရာစူး ဆောက်နေရာဆောက်၊ ဒူးနေရာဒူး တော်နေရာတော် သင့်လျော်ရာ ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားတွေကို သင့်လျော်တဲ့နေရာမှာ သင့်လျော်သလို အသုံးချကြတာပဲဖြစ်ပါတယ်။


နိဂုံးအမှာ
ui, database, business logic, login စတဲ့ ဆင်တူယိုးမှား စကားလုံးတွေပဲ ထပ်တလဲလဲပါဝင်နေတဲ့ အသေးစား နဲ့ အလတ်စား စီးပွားရေးဆိုင်ရာဆော့ဖ်ဝဲတွေ၊ စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာပရိုဂရမ်တွေကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ရေးသားနေရတာ ငြီးငွေ့နေပြီဆိုရင် အခုအချိန်မှာ မိတ်ဆွေဟာ ပိုင်သွန်ကို လေ့လာပြီး အသစ်အဆန်းတွေ တည်ထွင်ဖန်တည်း စမ်းသပ်ကြည့်ဖို့ အသင့်လျော်ဆုံးအချိန်ပါပဲ။ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံနဲ့ အိုင်တီပညာရဲ့ အရပ်ဂတ်လားရာတွေဖြစ်တဲ့ တုပအသိဉာဏ် (Artificial Intelligence)၊ သဘာဝဘာသာစကား အဆင့်ဆင့်အသုံးချမှု (natural language processing)၊ အချက်အလက်သိပ္ပံ (Data Science)၊ စက် လေ့လာသင်ကြားမှု(machine learning) နဲ့ဆိုင်တဲ့ သုတေသနလုပ်ငန်းတွေ ဆော့ဝဲတွေ ပရိုဂရမ်တွေ အတွက် အကောင်းဆုံး အထိရောက်ဆုံး အလိုက်ဖက် အသင့်တော်ဆုံး ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားက ပိုင်သွန်ပါ။ သိပ္ပံ နည်းပညာနဲ့ အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ရှုပ်ထွေးအဆင့်မြင့်တဲ့ တွက်ချက်မှုတွေကို  အဆင်ပြေချောမွေ့စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်တဲ့ ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားက ပိုင်သွန်ပါ။ မိတ်ဆွေရဲ့ မဟာဘွဲ့ ပါရဂူဘွဲ့စာတမ်းတွေအတွက် မူလသုတေသနနယ်ပယ်အတွက် ပေးရတဲ့အချိန်တွေကို မထိခိုက်စေဘဲ မိတ်ဆွေရဲ့ ကျမ်းကြီးကြပ် စစ်ဆေးသူတွေ စိတ်ဝင်စား အထင်ကြီးအလေးထားနိုင်လောက်တဲ့ mathematical model, software model, prototype တွေ အလွယ်တကူ တည်ဆောက် သရုပ်ပြနိုင်တဲ့ ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားက ပိုင်သွန်ပါ။ နိဂုံးချုပ်ရရင်တော့ အနာဂတ်မှာတွေ့ကြုံလာရနိုင်တဲ့  နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာစိန်ခေါ်မှုတွေကို  ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းဖို့ အသင့်ရှိနေကြောင်း သက်သေပြတဲ့အနေနဲ့၊ မိတ်ဆွေရဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုစာရင်းထဲမှာ ပိုင်သွန်ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားကို ထပ်မံဖြည့်စွက်လိုက်ပါလို့ လေးစားစွာ အကြံပြုလိုက်ပါတယ်။

REF:  

1.https://en.wikipedia.org/wiki/Python_(programming_language)

2. PH526x: Using Python for Research, video lectures by Jukka-Pekka "JP" Onnela, Assistant Professor of Biostatistics, Harvard University

https://www.edx.org/course/using-python-research-harvardx-ph526x

3. YVES HILPISCH(2015), Derivatives Analytics with Python, John Wiley & Sons Ltd

 

ရွှင်လန်းချမ်းမြေ့ပါစေ။

ကျော်ခိုင်စိုး(infoTherapy)

Verified Certificate:Using Python for Research(Harvard University via edX)

 



Thursday, May 29, 2014

Finding the Roots of an Equation

WHAT
"Root" is a more formal way to say "answer" or "solution". A number is called a root of an equation if when the number is substituted into the equation and both sides simplified, the result is an identity, such as 2=2 or 8=8, etc.

Or

The root of a one dimensional equation is the value of x for which the equation y=f(x)=0.

Example 1
There are two roots to this equation x²+6=5x
They are 3 and 2.
3 is one root because when you substitute 3 for x
3²+6=5(3)
9+6=15
15=15

Also 2 is a root, because when you substitute 2 for x
2²+6=5(2)
4+6=10
10=10

Example 2
The root value for the given equation y = f(x) = 10x2 + 31x - 14 is "0.4"
because if we substitute the root value "0.4" to the equation and we get zero.
(10 * (0.4)^2) + (31 * 0.4) -14 = 0

WHY
One might ask what this has to do with chemistry or science, etc. There are many examples of chemical problems in which one needs to find the roots of equations. Some of the chemical examples include

  • · Weak acid/base equilibria; titrations
  • · The vapor pressure equation, ln P = A + (B/T) + C ln T
  • · Equation of state problems
  • · Equilibrium calculations
  • · Quantum mechanics
  • · Kinetics



HOW
So, now is the time to ask how do we fine the roots for the given equation?

1. Newton’s method (Newton-Raphson method)
Newton’s method consists of four steps:
1. Guess a value of the root, x.
2. Calculate f(x) and the derivative f’(x), i.e., df(x)/dx
3.



4. Iterate

[to be continued...]

Friday, December 13, 2013

စံပြပရိုဂရမ်မာ

၂၀၀၃ ခုနှစ် ဇန်န၀ါရီလ၊ အမေရိကန်နိုင်ငံ အာ်ရီဂွန်ပြည်နယ်(Oregon) ပည်နယ်မှာရှိတဲ့ Portland ဆိုတဲ့မြို မှာ၊ Scott Meyers[Effective C++ စာအုပ်များ ရးသားခဲ့သူ Ph.D. Computer science] နဲ  Bruce Eckel [Thinking in Java, Thinking in C++ စာအုပ်များရေးသားခဲ့သူ ၊ B.S Applied Physics, M.S Computer Engineering] တို က ဦးဆောင်ပြီး “ပိုမိုကောင်းမွန်သော ကုဒ်များရေးသားခြင်း” ဆိုတဲ့ တွ ဆုံဆွေးနွေးပွဲတစ်ခု ကျင်းပခဲ့ပါတယ်။ သုံးရက်ကြာကျင်းပခဲ့တဲ့ အဲဒီ ဆွးနွေးပွဲမှာ သူတို နှစ်ဦးအပါအ၀င် တခြားပညာရှင် ၁၅ ရာက်လောက်က၊ ပရိုဂရမ်မာတွေရဲ့ coding ရးသားခြင်းနဲ  သက်ဆိုင်တဲ့ အရည်အသွေးကို ဘယ်လို တိုးတက်ကောင်းမွန်လာအောင် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက် မှင့်တင်ကြမလဲဆိုတဲ့ အချက်တွေကို အဓိကထားဆွေးနွေးခဲ့ကြတာပါ။ အဲဒီလို ဆွးနွေးကြတဲ့ အချက်တွေထဲက တခုကတော့၊ Software Engineering လာက တနည်းပြောရရင်တော့ ပရိုဂရမ်ရေးသားခြင်းနယ်ပယ်မှာ လျစ်လျူရှုခြင်းခံနေရတဲ့၊ တကယ့်အခြေခံအကျဆုံးအချက်တချက်ရှိနေတယ် ဆိုတဲ့ အကြောင်းပါပဲ။ အဲဒီ လျစ်လျူရှုခံနေရတဲ့အချက်ကတော့ Dave Thomas နဲ  Andy Hunt တို   ဖာ် ထုတ်ခဲ့တဲ့ DRY Principle[Don’t Repeat Yourself Principle] ဆိုတာပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ စည်းမျဉ်းကို DIE Principle (Duplication is Evil ) လို လဲခေါ်ပါတယ်။
ဒီအာရ်ဝိုင် ရဲ့ အတိုချုပ်အနှစ်သာရကတော့ “လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ပုံခြင်း၊ Logic ခင်း၊ သဘောတရားခြင်း တူညီနေတဲ့ Code တခု(တစု)ကို application တခုထဲမှာ solution တခုထဲမှာ ထပ်ခါတလဲလဲမရေးနဲ  တကြိမ်ထက်ပိုမရေးနဲ ” ဆိုတဲ့ စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်ပဲဖြစ်တယ်။ ဒီအချက်ရဲ့အနှစ်သာရကို တချို  ပရိုဂရမ်မာတွေက နားမလည်သေးတာ ဖစ်နိုင်ပြီး၊ တချို ကတော့ အဲဒီ DRY Principle ကို လုံးဝမသိသေးတာဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ Software ရးသားရာမှာ၊ တခြားလိုက်နာ ကျင့်ဆောင်သင့်တဲ့ အချက်တွေ အများကြီးရှိပါသေးတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း Scott ရဲ့လေ့လာတွေ  ရှိချက်အရ၊ ဒီ DRY Principle ကိုတောင် သဘောပေါက်နားလည်ပြီး လက်တွေ  လိုက်နာဆောင်ရွက်လာအောင် မလုပ်နိုင်ဘူးဆိုရင်၊ တခြားပိုမိုရှုပ်ထွေးတဲ့ အချက်တွေဖြစ်တဲ့
• ရိုးရိုးရှင်းရှင်းဖြစ်အောင်ရေး[KISS(Keep It Simple, Stupid!)
• မလိုသေးရင် မရေးသေးနဲ YAGNI (You Ain’t Gonna Need It)
• Class တခု function တခုဟာ တိကျတဲ့ လုပ်ငန်းတာ၀န် တခုအတွက်ပဲဖြစ်ရမယ် ။ တခုထက်ပိုရင် ခွဲရေး။ SRP(Single Responsibility Principle) SoC (Separation of Concern)
ဆိုတဲ့အချက်တွေကို ကာင်းကောင်းနားလည်သဘောပေါက်လိုက်နာဖို ဆိုတာ အတွက်တော့ မျှာ်လင့်ချက်မရှိဘူး လို ဆိုပါတယ်။ ဒီ စည်းမျဉ်းတွေကို ပည့်ပြည့်စုံစုံ ရှင်းပြနိုင်ဖို  ရှည်ရှားတဲ့ ဥပမာ coding တွ လိုအပ်တဲ့အတွက် နာက်နောင်ဆောင်းပါးတွေမှာမှ အလျဉ်းသင့်တဲ့အခါ သီးသန် ဆွးနွေးပါဦးမယ်။
ဒါ့အပြင်၊ တခြားလွဲမှားနေတဲ့ ပရိုဂရမ်ရေးသားခြင်းဆိုင်ရာ ယူဆချက်တခုနဲ ပတ်သက်လို  “ပရိုဂရမ်ရေးတယ်ဆိုတာ လူနဲ စက် ဆက်သွယ်ရေးမဟုတ်၊ လူ လူချင်းဆက်သွယ်ရေးသာဖြစ်တယ်” လို  Bruce Eckel ကဆိုပါတယ်။ အဓိပ္ပါယ်ကတော့၊ လူ(Programmer)ဟာ၊ စက်(Computer Processor) ကို ဘာလုပ်ရမယ်ဆိုတာ နားလည်သွားအောင် Code တွရေးရုံ၊ ညွှန်ကြားချက်(Instruction) တွပေးရုံလောက်သာမဟုတ်ဘူး လို ဆိုလိုတာပါ။ မှန်ပါတယ်။ Program(Software) ရးတယ်ဆိုတာ၊ Software Engineer တွ၊ Pragrammer တွ နဲ ၊ ဒီ Software ကို အပ်နှံရေးသားစေတဲ့ Customer တွရဲ့ဆက်သွယ်ရေး၊ ပရိုဂရမ်ရေးသားနေတဲ့ အဖွဲ ဝင်(Team member)တွေ အချင်းချင်းရဲ့ဆက်သွယ်ရေး၊ လက်ရှိအဖွဲ ဝင်တွေနဲ  အဖွဲ ဝင်အသစ်ဖြစ်လာမယ့်သူတွေနဲ ဆက်သွယ်ရေးအပြင်၊ အထက်ပိုင်း စီမံခန်  ခွဲအုပ်ချုပ်သူတွေနဲ ဆက်သွယ်ရေးဆိုတာတွေအထိ၊ ကျယ်ကျယ်ပြန် ပန် ပါ၀င်နေပါတယ်။
ကောင်းကောင်းအလုပ်လုပ်နိုင်ရုံ၊ Run နိုင်ရုံ Program/Software တခုထွက်လာဖို ဆိုတာလောက်ဟာ၊ ကျွန်တော်တို  Software ရးသားထုတ်လုပ်မှုဖြစ်စဉ်ရဲ့ “ဆုံးမှတ်၊ ပန်းတိုင်၊ နာက်ဆုံးဦးတည်ချက်” မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ Extreme Programming နည်းစနစ်တွေမှာ သိပ်ကိုအရေးပါတဲ့အချက်ပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ XP ဆိုတာ၊ ဆာဖ့်ဝဲအပ်နှံရေးသားစေသူ (Customers)တွေကိုပါ၊ ဆာဖ့်ဝဲရေးသားထုတ်လုပ်မှုဖြစ်စဉ် (Software Development Process) မှာ၊ Software Engineer တွနဲ အတူပူးပေါင်းပါ၀င်စေပြီး၊ သူတို  (Customer)ရဲ့လိုလားချက် လိုအပ်ချက်တွေကို တစတစ တိုးမြှင့်အကောင်အထည်ဖော်တဲ့နည်းစနစ် (Incremental Development Process) ကိုအခြေခံထားတဲ့ Software ရးသားနည်းတခုပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို  ကျွန်တော်တို ရဲ့ပန်းတိုင်ဟာ ကျွန်တော်တို ရးသားတဲ့ Coding တွကို၊ တခြားသူတွေ တတ်နိုင် သမျှ ဖတ်ရှုနားလည်သဘောပေါက်အောင် ရးဖို ပါပဲ။
ဒီလိုရေးသားခြင်းဖြင့်
၁။ Software တခုကို မဖြန် ချိမီ၊ Coding နဲ  Design တွကို ပန်လည်သုံးသပ်ရာမှာ လွယ်ကူမှုရှိခြင်း။
၂။ နာင်အနာဂတ်မှာ ကိုယ့်ရဲ့ team ကို ပူးပေါင်းပါ၀င်လာမယ့် Programmer အသစ်တွေဟာ၊ သိပ်များများစားစား အားစိုက်ထုတ်ဖို မလိုပဲ အဲဒီ ကုဒ်တွေကို နားလည်သဘောပေါက်နိုင်တဲ့အတွက်၊ ကိုယ့်ရဲ့ ပရိုဂရမ်ရေးသားတဲ့ အဖွဲ ရဲ့ အတွေ အကြုံနဲ  အရည်အချင်း မန်မြန်ဆန်ဆန်တိုးတက်လာနိုင်ခြင်း။
၃။ ဒီစနစ် ဒီဆောဖ့်ဝဲကို ပင်ဆင်ပြောင်းလဲတိုးချဲ့ရေးသားဖို လိုအပ်လာတဲ့အခါ၊ သိပ်မခက်ခဲတော့ခြင်း ဆိုတဲ့ အကျိုးကျေးဇူးတွေရနိုင်ပါတယ်။
Software Engineering ဆိုင်ရာဝေါဟာရတွေနဲ ပာရမယ်ဆိုရင်တော့၊ Coding ကိုဖတ်ရှုနိုင်စွမ်း (Readability) တိုးတက်လာရင်၊ နားလည်နိုင်စွမ်း (Understandability) လည်းတက်လာမယ်။ အဲဒီရဲ့အကျိုးဆက်ကြောင့် ပင်ဆင်ထိန်းသိမ်းနိုင်စွမ်း (Maintainability) မင့်မားလာတဲ့အတွက်၊ ပင်ဆင်ထိန်းသိမ်းမှုကုန်ကျစရိတ်(Maintenance Cost) လျာ့ကျလာပါတယ်။ ဒါ့အပြင် DRY Principle ကိုလိုက်နာသုံးစွဲထားတဲ့ ပရိုဂရမ်တွေမှာ ကုဒ်အရေအတွက်(Lines of Code) လျာ့ကျလာပြီး၊ ရှုပ်ထွေးမှု (Complexity) လည်း အထိုက်အလျောက်လျော့ကျလာပါတယ်။ ဒီနှစ်ခုလျော့ကျလာတဲ့အတွက်၊ ဆာဖ့်ဝဲ ရးသားမှုကုန်ကျစရိတ်( Development Cost) အပြင် Maintenance Cost ပါ သက်သာလာစေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပရိုဂရမ်ရေးသားတယ်ဆိုတာ အဖြေတခုအတွက် အပြိုင်အဆိုင်အားသွန်ကြိုးပမ်းရုံ သက်သက်မျှသာမဟုတ်ပဲ၊ ပင်နိုင် ပာင်းနိုင် တိုးချဲ နိုင်တဲ့ စနစ်(System)တစ်ခုတည်ဆောက် တဲ့ပုံစံမျိုးသာဖြစ်ရပါမယ်။
အဲဒီ “ပိုမိုကောင်းမွန်သော Code များရေးသားခြင်း” ဆိုတဲ့ ဆွးနွေးပွဲမှာပဲ၊ ထိတ်လန် စရာ ကိန်းဂဏန်းတွေ လည်းပေါ်ထွက်လာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ လက်ရှိ ဆာ့ဖ်၀ဲလောကကြီးမှာ ပါ၀င်ရေးသားနေကြတဲ့ “၉၅-ရာခိုင်နှုန်းသော Programmer တွရဲ့ ဆာဖ့်ဝဲရေးသားထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း [Productivity - Software ရးသားရာတွင် လိုအပ်သော idea, စိတ်ကူးစိတ်သန်း၊ တွးခေါ်နိုင်စွမ်း၊ ဖန်တီးနိုင်စွမ်း၊ စသည်...] ဟာ တခြား ကျန်တဲ့ ၅-ရာခိုင်နှုန်း သာ Programmer  အာက်ကို အဆ-၂၀ အထိ နိမ့်ကျ နတယ်”ဆိုတာပါပဲ။ ကတယ်တော်တဲ့ တန်းမှီ အရည်အသွေးပြည့် ပရိုဂရမ်မာတစ်ရောက်ဟာ တခြားသာမာန် သူလိုငါလို ပရိုဂရမ်မာတွေထက် အဆ ၂၀ လာက် ပိုတော် ပိုပြေး နတယ်ဆိုတဲ့ သဘောပါပဲ။ ဒါ့အပြင် T.DeMarco နဲ  T.Lister [Peopleware : Productive Projects and Teams, 2nd Ed. by Tom Demarco, Timothy R. Lister] တို ရဲ့ စာအုပ်မှာ၊ တကယ့်လေ့လာတွေ ရှိချက်တွေကို အခြေပြု တွက်ချက်ထားတဲ့ စာရင်းဇယားတွေ အရ၊ ၅၀-ရာခိုင်နှုန်း ကနေ၊ ၉၀-ရာခိုင်နှုန်းထိသော Software Project တွဟာ၊ မူလက မျှာ်လင့် ရည်မှန်းထားသလောက် လုပ်ဆောင်နိုင်မှုမရှိကြဘူး လို ဆိုပါတယ်။ အဲဒီ အချက်နှစ်ချက်ဟာ ဘာကြောင့်ဖြစ်တယ်လို ထင်ပါသလဲ။ ဒီဆွေးနွေးပွဲက ကြားသိရတဲ့ အချက်အလက်တွေအရ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသူများရဲ့ နည်းပညာဆိုင်ရာ စာအုပ်စာတမ်းတွေဟာ၊ ၁၀-ရာခိုင်နှုန်းလောက်သာ အရင်းကျေခဲ့ပြီး တစ်ရာခိုင်နှုန်းလောက်သာ ငွကြေးအရ အာင်မြင်ခဲ့တယ်လို ဆိုပါတယ်။
ဒါဟာ ဘာကိုညွှန်ပြနေသလဲဆိုရင် “Software ရးသားထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း အကြီးအကျယ် ကွာဟနိမ့်ကျနေတဲ့ အဲဒီ ၉၅-ရာခိုင်နှုန်းသော ပရိုဂရမ်မာ တွဟာ စာမဖတ်ကြဘူး၊ အသစ်သစ်သောနည်းပညာတွေ၊ အထွေထွေဗဟုသုတတွေကို အချိန်နဲ တပြေးညီ မလေ့လာ မလိုက်စားကြဘူး” ဆိုတဲ့အဖြေထွက်လာပါတယ်။ တကယ်တော့ အသစ်အသစ်သော ပညာရပ်တွေကို ဆည်းပူးရတယ်ဆိုတာ၊ သက်တောင့်သက်သာရှိလှတဲ့ အလုပ်မျိုးတော့ဘယ်ဟုတ်မလဲ။ ရုပ်ရော စိတ်ပါ အနည်းနဲ အများတော့ နာကျင်ပင်ပန်းခံရတာကိုး။ ဒါပေမယ့်လည်း ဒါဟာမိတ်ဆွေတို အတွက် အကောင်းဆုံးရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုပဲ မဟုတ်ပါလား။ မိတ်ဆွေဟာ ဒီ Program ရးသားခြင်း၊ Software ရးသားခြင်း နယ်ပယ်မှာပဲ ဆက်လက်ကျင်လည်ရပ်တည်နေဦးမှာဆိုရင်တော့၊ အမြဲမပြတ် ရှာဖွေလေ့လာသင်ယူနေဖို  [သင်တန်းတွေ တခုပြီးတခု တက်နေဖို  တာ့မဟုတ်ဘူးပေါ့ဗျာ] ဆိုတာဟာ တကယ့်ကိုပဲ မရှိမဖြစ်လိုအပ်ချက်တရပ်ပါ။ မိတ်ဆွေဟာ ဒီလိုမှမလုပ်နိုင်ဘူး၊ မလုပ်လိုဘူး၊ ဒီလို လုပ်ဆောင်ကြိုး ပမ်းနေရတာတွေကို မနှစ်သက် မခံစားနိုင်ဘူးဆိုရင်တော့၊ ဒီအလုပ်(Program/Software ရးသားအသက်မွေးခြင်းအလုပ်) ကို စွန်  လွှတ်လိုက်တာ အကောင်းဆုံးပါပဲ။ “Love it, or Leave it” ပဲပေါ့။ If you can’t stand the heat, get out of the kitchen ဆိုတာလို၊ အပူဒဏ်မခံနိုင်ရင်တော့ မီးဖိုထဲက ထွက်ရုံသာရှိတော့တာပေါ့ဗျာ။
ကျွန်တော်တို လည်း ဒီလိုပညာခေတ်၊ ယှဉ်ပြိုင်ရမှုတွေ မင့်မားနေတဲ့ခေတ်၊ စိန်ခေါ်မှုတွေများနေတဲ့ခေတ်၊ Globalization ဖစ်နေတဲ့ခေတ်ကြီးထဲမှာ စာများများဖတ်ရပါလိမ့်မယ်။ ကြီးကဲသူတွေ၊ ဆရာဆရာမတွေ၊ လ့ကျင့် သင်ကြားပေးနေသူတွေ အနေနဲ လည်း ဒီ အချက်နဲ ပတ်သက်ပြီး လူငယ်တွေကို အလေးအနက် တိုက်တွန်းသင့်ပါတယ်။ ပညာရပ်တစ်ခုကို ထဲထဲဝင်ဝင် ချချေမြစ်မြစ် လ့လာချင်တဲ့ လူငယ်တွေအတွက် အလွယ်တကူလက်လှမ်းမှီနိုင်တဲ့၊ အင်္ဂလိပ်လိုဖတ်ဖို  အဆင်မပြေသေးရင်တောင်၊ မန်မာပညာရှင်တွေရဲ့  မန်မာလိုရေးသားထားတဲ့ သင်္ချာ၊ ရူပဗေဒ၊ အတွေးအခေါ်၊ network, programming ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အထွေထွေ သုတစာအုပ်တွေ အများကြီးရှိပါတယ်။
“ဟာ…တို က ကွန်ပျူတာသမား…သင်္ချာတို ..ရူပဗေဒ တို အတွေးအခေါ်တို နဲ ဘာဆိုင်လို လဲ” ဆို ရင်တော့ “စမ်းကြည့်ပါဦးခင်ဗျာ” လို သာ အတိုချုပ် ဆိုပါရစေတော့။ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ နဲ  တခြားပညာရပ်တွေဟာ သင်္ချာနဲ  ရူပဗေဒရဲ့ အုတ်မြစ်ပေါ်မှာ တည်မှီ ဖွံ ဖိုး ကြီးထွား ရှင်သန်လာကြတာ မဟုတ်ပါလား။ သင်္ချာနဲ  ရူပဗေဒဆိုတာ သိပ္ပံပညာရပ်အားလုံးရဲ့အနှစ်ချုပ်ပ်ပဲပေါ့။ အတွေးအခေါ် အထွေထွေဗဟုသုတဆိုတာလည်း ပညာရပ်တခုကို လက်တွေ အသုံးကျလာတဲ့ အဆင့်ထိရောက်လာအောင် တခြားနယ်ပယ်ပေါင်းစုံက ပညာရပ်ပေါင်းစုံကို ပူးပေါင်းဆက်စပ်ပေးမယ့် တံတားကြီးတစင်းပဲမဟုတ်ပါလား။ ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို ဟာ “အရှည်တွေး အဝေးမျှော်” တယ်ဆိုရင်၊ အမြင့်ဆုံးကိုရည်မှန်းပြီး ပညာရပ်တခုကို ရဆုံး ရဖျားထိ လိုက်တော့မယ်ဆိုရင်၊ မိမိကိုယ် မိမိ “ကျမ်းမျိုးစုံ၍ ဉာဏ်ဟုန်ပြင်း” အာင် လုပ်ရပါလိမ့်မယ်။ ကိုယ်နဲ တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်တဲ့ နည်းပညာဆိုင်ရာ စာတွေကို ဖတ်ရာမှာလည်း “ငါက C, C++ မှ ၊ ငါက Java, J5EE ကွ၊ ငါက VB, C# .NET မှ၊ ငါ open source မှ PHP မှ….” ဆိုတာတွေကလည်း အလွန်ပဲ ကျဉ်းမြောင်းမှားယွင်းနေပါတယ်။ အိန္ဒိယ၊ ဥရောပ၊ အမေရိက နဲ  တရုတ် ဂျပန် စတဲ့ နိုင်ငံရပ်ခြား ကျာင်းသားများ၊ ပညာရှင်များဟာ Programming Language အနညှ်းဆုံး ၄-၅-၆ မျိုးလောက်တတ်ကျွမ်းကြပြီး၊ Program/Software ရးသားရာမှာ ဘယ်လို Language မျိုးကိုပဲသုံးစွဲပြီးရေးရ ရးရ ရးနိုင်တဲ့သူတွေ၊ Language Neutral ဖစ်သူတွေပါ။ သူတို နဲ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ဖို ဆိုရင်၊ ကျွန်တော်တို လည်း အဲဒီလို ပုံစံမျိုးဖြစ်အောင် အမှီလိုက် ကြိုးပမ်းရပါလိမ့်မယ်။ ဒါကြောင့် ကိုယ့်ရဲ့တတ်ကျွမ်းမှုဘောင်ထဲမှာပဲ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပိတ်မိ မနေအောင် အထူးဂရုစိုက်သင့်ပါတယ်။ ကျွန်တော်ဆိုလိုတာက၊ အကုန်လုံးချည်း ပညာရှင်အဆင့် ကျွမ်းကျင်နေရမယ်လို  မဆိုလိုပါဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့အဓိကအားပြုရာ (Major) တခု အခိုင်အမာရှိရမှာ ဖစ်သလို၊ ကျန်တာတွေကိုလည်း အရန်တွဲဖက်လေ့လာမှု(Minor) အဖြစ် ပိုင်တူသွားသင့်တယ်လို  ဆိုလိုတာပါ။ ဒါမှသာ ပင်းထန်မြန်ဆန်တဲ့ နည်းပညာအပြောင်းအလဲ လှိုင်းတံပိုးတခု ရိုက်ခတ်လာခဲ့ရင်၊ အလိုက်သင့် ပါ၀င်စီးမျော နိုင်မှာပေါ့။ အရေးကြီးတာကတော့ စာမေးပွဲမှာအမှတ်ကောင်းဖို ၊ လက်မှတ်ရဖို  အတွက် စာတွေချည်း အလွတ်ကျက်နေမယ့်အစား၊ ပညာတတ်ဖို  အတွေးအခေါ်မြင့်မားဖို  ကိုယ့်ကိုယ်ကို ယုံကြည်မှုရှိဖို  စာများများဖတ်သင့်ပါတယ်။ စာအုပ်ပုံထဲမှာချည်း နစ်မြုပ်နေဖို လည်းမဟုတ်ပါဘူး။လက်တွေ  လည်းလုပ်၊ ပတ်ဝန်းကျင်လည်းလေ့လာ၊ ရည်မှန်းချက်တူသူတွေ နဲ လည်း တွ  ဆုံဆွေးနွေးအဖြေရှာ၊ ဒီလိုမှသာ ကျွန်တော်တို ဟာ “ဘွဲ  ရ-ပညာတတ်” တွဖြစ်လာမှာပေါ့ ။ အဲဒီလိုဖြစ်လာဖို ဆိုရာမှာတော့ လွယ်ကူသက်သာစွာ အသာလေးနဲ့တော့ ဘယ်ဖြစ်ပါ့မလဲ။ဘယ်လို တန်ဘိုးရှိတဲ့အရာကိုမှ လွယ်လွယ်နဲ  မရနိုင်ဘူးဆိုတာ မိတ်ဆွေတို အားလုံး ကာင်းကောင်းသိပြီးသားမို  အထွေအထူး မိကျောင်းမင်းရေခင်းပြ မနေတော့ပါဘူး။
ဒါ့အပြင် နာက်ဆုံးတင်ပြလိုတဲ့အချက်ကတော့၊ အတ္တမဲ့ ပရိုဂရမ်ရေးသားခြင်း (Egoless Programming) ဆိုတဲ့အကြောင်းပါ။ အုပ်စုလိုက်လုပ်ကြရတဲ့ ဒီ Program/Software ရးသားမှုလုပ်ငန်းစဉ်တလျောက်မှာ၊ ငါရေးတာအမှန်၊ ငါတွေးတာအကောင်းဆုံး၊ ငါ့ပရိုဂရမ်မှာ ဟာကွက်မရှိဘူး အမှား(Error) မရှိဘူး၊ ငါ့ Logic ကိုမပြင်နိုင်ဘူးဆိုတဲ့ စိတ်မျိုးမထားမိစေဖို ပါပဲ။ ကမ္ဘာကျော် အသုံးချဆောဖ့်ဝဲ(Application Software) တွ၊ ကွန်ပျူတာကို မာင်းနှင်လည်ပတ် စတဲ့ဆောဖ့်ဝဲ စနစ်(Operating System Software) တွ အားလုံးဟာ၊ အချိန်နဲ အမျှ အဆင့်မြှင့်မျိုးကွဲအသစ် (New Version) တွ မရပ်မနားထွက်ပေါ်နေတာ အားလုံးအသိပါ။
ဒါဟာ ဘာကိုညွှန်ပြနေသလဲဆိုရင် “ပြီးပြည့်စုံပြီး အမှားကင်းတဲ့ Software ဆိုတာ လုံး၀မရှိနိုင်ဘူး” ဆိုတာပါပဲ။ ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို ဟာ ပရိုဂရမ်ရေးသားရာမှာ၊ “ပျော့ပျောင်းတဲ့သဘောထား ကျယ်ပြန် တဲ့အမြင်” ရှိဖို လိုပါတယ်။ တခြားသူတွေနဲ  ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်နိုင်တဲ့ စွမ်းရည်ရှိရပါမယ်။ ပရိုဂရမ်ရေးသားတယ်ဆိုတာ တဦးကောင်း တယောက်ကောင်း လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ရတာမျိုးမဟုတ်ပဲ၊ အဖွဲ နဲ စုပေါင်းဆောင်ရွက်ကြရတဲ့ Team Work သာလျှင်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကိုယ်ရေးတဲ့ ပရိုဂရမ်ကို၊ တခြား ပရိုဂရမ်မာတွေ အလွယ်တကူ ဖတ်ရှုနားလည် သဘောပေါက်နိုင်စေဖို ၊ ပင်နိုင် ပာင်းနိုင် တိုးချဲ နိုင်တဲ့ ပရိုဂရမ်ဖြစ်စေဖို ၊ ကိုယ်နဲ  ရးဖော်ရေးဖက်တွေရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည် အတူတကွ မင့်မားလာစေဖို  အတတ်နိုင်ဆုံးကြိုးပမ်းအားထုတ် သင့်ပါတယ်။ coding ကာင်းတွေ ရးသားနိုင်ဖို  programmer ကာင်းတွေဖြစ်ဖို လိုအပ်ပါတယ်။ programmer ကာင်းတစ်ရောက်ဖြစ်ဖို  စာအစုံ စာများများ ဖတ်ဖို လိုပါတယ်။ ဖတ်ပြီးသမျှကို ပန်တွေးဖို  တွးမိသမျှကို လက်တွေ ချရေးကြည့်ဖို  မဖြစ်မနေလိုအပ်ပါတယ်။ စာဖတ်တယ်ဆိုရာမှာလည်း ပရိုဂရမ်ရေးသားခြင်းဆိုင်ရာ နည်းပညာတွေကိုသာမက၊ ပရိုဂရမ်ရေးသားခြင်းဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်(Convention of Coding Technique)တွေ၊ ပရိုဂရမ်ရေးသားရာမှာသုံးတဲ့ အမည်ပေးပုံ စည်းကမ်းများ(Naming Rules)၊ သင်္ချာ ရူပဗေဒ အထွေထွေသုတ စတဲ့ စာမျိုးစုံဖတ်ပြီး မိတ်ဆွေတို အားလုံး စာများများဖတ်ခြင်းဖြင့် “ကျမ်းမျိုးစုံ၍ ဉာဏ်ဟုန်ပြင်း” နိုင်ပါစေကြောင်း။
ရွှင်လန်းချမ်းမြေ့ပါစေ။

infoTherapy(2013)
(2013 ဒီဇင်ဘာလထုတ် ကွန်ပြူတာဂျာနယ်တွင် ဖါ်ပြပြီးသော ဆာင်းပါးဖြစ်ပါသည်။)

Wednesday, June 26, 2013

ပရိုဂရမ်ရေးသားခြင်းအတွက် စိန်ခေါ်နေသော မေးခွန်းများ

၁။ ဘာကြောင့် ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားပေါင်း ၂၅၀၀ ကျာ် ရှိနေတာလဲ

မိတ်ဆွေတို  အားလုံးသိကြတဲ့အတိုင်း လက်ရှိခေတ်ကာလ အခြေအနေရဲ့ လိုအပ်ချက်နဲ  တာင်းဆိုမှုတွေကြောင့် ကျွန်တော်တို ဟာ ကွန်ပြူတာတွေကို ပိုမိုအသုံးချလာကြပါတယ်။ တိတိကျကျပြောရရင်၊ တကယ့် လက်တွေ  ပင်ပလောကမှာ ကြုံတွေ လာရတဲ့ အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံသော ပဿနာ ပုံစံအသစ်အဆန်းတွေကို ကွန်ပြူတာစနစ်တွေ ကွန်ပြူတာဆော့ဖ်၀ဲတွေ ပရိုဂရမ်တွေ အသုံးပြုပြီး ဖရှင်းလာကြတာကို ဆိုလိုတာပါ။ အဲဒီလို ဖရှင်းဖို  ကြိုးစားတဲ့နေရာမှာ လိုအပ်တဲ့ ဆာ့ဖ်၀ဲတွေရေးသားဖို အတွက် ရှိနှင့်ပြီးသား programming language တွဟာ အသစ်ကြုံတွေ လာရတဲ့ အခြေအနေ ပဿနာတွေကို ဖရှင်းနိုင်ဖို  အနည်းနဲ အများဆိုသလို လိုအပ်ချက်တွေ ကိုယ်စီ ရှိနေကြတာ သွားတွေ ရပါတယ်။ အဲဒါကြောင့်ပဲ computer scientist တွ softrware engineer တွ developer တွဟာ၊ အသစ်အသစ်သော ပဿနာတွေကို ပိုပြီး ထိထိရောက်ရောက် ဖရှင်းနိုင်ဖို ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ  အသစ်သစ်သော programming language တွကို တခုပြီးတခု တီထွင်ဖန်တီးလာကြတယ်ဆိုပါတော့။ တကယ်လို သာ ကျွန်တော်တို မှာ ပဿနာအားလုံးကို အထိရောက်ဆုံး အပြည့်စုံဆုံး ဖရှင်းပေးနိုင်မယ့် အကောင်းဆုံး programming language တစ်ခု ရှိနေပြီးသားဆိုရင် ဒီလို language အသစ်တွေကို အပင်ပန်းခံ အလုပ်ရှုပ်ခံပြီး ဘယ်မှာ ထပ်တီထွင်နေဖို လိုမလဲဗျာ။ ဒါဟာ ကျွန်တော်တို  အထူးသတိထားသင့်တဲ့ အချက်ပဲမဟုတ်ပါလား။ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဒါမှမဟုတ် နည်းပညာ ပိုင်းဆိုင်ရာ ပဿနာတစ်ခုကို ဖရှင်းနိုင်ဖို ၊ လိုအပ်တဲ့ သီးသန် အခြေအနေတွေကို အကောင်းဆုံးနဲ  အထိရောက်ဆုံး လုပ်ပေးနိုင်မယ်ထင်တဲ့ programming language တွကို တခုပြီးတခု အမျိုးမျိုး အဖုံဖုံ တီထွင်ရင်း ဖန်တီးရင်းနဲ  သိပ်ကိုများပြားတဲ့ ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားတွေ ပါ်ပေါက်ခဲ့ရတာပါ။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် မှာ Bill Kinnersley ဆိုတဲ့ပုဂ္ဂိုလ် ပုစုထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ စာရင်းအရဆိုရင် programming language ပါင်း ၂၅၀၀ ကျာ်ထိရှိတယ်လို သိရပါတယ်။ (REF: http://people.ku.edu) ဒါ့အပြင် programming language အသစ်တွေဟာလည်း တလကို အနည်းဆုံး ပျှမ်းမျှ ၂ ခုနှုန်းနဲ  ပါ်ပေါက်နေဆဲဖြစ်ပြီး တချို လတွေမှာဆိုရင် တလတည်းနဲ  programming language အသစ် ၁၀ ခု လာက်တောင် ပါ်ထွက်ခဲ့ဖူးတာတွေ ရှိပါတယ်။
ဒီလောက်များပြားတဲ့ programming language တွရှိနေရခြင်းရဲ့ နာက်ထပ်အကြောင်းတစ်ချက်ကတော့ အဲဒီလို Programming Language အသစ်တစ်ခုကို ဖန်တီးရတာကလည်း (အထိုက်အလျောက်) လွယ်တယ်လို  ပာနိုင်တာကိုး။ တချို  software engineer တွဆိုရင် programming language အသစ်တခု သက်၀င်အလုပ်လုပ်နိုင်တဲ့အဆင့်အထိရောက်အောင် ၁လ ၂လ အတွင်း အပြီး ဖန်တီးနိုင်စွမ်းရှိကြပါတယ်။ တကယ့်နာမည်ကြီး အဓိက special-purpose programming language တွ ဆိုရင်လည်း လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတည်း ဒါမှမဟုတ် နှစ်ဦးလောက်ကပဲ တည်ထွင်ခဲ့တာပါ။ ဥပမာ FORTRAN(၁၉၅၄) ကို John Backus ၊ Basic (Beginner’s all-purpose symbolic instruction code) (၁၉၆၄) ဆိုရင် John Kemeny နဲ  Thomas Kurtz ၊ C (၁၉၇၂) ကို Dennis Ritchie ၊ Objective C (၁၉၈၅) ကိုတော့ Brad Cox နဲ  Tom Love ၊ Java (၁၉၉၅) ကို James Gosling တို ကပဲ အဓိက ဖန်တီးခဲ့တာပါ။ တချို  ကျတော့လည်း ကာ်မတီ အဖွဲ အစည်းနဲ  စုပြီး တည်ထွင်ခဲ့တာတွေလည်း ရှိပါတယ်။ ဥပမာ COBOL (Common Business-Oriented Language) (1959) ဆိုရင် အမေရိကန် ရတပ်က Grace Hopper ရဲ့ အဓိက ဦးဆောင်ပါ၀င်မှုနဲ  ကာ်မတီဖွဲ ပီး တည်ထွင်ဖန်တီးခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ PL/I (၁၉၆၄) တို ၊ ADA (၁၉၈၃) တို  လို language တွ ဖန်တီးရာမှာလည်း အဖွဲ လိုက် လုပ်ဆောင်ခဲ့တာပါ။
ဒီနေရာမှာ စိတ်၀င်စားစရာကောင်းတဲ့ အချက်ကတော့ programming language တစ်ချို ဟာ အတိုင်းအတာတရပ်အထိ တာ်တော်ကို ပည့်စုံကောင်းမွန်ပေမယ့်လည်း အာင်မြင်သင့်သလောက် အာင်မြင်ကျော်ကြားမှုမရှိတာတွေ ရပါတယ်။ ဥပမာအနေနဲ ပရရင် Ada တို  PL/I တို လို language တွဟာ ပုံစံတကျ စည်းစနစ်တကျ ဖွဲ စည်းတည်ဆောက်ထားတဲ့အပြင်၊ အကြမ်းခံ အသုံးခံပြီး အလွန်ကျယ်ပြန် တဲ့ နယ်ပယ်ပေါင်းများစွာအတွက်ပါ ထိထိရောက်ရောက် အသုံးချနိုင်ပါလျက်နဲ  ဘာကြောင့် အများစုသော programmer တွ software engineer ကြားမှာ ရပန်းစား အသုံးများတဲ့ ဘာသာစကားမဖြစ်ရတာလဲ ဆိုတာဟာ၊ လူမှုဗေဒရှုဒေါင့်ကရော နည်းပညာရှုဒေါင့်ကပါ အသေးစိပ် လ့လာသုတေသနလုပ်သင့်တဲ့ အချက်တခုပဲဖြစ်ပါတယ်။
ထွက်ပေါ်ခဲ့ပြီးသမျှ programming language တွကို အုပ်စုကြီးတွေအဖြစ် ခွဲမယ်ဆိုရင်တော့ သိပ်များများစားစား မရှိပါဘူး။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်လောက်ကစပြီး ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားတွေရဲ့ အဓိက ခွဲဖြာသွားတဲ့ နရာတွေထဲက တခုကတော့ Object Oriented လမ်းခွဲလို ပဲဆိုကြပါစို ။ ဆိုလိုတာကဗျာ တချို  language တွဖြစ်တဲ့ SMALLTALK, C++, Object C နဲ  Java တို လို ပရိုဂရမ် ဘာသာစကားတွေက OO အတွေးအခေါ်အယူအဆ နည်းစနစ်တွေကို လက်ခံကျင့်သုံးကြပြီး တချို  language တွ ဥပမာ Basic, Visual Basic နဲ  XML စတဲ့ language တွကတော့ OO concept ကို မသုံးကြဘူးပေါ့။ ဒီကနေ  လက်ရှိအချိန်ထိ သုံးစွဲနေသမျှ programming language တွရဲ့ ၅၀% က Object Oriented Programming Language တွဖြစ်ပါတယ်။ ကျန်တာတွေကတော့ Procedural Language, Functional Language နဲ  တခြား ပုံစံ တမျိုးမျိုးပေါ့ဗျာ။ programming language တွကို အုပ်စုခွဲပုံ နာက်တမျိုးကတော့ သူတို ဟာ typed language လား၊ un-typed language လား ဆိုတဲ အချက်ပဲဖြစ်ပါတယ်။ typed language တွမှာဆိုရင် data တခုရဲ့ အမျိုးအစား(type)ကို တိတိကျကျ သတ်မှတ်ထားပြီး computational operation လို ခါ်တဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေ လုပ်တဲ့အခါ၊ သက်ဆိုင်ရာ data type အလိုက် လုပ်ခွင့်ပြုမယ် မပြုဘူး ဆိုတာကို ကန် သတ်ထားတာတွေ ရှိပါတယ်။ ဥပမာ typed language တွ(Smalltalk, Ruby, Lisp, etc) မှာဆို character data type တွ တခုနဲ တခုကို mathematical operation တွလုပ်ခွင့်ပေးမထားဘူး။ ဆန် ကျင်ဘက်အနေနဲ  un-typed language (Assembly, Forth, etc) တွမှာတော့ data type ကို တင်းတင်းကြပ်ကြပ် အသေသတ်မှတ်မထားပဲ ဘယ်လို data ကိုမဆို ကြိုက်တဲ့လုပ်ဆောင်ချက် လုပ်လို ရတယ် လုပ်ခွင့်ပေးထားတယ်။ ခက်တာက ဒီ ၀ါဟာရနှစ်ခု (typed နဲ un-typed) ကိုက ဇေ၀ဇ၀ါ ရှုပ်ထွေးစေသလို ဖစ်နေတယ်ဗျ။ သူနဲ  ဆက်စပ်နေတဲ့ strongly typed တို  weakly typed တို ဆိုတာတွေကလည်း ရှိနေသေးတာကိုး။ ဒါ့အပြင် ဒီ type နဲ  un-typed မှာ သူကကောင်းတယ် ငါကကောင်းတယ်ဆိုတာလည်း ခုထိ အခြေအတင် ငင်းကြ ခုန်ကြတုန်းပါဗျာ။

၂။ လက်ရှိအချိန်မှာ ဘယ် language ကို လ့လာသင့်သလဲ

မိတ်ဆွေတို သိတဲ့အတိုင်း အကောင်းဆုံး နဲ  အပြည့်စုံဆုံး programming language ဆိုတာ လာလောဆယ်မှာ မရှိသေးပါဘူး။ ဒါကြောင့် ဘယ် programming language က အကောင်းဆုံးဆိုတာထက်၊ ဘယ် programming language တွဟာ လက်ရှိအချိန်မှာ အအောင်မြင်ဆုံး အကျော်ကြားဆုံးလဲ၊ ဈးကွက်လိုအပ်ချက် အမြင့်မားဆုံးလဲ ဆိုတာကို သာ အဓိကထား လ့လာကြည့်ပါ။ အဲဒီလို လ့လာတဲ့အခါ အာက်ပါနည်းစနစ်တွေကို သုံးပြီး ရှာဖွေ အကဲဖြတ်လို ရနိုင်ပါတယ်။
၁။ အင်တာနက် web site တွမှာ သက်ဆိုင်ရာ programming language နဲ  ပတ်သက်ပြီး ရှာဖွေကြည့်တဲ့အခါ တွ ရတဲ့ စုစုပေါင်း page အရေအတွက်ကို စာရင်းပြုစုကြည့်ပြီး သရုပ်ခွဲလေ့လာတဲ့နည်း။
၂။ သက်ဆိုင်ရာ programming language တစ်ခုနဲ ပတ်သက်ပြီး ပုံနှိပ်ထုတေ်၀ထားပြီးဖြစ်တဲ့ စာအုပ် စာတမ်း ဆာင်းပါး စတာတွေ ရဲ့ အရေအတွက်ကို စာရင်းပြုစုကြည့်ပြီး ဆန်းစစ်လေ့လာတဲ့နည်း။
၃။ သုတေသနလုပ်ငန်းတွေ၊ ပညာရေးဆိုင်ရာ ကျမ်းကြီး ကျမ်းခိုင်တွေမှာ အများဆုံး ရည်ညွှန်းကိုးကား ခံရတဲ့ programming language တွကို စာရင်းပြုစု လ့လာကြည့်တဲ့နည်း။
၄။ Software industry နဲ  programming လုပ်ငန်းခွင် တွအတွက် အလုပ်ခေါ်တဲ့ ကြာ်ငြာ တွမှာ အများဆုံး ဖါ်ပြခြင်းခံရတဲ့ programming language တွကို လ့လာသုံးသပ် စာရင်းလုပ်ကြည့်တဲ့နည်း။
၅။ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကတည်းကနေ လက်ရှိအချိန်အထိ သုံးစွဲလာခဲ့တဲ့ legacy software applications တွမှာ သုံးစွဲရေးသားထားတဲ့ programming language တွကို စာရင်းပြုစု သုတေသနလုပ်ကြည့်တဲ့နည်း။
၆။ အနာဂတ်မှာ အသုံးပြုဖို  အသစ်ရေးသားမယ့် software applications တွကို ကနေ လက်ရှိအချိန်မှာ ဘယ်လို programming language တွ သုံးပြီးရေးနေကြသလဲဆိုတာကို စာရင်းပြုစု သုတေသနလုပ်ကြည့်တဲ့ နည်း။
စတဲ့ နည်းလမ်းတွေကို အသုံးချပြီး “ဘယ် programming language က လက်ရှိအချိန်မှာ popular အဖြစ်ဆုံးလဲ၊ ဈးကွက်မှာ အများဆုံး လိုအပ်နေတဲ့ ဟာလဲ၊ ဒါဆိုရင် ငါက ဘယ်လို language ကို ဦးစားပေးလေ့လာသင့်သလဲ” ဆိုတာ မိတ်ဆွေတို  အလွယ်တကူ သိရှိနိုင်မှာပါ။ အရေးကြီးတာကတော့ popular အဖြစ်ဆုံးဟာ အကောင်းဆုံးလို တာ့ ဘယ်သောအခါမှ မမှတ်ယူမိဖို  ပါပဲ။
ဟိုး အထက်မှာ တင်ပြခဲ့သလို programming language တွဟာ လစဉ် လစဉ် အသစ်ပေါ်ပေါက်နေတဲ့အတွက် ကျာ်ကြားမှုစာရင်း ဆိုတာဟာလည်း အမြဲတမ်း အပြောင်းအလဲရှိနေမှာတော့ အသေအချာပေါ့ဗျာ။ ဒါကြောင့် အဲဒီ ကျာ်ကြားခြင်း ဆိုတဲ့နေရာမှာ အများစုသော programming language တွက ကြာကြာမနေနိုင်ပါဘူး။ တချို ဆို န မင်ညပျောက် အဆင့်လောက်ပါပဲ။ တချို ကတော့ သူ ကိုသုံးပြီးရေးထားတဲ့ application ကိုတော့ ကနေ အချိန်ထိသုံးစွဲနေပြီး အဲဒီ language ကိုယ်တိုင်ကတော့ dead language အဖြစ် လုံး၀နီးပါး ပျာက်ကွယ်သွားတာမျိုးတွေလည်း ရှိပါတယ်။ dead language ဆိုတာ လက်ရှိအချိန်မှာ အဲဒီ language ကို ဘယ်သူမှမသုံးတော့တာ၊ အဲဒီ language ကို သုံးပြီးရေးတဲ့ programmer မရှိတော့တာ ကိုဆိုလိုတာပါ။ ပါ်ပေါက်ခဲ့တဲ့ programming language တစ်ခုခြင်းရဲ့ ပျှမ်းမျှသက်တမ်းကတော့ ငါးနှစ်လောက်ပါပဲ။ တကယ့်ကို အနည်းစုသော language တချို လာက်သာ ဆယ်စုနှစ်တွေနဲ ချီပြီး တည်တံ့နေတာပါ။ အဲဒီလို တကယ့်ကို အကြမ်းခံပြီး သမိုင်းကြောင်းကောင်းခဲ့တဲ့ အချိန်ရဲ့ တိုက်စားမှုကို ခံနိုင်ခဲ့တဲ့ language တွကတော့ Ada, C, C++, COBOL, Objective C, PL/I, SQL, Visual Basic, XML, Java စတာတွေပေါ့။ တခြား သက်တော်ရှည် language တွလည်း ရှိပါသေးတယ်။ ဒီစာရင်းက အကြမ်းဖျဉ်းသဘောလောက်သာ တင်ပြတာပါ။ အထူးသတိထားရမယ့်အချက်ကတော့ အဲဒီ language တွဟာ လည်း ဒီနေ အချိန်မှာတော့ ခိုင်ခိုင်မာမာ ရပ်တည်ဆဲဖြစ်ပေမယ့် နာင်တချိန်မှာ ဆက်လက် ရပ်တည်နေမယ် မရပ်တည်နိုင်တော့ဘူး၊ အသုံးများနေမယ် အသုံးနည်းသွားမယ်၊ ဒါမှမဟုတ်လည်း dying language တစ်ခုဖြစ်သွားမယ် မဖြစ်ဘူး၊ စတဲ့ ဘယ်လိုဖြစ်မယ်ဆိုတာကို ဘယ်သူမှ အတိအကျ အပိုင် မပြောနိုင်ပါဘူး။ အနာဂတ်မှာ မိတ်ဆွေတို ကိုယ်တိုင်သာ အထက်မှာ တင်ပြခဲ့တဲ့ အချက် ခာက်ချက်နဲ  သရုပ်ခွဲ လ့လာ ဆန်းစစ် ကြည့်ကြပါ။


၃။ ဆာ့ဖ်၀ဲရေးဖို  programming language အနည်းဆုံး ဘယ်နှစ်ခုလိုသလဲ

ဒီမေးခွန်းကို ဖနိုင်ဖို အတွက် ပထမဆုံး ကွန်ပြူတာတွေဖြေရှင်းရတဲ့ ပဿနာတွေကို အုပ်စုခွဲ ကြည့်ဖို လိုပါတယ်။ အဲဒီလို အုပ်စုခွဲကြည့်တဲ့အခါမှာ အာက်ပါ ပဿနာနယ်ပယ် ၁၀ မျိုးကို တွ ရပြီး အဲဒီ ၁၀ မျိုးကို အုပ်စုကြီး နှစ်စု အဖြစ် ဖွဲ နိုင်ပါတယ်။
Table - Problem Domains of Software Applications
Logical and Mathematical Problem Areas
1. Mathematical calculations
2. Logic and algorithmic expressions
3. Numerical data
4. Text and string data
5. Time and dates

Physical Problem Areas
1. Sensor-based electronic signals
2. Audible signals and music
3. Static images
4. Dynamic or moving images
5. Colors

တကယ်တော့ အဲဒီအုပ်စုကြီး နှစ်စုဟာ ဒီကနေ ခတ်ရဲ့ ဆာ့ဖ်၀ဲစနစ် အုပ်စုကြီး နှစ်စုနဲ  သဘောတရား အနှစ်သာရမှာ သွားပြီး ဆင်တူနေတာတွေ ရပါတယ်။ ကျွန်တော်တို ရဲ့ လက်ရှိ ရှိရှိသမျှသော ဆာ့ဖ်၀ဲတွေကို အုပ်စုဖွဲ ရင်လည်း အဓိက အုပ်စုကြီး နှစ်ခုရပါတယ်။ အဲဒါတွေကတော့ (၁) သတင်းအချက်အလက်တွေကို စီမံခန် ခွဲတဲ့ ဆာ့ဖ်၀ဲနဲ  (၂) ရုပ်၀တ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ကရိယာတန်ဆာပလာ (Physical device) တွကို ထိန်းချုပ်အလုပ်လုပ်စေတဲ့ ဆာ့ဖ်၀ဲ ဆိုပြီး ဖစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို ဟာ software ရးသားရာမှာ အဓိက programming language ကြီး အနည်းဆုံး နှစ်ခု လိုမယ်လို  အနှစ်ချုပ်ပြီး အကြမ်းဖျဉ်း ပာလို ရပါတယ်။ ဒါဟာ သီအိုရီအရ သဘောတရားရေးရာအရ ပာတာပါ။ အဲဒီလို language နှစ်ခုလိုမယ်ဆိုရင် တစ်ခုစီဟာ အနည်းဆုံး ပဿနာနယ်ပယ် ငါးခုကို တိုင်တွယ် ဖရှင်းနိုင်တဲ့ language တွ ဖစ်ဖို လဲ လိုတာပေါ့။ ဘာလို တုန်းဆိုတော့ ကျွန်တော်တို  ဆာ့ဖ်၀ဲရေးပြီး ဖရှင်းရမယ့် တစ်ချို  တကယ့်ကို အနည်းစုသော ပဿနာတွေကသာ နယ်ပယ်အားဖြင့် ကျဉ်းမြောင်းပြီး သီးသန်  ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရတဲ့ အခြေအနေမျိုးရှိတတ်ပြီး၊ ကျန်တဲ့ အများစုကတော့ ပဿနာပေါင်းစုံ ရာသမမွှေ နတဲ့ အနေအထားမျိုးတွေသာ ဖစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေရာမှာ စဉ်းစားရမှာက “ပြဿနာတခုခြင်းအတွက် သီးသန်  programming language တခု၊ ပဿနာပေါင်းစုံအတွက် programming language ပါင်းစုံသုံးမလား” ဒါမှမဟုတ် “နယ်ပယ်အစုံက ပဿနာပေါင်းသောင်းခြောက်ထောင်ကို ဖရှင်းပေးနိုင်တဲ့ ကတယ့်ကို စွမ်းရည်မြင့်တဲ့ powerful ဖစ်တဲ့ programming language တစ်ခု နှစ်ခု ကို ပဲသုံးမလား” ဆိုတာဖြစ်ပါတယ်။ အဖြေကတော့ ရှင်းပါတယ်။ လုပ်ငန်းပေါင်းများစွာကို လုပ်နိုင်တဲ့၊ ပဿနာနယ်ပေါင်းများစွာကို ဖရှင်းပေးနိုင်တဲ့ programming language တွဟာ သိပ် မအောင်မြင်တတ်ဘူးဆိုတဲ့ အကြောင်းကို PL/I တို  Ada တို လို programming language တွက သက်သေထူ မီးမောင်းထိုးပြပြီး ဖစ်လေတော့ ကျွန်တော်တို  ဘယ်လမ်းကို ရွးခဲ့ကြသလဲ ရွးနေကြသလဲ ဆိုတာ အထူးပြောနေဖို  လိုမယ်မထင်တော့ပါဘူး။
ကျွန်တော်တို  အဲဒီလို ဒုတိယလမ်းကို ရွးခဲ့တာ မှန်မှ မှန်ပါရဲ့လား။ အဲဒီမေးခွန်းရဲ့ အဖြေအတွက် ဥပမာတစ်ခု တင်ပြပါမယ်။ အက်စ်ကီးမိုး(Eskimo) တွရဲ့ ဘာသာစကားမှာ အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံသော မတူညီတဲ့ နှင်း(snow) နဲ ပတ်သက်ပြီး ကွဲပြားခြားနားတဲ့ ၀ါဟာရပေါင်း ၃၀ ကျာ်ထိရှိပါတယ်။ သူတို ဟာ သိပ်အေးတဲ့ ၀င်ရိုးစွန်းအရပ်ဒေသမှာ နထိုင်သူတွေဖြစ်လေတော့ နှင်းနဲ ပတ်သက်ရင် သူတို လာက်နားလည်သူ၊ နှင်း နဲ ပတ်သက်ပြီး သူတို လာက် ၀ါဟာရကြွယ်၀သူ ဘယ်ရှိနိုင်ပါ့မလဲ။ ဒါကို တခြား ဘာသာစကားတခုနဲ  ဥပမာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားနဲ  တိကျအောင် ရှင်းလင်း ပည့်စုံအောင် ဖါ်ပြဖို  ဘယ်လိုမှ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ အဲဒီတော့ နှင်းနဲ ပတ်သက်ရင် အကောင်းဆုံး အပြီးပြည့်စုံဆုံး အကြွယ်၀ဆုံး ဖါ်ပြနိုင်တဲ့ ဘာသာစကားဟာ အက်စ်ကီးမိုး ဘာသာစကားပဲပေါ့။ ဒါကြောင့် အဲဒီဥပမာဟာ သက်ဆိုင်ရာ ပဿနာ နယ်ပယ်တခုအတွက် သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာစကားကသာ (programming language ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ human language ပဲဖြစ်ဖြစ်ပေါ့) အကောင်းဆုံး အထိရောက်ဆုံး ဖရှင်းပေးနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အချက်ရဲ့ အကောင်းဆုံး သက်သေသာဓက တခုပဲဖြစ်ပါတယ်။
Information processing software တွနဲ  embedded and systems application software တွကို သုတေသနပြု လ့လာကြည့်တဲ့အခါ ထွက်ပေါ်လာတဲ့ ကနဦးယူဆချက်တရပ်အရ software application တစ်ခုမှာ အနည်းဆုံး ပဿနာနယ်ပယ် လးခုလောက် ပါ၀င်ဖွဲ စည်းထားတယ်လို  ဆိုပါတယ်။ မတူညီတဲ့ နယ်ပယ် ၁၀ ခုထဲက လးခုကို permutation ပညာအရ တွဲစပ်မယ်ဆိုရင် software engineering domain တစ်ခုလုံးအတွက် programming language ပါင်း ၅၀၄၀ လိုအပ်နိုင်ပါတယ်။ လက်ရှိမှာ (၂၀၀၉ ခုနှစ်အထိပြုစုထားတဲ့စာရင်းအရ) programming language ပါင်း ၂၅၀၀ ကျာ်ရှိပြီးဖြစ်တဲ့အတွက် နာက်ထပ် ၂၅၀၀ လာက် ထပ်မံလိုအပ်နေဦးမယ် သဘောပေါ့။ တစ်နှစ်ကို language အသစ်ပေါင်း ၁၀၀ လာက် ပါ်ထွက်မယ်ဆိုရင်တောင် နာက်ထပ် နှစ်အစိပ်လောက်အထိ အသစ်သစ်သော programming language တွ ဆက်လက် ထွက်ပေါ်နေဦးမယ့် သဘောမျိုး သက်ရောက်ပါတယ်။ တကယ်လို များ အဲဒီ limit ဖစ်တဲ့ programming language စုစုပေါင်းအရေအတွက် ၅၀၄၀ ကိုရောက်သွားပြီးဆိုရင် ဖစ်နိုင်ချေရှိတဲ့ ပန် နှံ ခွေဲ၀ပုံ (probable distribution) က
-၄၈၀၀ လာက်သော programming language တွဟာ dead or dying language တွဖြစ်သွားမယ်၊ သူတို ကို လ့လာသူ တတ်ကျွမ်းသူ သုံးစွဲသူ programmer အရေအတွက်ဟာ တကယ့်ကို အနည်းငယ်ပဲ ကျန်တော့မယ်။
-၂၀၀ လာက်က၊ ထပ်မံဖွံ ဖိုးတိုးတက်မှုမရှိတော့တဲ့ software တွ၊ maintenance လုပ်ဖို သာ လိုအပ်တော့တဲ့ Legacy Application တွရဲ့ programming language တွအဖြစ်ရှိနေကြမယ်
-ကျန်တဲ့ ၄၀ လာက်ကသာ application အသစ်တွေ ရးရာမှာ အသုံးပြုတဲ့၊ လက်တွေ အသုံးချနေသူ သုံးစွဲနေသူ programmer တွ အများဆုံး ရှိနေမယ့် programming language တွ အဖြစ် ရှိနေမှာဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီတော့ မူလမေးခွန်းဖြစ်တဲ့ “software application တခုအတွက် programming language ဘယ်နှခုလိုသလဲ” ဆိုတဲ့ မးခွန်းကို ပန်ကောက်ရရင် “အဲဒါဟာ မိတ်ဆွေဖြေရှင်းရမယ့် ပဿနာရဲ့ အတိမ်အနက်နဲ  နယ်ပယ်အကျယ်အ၀န်းပေါ်မှာ မူတည်ပါတယ်” လို သာ အကြမ်းဖျဉ်းဖြေရပါလိမ် မယ်။
အောက်မှာ ဖါ်ပြထားတဲ့ ဇယားကတော့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကြီးတစ်ခုလုံးရဲ့ အစိုးရအုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းဆိုင်ရာတွေနဲ  စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ အများဆုံးအသုံးချနေတဲ့ အဓိက အရေးကြီး software application တွနဲ  အဲဒီ application တွကို ရးသားရာမှာ သုံးစွဲတဲ့ programming language တွရဲ့စာရင်းပဲဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ စာရင်းနဲ ပတ်သက်လို  ပိုမိုပြီးပြည့်စုံတဲ့ သုတေသနလုပ်ငန်းတွေသာ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်မယ်ဆိုရင် တချို critical software application တွဟာ programming language ပါင်း ၅၀ ကျာ်အထိ သုံးစွဲရေးသားကြတာကို တွ ရမှာဖြစ်တယ်လို  ခန် မှန်းရပါတယ်။ တခါလာ point of sales, တခါလာ online က ဈးရောင်းမယ်၊ သုံးသမျှကလည်း java, .net, php နဲ  သံသရာလည်နေတဲ့ ကျွန်တော်တို အတွက်၊ နည်းပညာမှာ ထိပ်တန်းဖြစ်နေတဲ့သူတွေက ဘယ်လို Application တွကို ဘယ်လို programming language တွ သုံးပြီး ဖန်တီးကြတယ်ဆိုတာ အနည်းဆုံးတော့ ဗဟုသုတအနေနဲ သိခွင့်ရတာပေါ့။ မိတ်ဆွေတို ဆင်ခြင်စဉ်းစားနိုင်အောင် နဲ  ၀ဖန်သုံးသပ်နိုင်အောင် ပန်လညေ်၀ငှလိုက်တာပါ။

Table - Programming Languages Used for Critical Software Applications
Critical Software Programming Languages
1. Air traffic control Ada, Assembly, C, Jovial, PL/I
2. Antivirus & security ActiveX, C, C++, Oberon7
3. Automotive engines C, C++, Forth, Giotto
4. Banking applications C, COBOL, E, HTML, Java, PL/I, SQL, XML
5. Broadband C, C++, CESOF, JAVA
6. Cell phones C, C++, C#, Objective C
7. Credit cards ASP.NET, C, COBOL, Java, Perl, PHP, PL/I
8. Credit checking ABAP, COBOL, FORTRAN, PL/I, XML
9. Credit unions C, COBOL, HTML, PL/I, SQL
10. Criminal records ABAP, C, COBOL, FORTRAN, Hancock
11. Defense applications Ada, Assembly, C, CMS2, FORTRAN, Java, Jovial, SPL
12. Electric power Assembly, C, DCOPEJ, Java, Matpower
13. FBI, CIA, NSA, etc. Ada, APL, Assembly, C, C++, FORTRAN, Hancock
14. Federal taxation C, COBOL, Delphi, FORTRAN, Java, SQL
15. Flight controls Ada, Assembly, C, C++, C#, LabView
16. Insurance ABAP, COBOL, FORTRAN, Java, PL/I
17. Mail and shipping COBOL, dBase2, PL/I, Python, SQL
18. Manufacturing AML, APT, C, Forth, Lua, RLL
19. Medical equipment Assembly, Basic, C, CO, CMS2, Java
20. Medical records ABAP, COBOL, MUMPS. SQL
21. Medicare Assembly, COBOL, Java, PL/I, dBase2, SQL
22. Municipal taxation C, COBOL, Delphi, Java
23. Navigation Assembly, C, C++, C#, Lua, Logo, MatLab
24. Oil and Energy AMPL,C, G, GAMS/MPSGE, SLP,
25. Open-source software C, C++, JavaScript, Python, Suneido, XUL
26. Operating systems, large Assembly, C, C#, Objective C, PL/S, VB
27. Operating systems, small C, C++, Objective C, OSL, SR
28. Pharmaceuticals C, C++, Java, PASCAL, SAS, Visual Basic
29. Police records C, COBOL, DBase2, Hancock, SQL
30. Satellites C, C++, C#, Java, Jovial, PHP, Pluto
31. Securities trading ABAP, C #,COBOL, DBase2, Java, SQL
32. Social Security Assembly, COBOL, PL/I, dBase2, SQL
33. State taxation C, COBOL, Delphi, FORTRAN, Java, SQL
34. Surface transportation C, C++, COBOL, FORTRAN, HTML, SQL
35. Telephone switching C, CHILL, CORAL, Erlang, ESPL1,ESTEREL
36. Television broadcasts C, C++, C#, Java, Forth
37. Voting equipment Ada, C, C++, Java
38. Weapons systems Ada, Assembly, C, C++, Jovial
39. Web applications AppleScript, ASP, CMM, Dylan, E, Perl, PHP, .NET
40. Welfare (State) ASP.NET, C, COBOL, dBASE2, PL/I, SQL


ရွှင်လန်းချမ်းမြေ့ပါစေ။
InfoTherapy(2013)

REFERENCE: “Software Engineering Best Practices”, by Capers Jones, McGraw-Hill, 2010. Chapter 8: Programming and Code Development

မှတ်ချက်။ ၂၀၁၃ ဂျွန်လထုတ် ကွန်ပျူတာဂျာနယ်တွင် ​ေဖါ်ပြပြီးသော ဆာင်းပါးဖြစ်ပါသည်။

Sunday, May 12, 2013

အရည်အသွေးမြင့် ဆော့ဖ်ဝဲအင်ဂျင်နီယာ


မိတ်ဆက်နိဒါန်း
ဒီကနေ ခတ်အခါမှာ စီးပွားရေး လူမှုရေး နဲ  အခြားအခြားသော အထွေထွေကိစ္စရပ်တွေဟာ တခုနဲ တခု ဆက်နွယ်ပြီး ရှုပ်ထွေးမှုတွေ မင့်မားလာပါတယ်။ အဲဒီလို မင့်မားလာတဲ့ ရှုပ်ထွေးမှုတွေကို ဖရှင်းနိုင်ဖို  ကျွန်တော်တို ဟာ ကွန်ပြူတာစနစ်တွေကို ပိုမိုအသုံးချလာကြရပါတယ်။ အခုဆိုရင် ကျွန်တော်တို ရဲ့ န စဉ်ဘ၀တွေမှာ ကွန်ပြူတာနဲ ကင်းလွတ်ဖို ဆိုတာ တာ်တော် မဖြစ်နိုင်တော့တဲ့ အခြေအနေကိုရောက်နေပါပြီ။ အဲဒီလို ကွန်ပြူတာစနစ်တွေကို ပိုမိုအသုံးချလာကြတာနဲ အမျှ၊ အဲဒီကွန်ပြူတာစနစ်တွေ ထိရောက်အောင်မြင်အောင် အလုပ်လုပ်နိုင်ဖို အတွက် ပိုမို အရည်အသွေးမြင့်မားတဲ့ ဆာ့ဖ်၀ဲတွေလိုအပ်လာပါတယ်။ အဲဒီလို အရည်အသွေးမြင့် ဆာ့ဖ်၀ဲတွေရေးဖို  ပထမတန်းစား programmer တွ၊ software engineer တွ၊ software developer တွ ပိုမိုလိုအပ်လာတယ်ပေါ့။ လိုအပ်လာတဲ့ လူ စွမ်းအားအရင်းအမြစ်တွေရဖို ၊ ပညာရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ အစည်း တက္ကသိုလ် ကာလိပ် သိပ္ပံတွေက မွးထုတ်ပေးရမှာမှာပါ။ ဒါပေမယ့်ခက်တာက အဲဒီလို ကာလိပ် သိပ္ပံ တက္ကသိုလ်ဆင်း အများစုရဲ့ ပာစကားကတော့ အားတက်စရာပါပဲ။ “အခုအချိန်မှာ မင်္ဂလာပါကမ္ဘာကြီး Hello World * ဆိုတာတောင် အနိုင်နိုင်ပဲဗျို ” တဲ့ ။[* programming language တစ်ခုကို စတင်လေ့လာသင်ယူသူတိုင်း ပထမဆုံးအနေဖြင့် ရးလေ့ရှိသည့်၊ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်(statement) တစ်ကြောင်းတည်းသာပါသည့် ပရိုဂရမ်။]
ရိုးရိုးသားသား၀န်ခံရရင်တော့ ကျွန်တော်တို  ဘယ်လောက်ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်ပြောပြော ဆိုးဆိုး၀ါး၀ါး မှားနေပြီဆိုတာပါပဲ။ ချိန်ဖို က လိုရင်းမဟုတ်ပဲ မှန်ဖို ကသာ အဓိကကိုးဗျ။ ရည်ရွယ်ချက်နဲ  ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုတွေထက် ဖစ်လာတဲ့ ရလာတဲ့ အကျိုးရလာဒ်ကသာ ပိုအရေးကြီးတယ်လို ဆိုလိုတာပါ။ မိတ်ဆွေတို ရာ ဘယ်လိုထင်ပါသလဲ။ ဒါနဲ  စကားမစပ်ပြောရရင်တော့ ကျွန်တော့ရဲ့ အရင်ဆောင်းပါးတွေမှာရော၊ အခုဆောင်းပါးမှာပါ ရည်ညွှန်းတဲ့ “မိတ်ဆွေတို ” ဆိုတာ ဆာ့ဖ်၀ဲရေးသားခြင်းအလုပ်နဲ  အသက်မွေး၀မ်းကြောင်းပြုကြမယ့် ကျာင်းသူကျောင်းသား လူငယ်တွေ၊ ဘွဲ ရကာစလူငယ်တွေ၊ programming တို  software engineering တို နဲ  ပတ်သက်ပြီး အသိပညာ ဗဟုသုတ ရှာဖွေစုဆောင်းနေသူတွေ ကို ရည်ညွှန်းတာပါ။ ဒီလူငယ်တွေဆီက စိတ်မကောင်းစရာ အမြဲလိုလို ကြားနေရတဲ့ စကားတွေကတော့ “programming က ခက်တယ်ဗျာ။ ဘယ်က စ’ရေးရမှန်းမသိဘူး။ ဘာမှလည်းမတတ်ဘူး ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ။” ဆိုတဲ့ စိတ်ပျက်အားလျော့တဲ့ လမ်းပျောက်နေတဲ့ အသံတွေပါပဲ။ အမှန်တော့လည်း ဒီဒုက္ခတွေဟာ မိတ်ဆွေတို လို အိုင်တီလိုင်း ဆာ့ဖ်၀ဲလိုင်း လိုက်မိတဲ့သူတွေချည်း ခံစားရတဲ့ အရာတွေမဟုတ်ပါဘူး။ ကျာင်းသူကျောင်းသားတိုင်း ဘွဲ ရကာစ လူငယ်တိုင်း ခံစားရတဲ့ ခံစားမှုပါ။ လူတိုင်းပါ။ ကိုယ့်ကျမှ ထူးပြီး ကံဆိုးနေတာတော့မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီပြဿနာအတွက် လက်ညှိုးထိုး တရားခံရှာနေမယ့်အစား၊ တစ်စုံတရောက်ကိုပဲဖြစ်ဖြစ် ကိုယ့်ကိုကိုယ်ပဲဖြစ်ဖြစ် အပြစ်တင်နေမယ့်အစား ဒီအခက်အခဲတွေကို ကျာ်လွှားနိုင်အောင် ဘယ်လိုလုပ်ကြမလဲ ဆိုတဲ့ ဖရှင်းဖို နည်းလမ်းကိုသာ ရှာဖွေကြပါစို ။ မားဘယ်ကနေ ဘယ်သူပစ်လိုက်သလဲ ဆိုတာထက်၊ မားဒဏ်ရာကြောင့် အဆိပ်တက်နေသူကို အရင်ဆုံး ကုသပေးဖို  အရေးကြီးသလိုမျိုးပေါ့။
ကိုယ့်ကိုကိုယ်သိခြင်း (Know Thyself)
အရည်အသွေးမြင့် ပရိုဂရမ်မာတွေ ဆာ့ဖ်၀ဲအင်ဂျင်နီယာတွေ ဖစ်နိုင်ဖို အတွက်၊ အရေးအကြီးတကာ့အကြီးဆုံးနဲ  နံပါတ်တစ်အချက်ကတော့ မးခွန်းတခုနဲ  စတင်လိုက်ဖို ပါပဲ။ အဲဒီမေးခွန်းကတော့ “ငါဟာ.. ဒီ ပရိုဂရမ်မာဘ၀ ဆာ့ဖ်၀ဲအင်ဂျင်နီယာဘ၀ ဆာ့ဖ်၀ဲ Developer ဘ၀ ကို ပင်းပြင်းထန်ထန် လိုလိုလားလား ဖစ်ချင်စိတ်ရှိရဲ့လား။ ရှိတယ်ဆိုရင်ရော သချာရဲ့လား” ဆိုတာပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ Apple ရဲ့ ဖခင်ကြီး၊ ကွယ်လွန်သွားရှာပြီဖြစ်တဲ့ စတိဗ်ဂျော့ဘ် Steven Paul Jobs (February 24, 1955 – October 5, 2011) ရဲ့ စကားကို ပန်လည်ကိုးကားပါရစေ။ အဲဒီစကားက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်မှာရှိတဲ့ ကမ္ဘာ့အဆင့်မှီ နာမည်ကျော် စတဲန်ဖို ဒ် (Standord) တက္ကသိုလ်ကြီးရဲ့ ၊ ၂၀၀၅ ခု ဂျွန်လ ၁၂ န  မှာကျင်းပခဲ့တဲ့ ဘွဲ နှင်းသဘင် အခမ်းအနားမှာ မိတ်ဆွေတို လို ဘွဲ ရ ကျာင်းသူကျောင်းသား လူငယ်များကို ပာခဲ့တဲ့ စကားပေါ့။
“ခင်ဗျားလုပ်တဲ့အလုပ်က ခင်ဗျားဘ၀ရဲ့ကွက်လပ်ကိုဖြည့် ပးမှာဗျ။ ဒါကြောင့် ကိုယ့် ဘ၀ကိုယ် အမှန်တကယ် ကျနပ်ပျော်ရွှင်နိုင်ဖို ဆိုရင်၊ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ အရမ်းမိုက်တဲ့အလုပ် တကယ်အနှစ်ကျတဲ့အလုပ်လို  လးလေးနက်နက်ယုံကြည်တဲ့ အလုပ်ကို လုပ်ဖို ပဲဖြစ်တယ်။ အဲဒီလို အရမ်းမိုက်တဲ့အလုပ် တကယ်အနှစ်ကျတဲ့အလုပ်မျိုးလို  ယုံကြည်နိုင်ဖို အတွက် တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းကတော့ ခင်ဗျားဟာ ခင်ဗျားလုပ်တဲ့အလုပ်ကို ချစ် ဖို ပဲ။ အဲဒီလို အလုပ်မျိုး မတွေ သးရင်လည်း တွ အာင် ဆက်ပြီးသာ ရှာဗျာ။ ရာက်ရာဘ၀ ဖစ်ရာနေရမှာ ကျာက် မချလိုက်နဲ ..ရပ်တန် မနေနဲ ။ အဲဒီလို အလုပ်မျိုးတွေ ပီဟေ့ဆိုတာနဲ  ခင်ဗျားနှလုံးသားက (ဒီ အလုပ်ဟာ ငါတကယ်ချစ်တဲ့ အလုပ် ငါတကယ်လုပ်ချင်တဲ့ အလုပ်လို ) သိလာမှာပဲ။ တကယ်မြဲမြံခိုင်ခန် တဲ့ ဆက်ဆံရေးတွေလိုပဲ အချိန်ကြာလာတာနဲ အမျှ ခင်ဗျားအလုပ်ဟာ ခင်ဗျားဘ၀နဲ  တသားတည်း တထပ်တည်း ကျသထက်ကျလာလိမ့်မယ်။ ဒါကြောင့် အဲဒီလိုအလုပ်မျိုးတွေ တဲ့အထိိ ဆက်ပြီးသာရှာဗျာ။ မတွေ သးပဲနဲ တာ့ ဘ၀ကို ကျာက််မချလိုက်နဲ ။”
ဒါကြောင့် မိတ်ဆွေဟာ ကိုယ်တကယ် လိုလိုလားလား နှစ်နှစ်ကာကာ လုပ်ချင်တဲ့ အလုပ်မျိုးဟာ ဘယ်လိုအလုပ်မျိုးဖြစ်တယ်ဆိုတာ မိတ်ဆွေကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်ရွေးချယ်ရပါမယ်။
“မသိဘူးလေ..ဆယ်တန်းအောင်တုန်းက ကိုယ့်အမှတ်နဲ  အစိုးရက ခွဲချပေးလိုက်တဲ့ ကျာင်းပဲ တက်လိုက်ရတာပေါ့… ကွန်ပြူတာတက္ကသိုလ်ဆိုပဲ၊ မိဘကခိုင်းလို ၊ သူငယ်ချင်းတွေလိုက်တဲ့လိုင်း လိုက်လိုက်တာပဲ၊ ဒီလိုင်းက လစာကောင်းတယ်ဆိုလို ၊ ဘယ်လို ပာရမလဲပေါ့နော် ဒီလိုပါပဲ ..ဒီလိုနဲ ပဲ ဒီလမ်းကို ဒီလိုပဲ ရာက်လာတာလို  ဆိုရမှာပဲပေါ့နော်” တို ဘာတို ဆိုရင်တော့ အခြေအနေမကောင်းသေးဘူးဗျ။ နာက်တချက်က ကိုယ် လိုက်လက်စလိုင်းမို လို တို ၊ အိုင်တီနဲ ဘွဲ ရထားတော့လည်း အိုင်တီပဲလုပ်ချင်တယ် တို ဆိုတာတွေဟာလည်း လုံး၀မဟုတ်သေးပါဘူး။ လူတစ်ရောက်ဟာ ကိုယ့်ကိုကိုယ် ရှာဖွေတွေ ရှိလာတာနဲ အမျှ လိုအပ်ရင် လိုအပ်သလို ရဲရဲ၀ံ့၀ံ ချိုးကွေ နိုင်ရပါမယ်။ လမ်းကြောင်းပြောင်းပစ်နိုင်ရပါမယ်။ အသစ်တဖန် ပန်စရဲတဲ့ စိတ်ဓါတ်ခွန်အားရှိရပါမယ်။ မိတ်ဆွေဟာ ငါ ဘာဖြစ်ချင်တာလဲ ငါဘာလုပ်ချင်တာလဲ ဘယ်လမ်းကို လျှာက်ချင်တာလဲဆိုတာ မိမိကိုယ် မိမိ သိအောင်အရင်ဦးဆုံး အားထုတ်ကြိုးပမ်းလိုက်ပါဦး။ လမ်းမသိရင် လမ်းလွဲနေရင် လိုရာခရီးမရောက်ပဲ အလဟဿ အချိန်ကုန် လူပန်း “စရိတ်ကုန် ဇလုံပွန်း ဇွန်းတို” ဖစ်နေမှာပေါ့။ ပီးတော့လည်း နာက်တစ်ချက်က ကိုယ့်ဘ၀အတွက် အာင်အောင်မြင်မြင် ပျာ်ပျော်ရွှင်ရွှင် ရရှည် စိတ်၀င်တစား လုပ်နိုင်ဖို အတွက် အလုပ် ရွးချယ်တဲ့နေရာမှာ လစာတို  အကျိုးအမြတ်တို  စတဲ့ ငွတခုတည်းကိုချည်း ဦးတည်မစဉ်းစားသင့်ပါဘူး။ “အိုင်တီသမားက စလုံးမှာ ဆိုရင် အနည်းဆုံး သုံးထောင်ပဲ..အဲဒါကြောင့် အိုင်တီလိုင်းလိုက်ကြဟေ့”။ “အမေရိကားမှာဆိုရင် အနည်းဆုံး အစိမ်း ခာက်ထောင်လောက်ကတော့ အသာလေးပဲပေါ့..ဒေါ့နက်တို  ဂျာဗားတို  လ့လာကွာ” ဆိုတဲ့ စကားတွေဟာ အသက်မွေး၀မ်းကြောင်းအလုပ်တခုကို ရွးချယ်ဖို  မှန်ကန်တဲ့ အကြောင်းပြချက်တွေ တွန်းအားတွေမဟုတ်ပါဘူး။ စိတ်မ၀င်စားတဲ့ အလုပ်ကိုလုပ်ရင် မထူးချွန်ဘူး။ မထူးချွန်တဲ့အလုပ်ကိုလုပ်ရင် မအောင်မြင်ဘူး။ မအောင်မြင်တဲ့အလုပ်ကို လုပ်မှတော့ ဘယ်မှာလာ ကာင်းတော့မလဲဗျာ။ ငွကြောင့်သာဆိုရင်တော့ ဆာ့ဖ်၀ဲရေးတာထက်၊ ကုန်သည်ပွဲစား အရောင်းအ၀ယ်သမားလုပ်တာကမှ ငွများများရဖို  ချမ်းသာဖို  ပိုပြီးသေချာပါတယ်။ မိတ်ဆွေဟာ အသက်အရွယ်ရလာတာနဲ အမျှ အလုပ်တခုဟာ ငွများများရတိုင်းလည်း သိပ်တော့မနိပ်လှဘူး ဆိုတာ နားလည်လက်ခံလာမှာပါ။ ကိုယ်ဘာလုပ်ချင်သလဲ ဘာဖြစ်ချင်သလဲ ဘယ်နေရာတွေမှာ အားသန်လဲ ထူးချွန်သလဲ programming တို  software engineering တို ကို ငါ တကယ်စိတ်၀င်စားရဲ့လား ဆိုတာ စဉ်းစားဆုံးဖြတ်ပါ။ မသေချာရင်တော့လည်း ကိုယ်ထင်တဲ့ဟာ လက်တွေ လုပ်ကြည့်လိုက်ရုံ ရှိတော့တာပဲဗျာ။ လူ ဘ၀ကြီးဆိုတာကလည်း ခပ်ရှုပ်ရှုပ်ရယ်။ တချို အလုပ်တွေက လုပ်ကြည့်တော့မှ တဖြည်းဖြည်း စိတ်၀င်စားလာပြီး ကိုယ်၀ါသနာပါမှန်း ထူးချွန်မှန်း သိလိုက်ရသလို၊ တချို အလုပ်ကြပြန်တော့ ကိုယ်ကသိပ် crazy ဖစ်နေပေမယ့် တကယ်တန်းလုပ်ကြည့်လိုက်တော့မှ “ကျီးကန်း၊ စကားသင်” ဖစ်နေတာမျိုး ကြုံရတတ်တာကိုးဗျ။ ဒီလို မစမ်းခရမ်းပျိုး လုပ်ကြည့်နေရတဲ့အတွက် အချိန်တော့ နဲနဲ ရင်းရမှာပေါ့။ မတတ်နိုင်ဘူး။ ကိုယ့်ဘ၀ရဲ့ ကျန်တဲ့သက်တမ်းတလျောက်လုံး ကိုယ် တကယ်စိတ်၀င်စားပြီး ထူးချွန်အားသန်ရာကိုလုပ်နိုင်ဖို  အချိန်နဲ ရင်းပြီး ရှာဖွေသင့်ရင် ရှာဖွေရတော့မှာပဲ။ အင်း အရေးကြီးတာက limit လးတော့ထားပေါ့ဗျာ။ တစ်ချို ပုဂ္ဂိုလ်များလည်း တွ ဖူးပါရဲ့။ “ဘွဲ မျိုးစုံလည်းရထားတယ်၊ အလုပ်လည်းပေါင်းစုံပြီ၊ နိုင်ငံပေါင်းစုံလည်းရောက်ပြီးပြီ၊ အသက်လည်းခြောက်ဆယ်ကျော်ပြီ။ ခုထက်ထိတော့ ဘာကိုမှ ထူးထူးခြားခြား သိပ်စိတ်၀င်စားလှတယ်မရှိပါဘူး။ ဟိုကွေ ဟိုတက်၊ ဒီကွေ ဒီတက် နဲ ပဲ ဖတ်သန်းလာခဲ့တာပဲကွ” ဆိုတာမျိုးလည်းရှိလေတော့၊ ဒီလို မစမ်းခရမ်းပျိုး လုပ်ကြည့်တဲ့နည်းက သိပ်တော့မကောင်းလှဘူးပေါ့။ ဒါပေမယ့်လည်း ပတ်၀န်းကျင်နဲ  အခြေအနေက တွန်းပို လိုက်တဲ့ ကိုယ်မကျင်လည် မနှစ်သက်တဲ့ နရာမှာ ကျာက်ချနေမယ့်အစား မျာနေမယ့်အစားတော့၊ ဒီနည်းကမှ ခပ်ကောင်းကောင်းပါ။ အကောင်းဆုံးက ကိုယ်တိုင် စာများများဖတ် လ့လာ၊ မိဘ၊ ဆရာသမားကောင်း၊ မိတ်ဆွေကောင်း၊ အတွေ အကြုံဗဟုသုတများသူတွေ နဲ တိုင်ပင်ဆွေးနွေး အကြံညာဏ်ရယူပြီး နာက်ဆုံးအဆင့်မှာတော့ ကိုယ့်လမ်းကို ကိုယ်တိုင်ရွေးပေါ့ဗျာ။ အနှစ်ချုပ်ကတော့ ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက် ရွးချယ်ချက်ကြောင့်မဟုတ်ပဲ အခြေအနေတစ်ခုက တွန်းပို လိုက်လို  တစ်နေရာကို ရာက်လာတာဆိုရင်၊ တခြားအခြေအနေတစ်ခုက အဲဒီနေရာက ပန်တွန်းချသွားတာကို ကြုံရနိုင်တယ် ဆိုတာပါပဲ။

ရွေ လျားပစ်မှတ် (Software Engineering)
ဒုတိယအချက်အနေနဲ ကတော့ ဒီ software engineering လိုင်းကိုလိုက်တော့မယ်ဆိုရင် ဒီပညာရပ်ရဲ့ သဘောသဘာ၀ နဲ  အနေအထားကို ကာင်းကောင်း နားလည်သဘောပေါက်ထားဖို လိုအပ်တဲ့ကိစ္စပါ။ ဘာလို လဲဆိုတော့ ဒီပညာရပ်ဟာ တခြား အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်တွေလို ရင့်ကျက် တည်ငြိမ် အသားကျတဲ့ အဆင့်ထိ မရောက်သေးတော့ ဒီ ပညာရပ်နဲ ပတ်သက်တဲ့ နည်းစနစ်အသစ်တွေ နည်းပညာအသစ်တွေ အတွေးအခေါ် အယူအဆအသစ်တွေနဲ ၊ programming language အသစ်တွေ ဒါမှမဟုတ် programming language version အသစ်တွေ ဟာ အချိန်နဲ အမျှ အဆက်မပြတ် ပုံမှန် ပါ်ထွက်နေလို ပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအချက်ဟာ ကျာင်းသူကျောင်းသားတွေသာမက၊ သင်ကြားရေးပိုင်းဆိုင်ရာ ဆရာ ဆရာမတွေအပြင် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းရေးဆွဲသူတွေပါ တွ ကြုံနေရတဲ့ အခက်အခဲဖြစ်ပါတယ်။ သင်ရိုးတစ်ခုကို ပုစုချိန်၊ မိတ်ဆွေတို ကျာင်းသားဘ၀ ဖတ်သန်းချိန်နဲ  လုပ်ငန်းခွင်၀င်ရောက်ချိန် ကြားမှာ၊ ပင်ပ software industry လာကရဲ့လိုအပ်ချက်တွေ တာင်းဆိုမှုတွေနဲ ၊ ဆာ့ဖ်၀ဲအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်ကိုယ်တိုင်က တာ်တော်လေး ပာင်းလဲသွားပြီဖြစ်ပါတယ်။ ဘာနဲ အလားသဏ္ဍန်တူသလဲဆိုတော့ မိတ်ဆွေတို ဟာ စစချင်းပဲ ရွ လျားပစ်မှတ်ကို တိတိကျကျ မှန်အောင် ပစ်ခတ်ဖို ကြိုးစား အားထုတ်နေရတဲ့ သူတွေလိုဖြစ်နေပြီး ရလာဒ်တော်တော်များများက ဦးတည်ချက်နဲ  လွဲချော်သွားရတဲ့ အဖြစ်မျိုးတွေ ကြုံတွေ နရတာပါ။ ဒါကြောင့် ဘွဲ ရကာစ လူငယ်တွေအနေနဲ  လုပ်ငန်းခွင်အတွက် ဘယ်လိုမှ အဆင်သင့်မဖြစ်နိုင်တဲ့ အနေအထားမျိုးကြုံရပါတော့တယ်။
ခက်တာက သင်ရိုညွှန်းတမ်းဆိုတာမျိုးကို အမြဲပြောင်းနေလို  အားတိုင်းအဆင့်မြှင့်နေလို ရတာမျိုးမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် software engineering ပညာရပ်နဲ ပတ်သက်ရင် သင်ကြားရေးပိုင်းဆိုင်ရာ ဆရာ ဆရာမတွေနဲ  ကျာင်းသူကျောင်းသား လူငယ်တွေကိုယ်တိုင်ပဲ အမြဲမပြတ် ရှာဖွေ ဖည့်ဆည်းနေဖို  ၊ လ့လာနေဖို ၊ လ့ကျင့်နေဖို  ဆိုတာ မဖြစ်မနေ လိုအပ်လာပါတယ်။ အဲဒီလို လုပ်နိုင်ဖို ကျပြန်တော့ တိုင်းပြည်တပြည်ရဲ့ အခြေခံအဆောက်အဦပြည့်စုံမှု အနေအထားက အများကြီး စကားပြောလာပါပြီ။ နာက်ဆုံးပေါ် စာအုပ်စာအုပ်စာတမ်း တွ အလျှံပယ်ရှိတဲ့စာကြည့်တိုက်တွေ၊ မန်နှုန်းမြင့်အင်တာနက် စတာတွေဟာ ပညာရေးတိုးတက်ဖို ၊ ပာင်းလဲရွေ လျားနေတဲ့ နည်းပညာတွေနောက်ကို အမှီလိုက်နိုင်ဖို အတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ချက်တွေပါ။ တက္ကသိုလ် ကာလိပ် စုစုပေါင်းအရေအတွက် မဟုတ်ပါဘူး။ အခုတော့ အဲဒီလို အမှန်တကယ် လိုအပ်နေတဲ့ လိုအပ်ချက်တွေက မပြည့်စုံ ချို တဲ့လေတော့ ကျာင်းသူကျောင်းသား ခဗျာများလည်း ရှိတဲ့ မီးကျိုးမောင်းပျက် ကျာက်လက်နက်နဲ ပဲ  လာင်ချာထမ်းထားတဲ့ ဒိုင်နိုဆောကြီးကို ရင်ဆိုင်တိုက်ရလို ဖစ်နေတာပေါ့။ တခါတလေ မဆီမဆိုင် တွးမိပါတယ်။ စာကြည့်တိုက် နဲနဲ နဲ  အင်တာနက်နှေးနှေးပဲရှိတဲ့နိုင်ငံကလူတွေဟာ၊ စာကြည့်တိုက်များများ နဲ  အင်တာနက်မြန်မြန်ရှိတဲ့ နိုင်ငံတွေကို သွားအလုပ်ကြ ပညာရှာကြရတာပါလား လို ။ လက်တွေ မှာလည်း ဒီအတိုင်းပဲဖြစ်နေတာကိုး။ ကဲ ထားပါဗျာ မရှိတာတွေ ပာနေလို တာ့လည်း ကျွန်တော်တို ဘာမှ ဖစ်လာမှာမဟုတ်ပါဘူး။ ဒီအခက်အခဲကို လက်တွေ ကျကျပဲ ကိုယ်လုပ်နိုင်တဲ့ ရှုဒေါင့်ကနေ တတ်နိုင်သလောက်ဖြေရှင်းကြည့်ကြပါစို ။
ဤခရီး နီးပါသည် (Study, Analyse, Practise)
အဲဒီ ဖရှင်းနည်းကတော့ “အတ္တာဟိ အတ္တနော နာထော” ဆိုတာလို မိမိကိုယ်သာကိုးကွယ်ရာလို ခံယူပြီး (ဆရာဆရာမတွေရော ကျာင်းသူကျောင်းသားတွေပါ) မိမိကိုယ်ကို တာ်အောင် တတ်အောင် ကျွမ်းကျင်အောင် တဦးချင်းအနေနဲ  စတင်ကြိုးပမ်း တဲ့ နည်းလမ်းပါပဲ။ programming နဲ  software engineering မှာ တာ်ဖို အတွက်ဆိုရင် “များများဖတ် များများတွေး များများရေး” ရပါလိမ့်မယ်။ မိတ်ဆွေရဲ့ တခြားအပျော်အပါးတွေကို နဲနဲလေးတော့ စတေးရပါလိမ့်မယ်။ များများဖတ်ဖို အတွက် (လောလောဆယ်တော့) စာအုပ်များများမလိုပါဘူး။ မိတ်ဆွေမှာရှိတဲ့ စာအုပ်ကိုသာ တအုပ်ဆို ဆိုသလောက် ကျညက်အောင် ထုံးလိုချေ ရလိုနှေက်ပြီး၊ ကြာင်ပုဇွန်စား ကျွတ်ကျွတ်၀ါးသလို များများဖတ်ပါ။ ဖတ်ပြီးသလောက်ကို ပန်လည်တွေးတော စဉ်းစားဆင်ခြင်ပါ။ ပီးရင် ရးသင့်ရေးထိုက်တဲ့ ပရိုဂရမ်တွေ လ့ကျင့်ခန်းတွေကို လက်တွေ ချရေးပြီး run ကြည့်ပါ။ မးထားတဲ့မေးခွန်း၊ ရးထားတဲ့ ပရိုဂရမ်နဲ ထွက်လာတဲ့အဖြေကို နှိုင်းယှဉ်ဆင်ခြင် သုံးသပ်ကြည့်ပါ။ စက်နဲ  run ဖို  အဆင်မပြေရင် နာက်ဆုံးဗျာ ပရိုဂရမ်ကို စာရွက်နဲ သာချရေးလိုက်ပေတော့။ အရေးအကြီးဆုံးအချက်ကတော့ “ ဒီ program ကို ငါ ဘာအတွက် ရးတာလဲ ဘာကြောင့်ရေးတာလဲ” ဆိုတဲ့ မးခွန်း သို မဟုတ် ပဿနာကို သဘောပေါက်နားလည်အောင်လုပ်ဖို ပါ။ အကြိမ်တော်တော်များများမှာ ကျွန်တော်တို ဟာ အဖြေကိုမသိတာထက်၊ မးခွန်းကို နားမလည် တာက များနေတတ်ပါတယ်။
နောက်တဆင့်အနေနဲ ၊ မိတ်ဆွေဟာ ကိုယ်နဲ ၀ါသနာတူ ရည်ရွယ်ချက်တူတဲ့ သုူငယ်ချင်းတွေနဲ အစု အဖွဲ လးတွေဖွဲ ပီး၊ စာသင်နှစ်တနှစ်မှာ အနဲဆုံး assignment သးသေး နှစ်ခုလောက် နဲ  ပရောဂျက်ကြီးကြီး တခုလောက် ရအောင်ရေးပါ။ ဒါဆိုရင် လးနှစ် တာကာလပြီးရင် မိတ်ဆွေဟာ တာ်တော်ကြီး မဟုတ်တောင်မှာ တာ်တော်လေး တာ့ တီးမိခေါက်မိပြီး လုပ်ငန်းခွင် စိန်ခေါ်မှုတွေအတွက် အဆင်သင့်လောက်နီးနီး ဖစ်နေမှာပါ။ “နေပါဦးဗျ ခင်ဗျားပြောတော့လွယ်တယ် ကျုပ်တို က ဘယ်က စ’ ရးရမှန်းကိုမသိတာ ဘာတွေရေးရမှာလဲ” ဆိုရင် အလွယ်ဆုံးအဖြေပေးပါမယ်။ assignment အတွက်လောက်ဆိုရင်၊ ကိုယ်ပေးလိုက်တဲ့ input တွနဲ  ပါင်း နှုတ် မှက် စား လုပ်တဲ့ ပရိုဂရမ်လေးတွေ၊ အတိုးတွက်တာတို၊့ အလေးချိန် အပူချိန် အကွာအေ၀း စတဲ့ ယူနစ်တွေ တခုကတခုပြောင်းတာတို  ..အဲဒီလိုမျိုး ပရိုဂရမ်လေးတွေ စမ်းရေးကြည့်ပေါ့။ project အတွက်ဆိုရင် လည်း လူတိုင်းရေးနေကြ login, customer, order, product, supplier, invoice, report ပဲပေါ့ဗျာ။ တကယ်တော့ business system အများစုဟာ အဲဒီ flow အပေါ်မှာပဲ တာ်တော်များ အခြေခံထားတာကိုး။ assignment ကို တစ်ရောက်တည်းရေး ၊ project ကို နှစ်ရောက်သုံးရောက် တိုင်ပင်ပြီး ပူးပေါင်းရေးပေါ့။ ပရိုဂရမ်ရေးတာ ဆာ့ဖ်၀ဲရေးတာကို သိပ် ခက်ခဲ နက်နဲတဲ့ အလုပ်တွေလို  သဘောမထားနဲ ဗျ။ အစပိုင်းတော့ စိတ်ညစ်ရတာပေါ့ဗျာ။ မိတ်ဆွေတို  ငယ်ငယ်ကဆိုရင် စာထဲမှာအလွယ်ဆုံးဖြစ်တဲ့ ၀လုံး ရးတာတောင် လှဖို  ပပို  ပီပြင်ဖို  ၀ိုင်းစက်ဖို  တနှစ်လောက် ကြိုးစားခဲ့ရသေးတာပဲ။ အရည်အသွေးမြင့် software engineer ဖစ်ဖို နဲနဲတော့ စိတ်ရှည်သည်းခံပြီး ဇွဲနဘဲ ကြီးရမှာပေါ့။ နာက်အရေးကြီးတဲ့အချက်က မိတ်ဆွေဟာ တုန်ချိနှေးကွေး အင်တာနက်လေး သုံးဖြစ်တဲ့အချိန်တွေမှာ မိတ်ဆွေရဲ့ တန်ဘိုးရှိတဲ့အချိန်တွေကို software engineering တို  programming တို နဲ ဆိုင်တဲ့ forum တွ၊ blog တွ၊ site တွ မှာသာ သုံးစွဲဖို ပါ။ ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းတက္ကသိုလ်ကြီးတွေဖြစ်တဲ့ MIT, Cornel, Stanford, Princeton တို က ထိပ်တန်း ပါမောက္ခကြီးတွေရဲ့ လက်ချာ video တွ notes တွ၊ speech တွ၊ thesis paper တွ စာအုပ်စာတန်းတွေ အင်တာနက်မှာ အလျှံပယ်ရနေလျက်နဲ  ၊ g-talk, y-talk, facebook, twitter, ဂိမ်း, ဟိုဟိုဒီဒီ ဆိုဒ်တွေနဲ အချိန်မဖြုံးမိပါစေနဲ ။ မိတ်ဆွေတို ဖက်ကလည်းပြန်ပြောနိုင်ပါတယ်။ “အေး..ခင်ဗျားပြောတဲ့အတိုင်း လက်တွေ လုပ်ကြည့်ရင် ဘာဖြစ်လာမလဲတော့မသိဘူး။ အခုကိုပဲ လူ အခွင့်အရေး အတော်လေး ဆုံးရှုံးနေပါရောဗျ။ facebook လးတောင် မကြည့်ရဆိုတော့လည်း။ ညစ်သွားပြီဗျာ” လို ။ ကျွန်တော်ဆိုလိုတာက အဲ့ဒါတွေ လုံး၀ကြီး ဖတ်ရမယ်လို ဆိုလိုတာမဟုတ်ပါဘူး။ အတတ်နိုင်ဆုံး လျာ့ဖို လာက်ပါပဲ။ ကွယ်လွန်သွားရှာပြီဖြစ်တဲ့ အဆိုတော်ကြီး ကိုထီး (စိုင်းထီးဆိုင်) သီဆိုခဲ့တဲ့ “အပေးနဲ အယူ” သီချင်းထဲက ဆရာစိုင်းခမ်းလိတ်ရဲ့ စာသားလေးကိုပဲ မျှေ၀လိုက်ပါရစေ။ “ထိုက်တန်တဲ့ ရင်းနှီးမှုတော့ရှိရမယ်။ မယုတ်မလွန်တဲ့ ကျိုးစားမှုတော့ စိုက်ရမယ်။ နတ်စီတဲ့ အိပ်မက်လှလှ လွယ်လွယ်နဲ မရ” ဆိုတဲ့ စကားပါ။ မှန်ပါတယ်မိတ်ဆွေ။ လွယ်လယ်နဲ  စပယ်ပွင့်ရင်တော့ တလောကလုံး သင်းပျံ မွှးကြိုင်ပြီး လူတိုင်းရဲ့ခေါင်းမှာ ပန်းတွေနဲ ၀နေမှာပေါ့ဗျာ။

ဘယ်စာကို မာင်သင်မတုန်း (programming language)
ဒါကတော့ ကျာင်းသူကျောင်းသားအဆင့်ကျော်လာတဲ့ လူငယ်တွေနဲ  အများဆုံး ပတ်သက်တဲ့အကြောင်းပါ။ ထူးထွေတည့် အံ့ရာသော် ပဲဆိုကြပါစို ဗျာ။ တခြားနိုင်ငံတွေရဲ့ ဆာ့ဖ်၀ဲလုပ်ငန်းခွင်တွေမှာ လုပ်ကိုင်နေကြတဲ့ ပရိုဂရမ်မာတွေ ဆာ့၀ဲအင်ဂျင်နီယာတွေ ပညာရှင်တွေ ဆီက လုံး၀မကြားဘူးခဲ့ရတဲ့ စကားတွေ ဒီမှာ ကြားဖူးရပါတော့တယ်။
“ကုမ္ပဏီအတူတူပေမယ့် အဲဒီ ‘အပင်းဆို ’ကောင်တွေနဲ သိပ်မကြည်ဘူးဗျ။ PHP လး မတောက်တခေါက် နဲ ၊ ဂဂျိုးဂဂျောင် web page လး လးငါးခုပါတဲ့ ဆိုဒ်ကလေးလောက်ရေးပြီး သူတို ကိုယ်သူတို  open source သမားကွဆိုပြီး အခြောက်တိုက် ဘ၀င်မြင့်နေကြတယ်။”
“အဲဒီလူက သူကိုယ်သူ Java ကို Linux ပါ်မှာ run တာကွဆိုပြီး ဘယ့်သူ မှ လူထင်တဲ့ပုံမပေါ်ဘူး။ ကျုပ်တို ကလည်း ဒုန် ကဲ ပါဗျာ။”
“အဲဒီ ဒါ့နက်တွေ (Microsoft .NET သုံး၍ ရးသောသူများ) က အလကားပါဗျာ။ ဘာအရည်အချင်းမှရှိတာမဟုတ်ဘူး။ အဆင်သင့် သူများရေးထားပြီးသား library လးတွေ ခါ်သုံး ပီး ၀င်းဒိုးထဲပိတ်မိနေတဲ့ကောင်တွေကများ ကိုယ့်ကိုကိုယ် Developer လးဘာလေးနဲ ။ developer ဆိုတာ ကျုပ်တို လို ကိုယ့်ဟာကိုယ် အကုန်ရေးတဲ့သူတွေကိုမှ ခါ်တာဗျ”
“C, C++ မကျွမ်းပဲနဲ တာ့ programmer လို မခေါ်နိုင်ဘူးဗျ။ ကျန်တာတွေက အလကားပါ။ C++ ကို ပုံတူကူးချထားတာတွေချည်းပဲ”
စတဲ့ စကားတွေဟာ မန်မာပြည်မှာ ဆာ့ဖ်၀ဲရေးသည် ဆိုတဲ့ ရင်းနှီးတဲ့သူတွေဆီက ကြားဖူး လိုက်ရတဲ့စကားတွေပါ။ ကျွန်တော်အနေနဲ တာ့ အဲဒီစကားတွေနဲ ပတ်သက်ပြီး ဘာကိုမှ မှတ်ချက်မပြုလိုပါဘူး။ တကယ်တော့ အားလုံးထဲမှာ အကောင်းဆုံး အပြီးပြည့်စုံဆုံး ဆိုတဲ့ programming language ဆိုတာမရှိပါဘူး။ language အသီးသီးဟာ သူ နရာနဲ သူသာလျှင် အသင့်တော်ဆုံး အကောင်းဆုံးလို ပာနိုင်တာပါ။ ဒါတောင် ချွင်းချက်တွေ အငြင်းပွားဖွယ်တွေ ရှိဆဲပါ။ အားလုံးမှာ အားနည်းချက် အားသာချက်တွေ အသေအချာရှိနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ငါက ဘယ် language သမားကွဆိုပြီး ဘာမှ မာန်တက်နေစရာမလိုသလို စိတ်ပျက်စရာလည်းမလိုပါဘူး။ software engineer တစ်ရောက်အတွက်၊ programming language တစ်ခု တတ်ကျွမ်းတယ်ဆိုတာဟာ တကယ်တော့ အသပြာပဲ၀က်တောင်မတန်တဲ့ အဆင်တန်ဆာတစ်ခု ပိုင်ဆိုင်ထားသလေက်ပါပဲ။ တချို  (နိုင်ငံခြား) ကုမ္ပဏီတွေဆိုရင် အကြီးတန်းရာထူးတွေအတွက် လူတွေ စစ်ဆေးတဲ့အခါ programming language ဘယ်နှစ်မျိုးတတ်သလဲဆိုတာ လုံး၀မမေးပါဘူး။ ဘာလို လဲဆိုတော့ အရည်အချင်းပြည့်မီ ရင့်ကျက်တဲ့ senior level တွအားလုံးဟာ လိုအပ်ချက်အလိုက် ဘယ်ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားနဲ မဆို ၊ မတတ်သေး မသိသေးရင်တောင် အချိန်တိုတိုအတွင်းလေ့လာပြီး ဆာ့ဖ်၀ဲရေးသားထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း ရှိရမယ်လို  ခံယူထားလို ပါ။
နောက် အရေးကြီးတဲ့ တချက်က၊ ကျွန်တော်တို ဟာ ဆာ့ဖ်၀ဲစနစ်တစ်ခုကို ဖန်တီးတည်ဆောက်တော့မယ်ဆိုရင်၊ ကိုယ့်ကိုဆောဖ့်၀ဲအပ်တဲ့ အဖွဲ အစည်းရဲ့ လုပ်ငန်း/စီးပွားရေး အမျိုးအစား၊ ကိုယ်ရေးသားတည်ဆောက်မယ့် ဆာ့ဖ်၀ဲအမျိုးအစား၊ အဲဒီဆော့ဖ်၀ဲအလုပ်လုပ်မယ့် platform, OS, ချိတ်ဆက်အလုပ်လုပ်ရမယ့် တခြား စနစ်တွေ နဲ  ဒီဆော့ဖ်၀ဲရေးဖို  အများဆုံးရတဲ့ resource, လူ အချိန် နဲ  ငွကြေး စတာတွေကို သချာ စိစစ်သုံးသပ်ပြီး နာက်ဆုံးမှ ဘယ် programming language ကိုသုံးပြီး အကောင်အထည်ဖေါ်ရေးသားကြမယ်ဆိုတာကို စဉ်းစားဆုံးဖြတ်တာပါ။ ပီးတော့လည်း မိတ်ဆွေကို ဆာ့ဖ်၀ဲအပ်တဲ့ လုပ်ငန်းရှင်ဟာ မိတ်ဆွေ ဘာ language ကို သုံးပြီးရေးတယ်ဆိုတာ လုံး၀ စိတ်မ၀င်စားပါဘူး။ သူဟာ စီးပွားရေးသမား လုပ်ငန်းရှင်ပါ။ မိတ်ဆွေရေးထားတဲ့ ဆာ့ဖ်၀ဲဟာ သူ ရဲ့ လုပ်ငန်းလိုအပ်ချက်တွေကို ပည့်ပြည့်စုံစုံ မန်မြန်ဆန်ဆန် နဲ  အမှားအယွင်းကင်းကင်း လုပ်ပေးနိုင်သလား ဆိုတာပဲကြည့်မှာဖြစ်ပါတယ်။ အခုတော့ ဟိုးအထက်မှာ ကြားခဲ့ရတဲ့ စကားတွေအတိုင်းဆိုရင် တချို သာ မန်မာပြည် ဆာဖ့်၀ဲလောကရဲ့ ပညာရှင်များကတော့ ကိုယ်တတ်ကျွမ်းထားတဲ့ programming language နဲ ပဲ software တစ်ခုကို ဘယ်လို ရအောင်တည်ဆောက်ကြမလဲလို  ဘာင်ခတ်ပြီး စဉ်းစားကြမယ်ဆိုတာ ထင်ရှားနေပါတယ်။ ဆာ့ဖ်၀ဲရေးတဲ့နေရာမှာ အဲဒီလိုသာ programming language ကို ဦးတည်စဉ်းစားတဲ့ နည်းနဲ သွားနေရင်တော့ တချိန်မှာ “ဖိနပ်က မတော်လို  ခထောက်ဖြတ်” ပစ်ရမယ့်ကိန်း ဆိုက်လာလိမ့်မယ် ဆိုတာပါပဲ။ ဒီစကားကို မိတ်ဆွေတို တချိန်မှာ နားလည်လာမှာပါ။ ခုနေတော့ ကျမ်းလေးအံ့စိုး၍ ;-) ဆက်မရှင်းတော့ပါဘူး။
“အေးဗျာ ထားပါတော့ ။ အဲဒါဆိုလည်း ကျုပ်တို က ဘယ် language ကို လ့လာရမတုန်းဗျ” ဆိုရင် အဖြေကရှင်းပါတယ်။ အနည်းဆုံးအဆင့်အနေနဲ  ၊ ဆာ့ဖ်၀ဲနဲ ဆိုင်တဲ့ ပညာသင်ကြားရေး နယ်ပယ်တွေမှာ သုံးစွဲနေတဲ့၊ ပင်ပလောကရဲ့ တကယ့်လက်တွေ  ဆာ့ဖ်၀ဲလုပ်ငန်းခွင်တွေမှာလည်း အခုလက်ရှိ အများဆုံးအသုံးချနေတဲ့၊ C, C++, Java (standard edition, enterprise edition နဲ  mobile edition), Microsoft ရဲ့ .NET (C#, VB, ASP), PHP နဲ  Python စတဲ့ general purpose programming language တွ၊ ဒါ့အပြင် html, xml နဲ  jvascript တို လို scripting language တွ နဲ  Database မှာ အသုံးချဖို  structured query language တွကိုပါ ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် သိရှိနားလည် တတ်ကျွမ်းအောင် လုပ်ထားရမှာဖြစ်ပါတယ်။
“ဘာဗျ…ကျုပ်တို မှာ c plus plus နဲ တာင် ဒီလောက် တိုင်ပတ်နေတာ။ ခင်ဗျားက လာရန်စတာလား” လို တာ့မဆိုပါနဲ ။ တကယ်တော့ အထက်မှာ တင်ပြခဲ့တဲ့ language တွဟာ ပုံစံတူ အဆင့်မြင့် မျိုးကွဲတွေသာဖြစ်ပါတယ်။ သွင်ပြင်လက္ခဏာ လုံး၀ကြီး ကွဲပြားခြားနားတဲ့ programming language တွမဟုတ်ပါဘူး။ ဥပမာပြောရရင် တကယ်လို သာ မိတ်ဆွေဟာ c++ ကိုကျွမ်းကျင်ထားရင် သူနဲ  ပုံစံတူပြီး သူ ထက် low level ဖစ်တဲ့ c နဲ ၊ သူ ထက် high level ဖစ်တဲ့ Java တို  c# တို ကိုပါ အလွယ်တကူ နဲ  အချိန်တိုအတွင်း လ့လာလိုက်လို ရပါတယ်။ ပီးတော့ .NET platform မှာ c# ရရင် VB ကိုပါ အလွယ်တကူရမှာဖြစ်ပါတယ်။ Microsoft က ပုံစံတူ library တွ function name တွကိုပဲ သုံးတာကိုး။ ASP.NET ဆိုတာလည်း တကယ်တော့ scription language တွဖြစ်တဲ့ html နဲ  javascript ကို C# သို မဟုတ် VB နဲ  ပါင်းပြီး .NET framework ပါ်မှာ ရးလိုက်တာပဲ မဟုတ်ပါလား။ Python programming language ကတော့ အမေရိကားရဲ့ ဒိပ်ဒိပ်ကြဲ ထိပ်တန်းတက္ကသိုလ်ကြီးတွေ (ဥပမာ MIT - မက်ဆာချူးဆက်နည်းပညာသိပ္ပံ) မှာ computer science, software engineering နဲ  တခြား အင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်တွေအတွက် applied programming language အဖြစ် သုံးနေကြလို မိတ်ဆွေတို ကို လ့လာထားသင့်တယ်လို  အကြံပြုတာပါ။ အဲဒီ Python တို ၊ PHP တို ဆိုတာလည်း ဘာမှ ခက်ခဲနက်နဲ တာမဟုတ်ပါဘူး။ ထူးခြားဆန်းပြားပြီး အားလုံးနဲ ကွဲပြားခြားနားနေတဲ  programming language ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ syntax လို ခါ်တဲ့ အသုံးအနှုန်း စကားလုံးလေးတွေ အနည်းအကျဉ်းကွဲပြားနေပေမယ့်၊ ပရိုဂရမ်ရေးရာမှာသုံးတဲ့ အတွေးအခေါ် အယူအဆ သဘောတရား အားလုံးဟာ အတူတူပါပဲ။ အနည်းဆုံးတော့ ခပ်ဆင်ဆင်ပါ။ တစ်ခုကို ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင်ရရင် ကျန်တာတွေကိုလည်း အသာကလေး လ့လာသွားရုံပါပဲ။ ဥပမာဗျာ ..မိတ်ဆွေတို ငယ်ငယ်က ၀လုံးကို ၀ိုင်းစက်နေအောင် ရးနိုင်ပြီဆိုရင်၊ တခြားစာလုံးတွေကိုလည်း လက်ရေးလှလှ ရးနိုင်သွားတာပဲ မဟုတ်ပါလား။ ဒီသဘောပါပဲ။ အစမှာတော့ စိတ်ရှည် ဇွဲသန် သည်းညည်းခံရတာပေါ့။ ဒါကြောင့် programming language များများတတ်လေ ကာင်းလေလို သာ အကြမ်းဖျဉ်းမှတ်ယူနိုင်ပါတယ်။ အလွန်ရှင်းလင်းထင်ရှားတဲ့ အမှန်တရားတခုကတော့ “မိတ်ဆွေမှာ တူပဲရှိထားတယ်ဆိုရင် သံပဲရိုက်လို ရမယ်” ဆိုတာပါပဲ။

ဆော့ဖ်၀ဲရေးသားခြင်းလုပ်ငန်း၏ သဘော သဘာ၀ (team work)
ဆောဖ့်၀ဲအင်ဂျင်နီယာကောင်းတရောက်ဖြစ်ဖို ဆိုရင်၊ အထက်မှာ ဒုတိယအချက်အနေနဲ ဆွးနွေးခဲ့တဲ့ software engineering ပညာရပ်ရဲ့ သဘောသဘာ၀ ကို သိဖို လိုသလို၊ ဆာ့ဖ်၀ဲလုပ်ငန်းခွင်ရဲ့ သဘောသဘာ၀ကိုလည်း မဖြစ်မနေ သိထားဖို လိုပါတယ်။  ဆာ့ဖ်၀ဲရေးတယ်ဆိုတာ သက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ရာ နယ်ပယ်အသီးသီးက လူတွေပါ၀င်ပြီး အစုလိုက် အဖွဲ လိုက် အားလုံးညှိနှိုင်းတိုင်ပင်ပြီးမှ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြရတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုပါ။ အထူးသဖြင့် စီးပွားရေး ပုံသဏ္ဍန်အမျိုးမျိုး ရည်ရွယ်ချက်အမျိုး ကို၊ operating systems အမျိုးမျိုး platforms အမျိုးမျိုး အတွက် ဖန်တီးတည်ဆောက်ပေးရတဲ့ (enterprise systems for multi-faceted, heterogeneous platform support) ဆာ့ဖ်၀ဲစနစ်မျိုးတွေဟာ programming language ပါင်းစုံ၊ နည်းပညာပေါင်းစုံ၊ နည်းစနစ်ပေါင်းစုံသုံးပြီး၊ lines of code ပါင်း သန်းချီရေးရတာမျိုးဖြစ်တဲ့အတွက် တစ်ဦးကောင်း တစ်ရောက်ကောင်းနဲ  လုံး၀လုပ်လို မရတဲ့ အလုပ်တွေဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဆာ့ဖ်၀ဲအင်ဂျင်နီယာကောင်းတရောက် ဖစ်ဖို ဆိုရင် ကျွန်တော်တို ရဲ့ တကိုယ်တော်ကြဲချင်စိတ် တွကို လျာ့ဖို ၊ တတ်နိုင်ရင် ဖျာက်ဖို လိုပါတယ်။ “တကောင်တည်းပဲ ဒါပေမယ့် ခငေ်္သ့” ဆိုတဲ့ စကားဟာ ဆာ့ဖ်၀ဲအင်ဂျင်နီယာ လုပ်ငန်းခွင်မှာ အသုံးချလို မရနိုင်ပါဘူး။ “အဲဒါ..ကျွန်တော်တစ်ရောက်တည်း အစအဆုံးရေးတာပေါ့” ဆိုတာ ဂုဏ်ယူလောက်စရာ မဟုတ်သေးပါဘူး။ NCC, UK ဘွဲ လိုင်းက ကျာင်းသားတွေတောင် နှစ်စဉ် ပရောဂျက်တခု တခု၊ တရောက်တည်း ရးနေရသေးတာပဲဗျာ ဘာဆန်းလို လဲ။ မတူညီသော ပညာရှင်တွေ အင်အားစုတွေ အားလုံးနဲ  အဆင်ပြေပြေ အချိုးညီညီ ဟာမိုနီကျကျ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပြီး၊ အာင်အောင်မြင်မြင် ရလာတဲ့ product (software) မှာ ကိုယ်က ဘယ်လို နရာက ပါ၀င်ခဲ့တယ်ဆိုတာကသာ တကယ့်ဂုဏ်ယူစရာပါ။ ဒါဟာ ဆာ့ဖ်၀ဲအင်ဂျင်နီယာလုပ်ငန်းခွင်ရဲ့ တကယ့်အနှစ်သာရပဲဖြစ်ပါတယ်။ အပြန်အလှန်လေးစားယုံကြည်မှု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်တတ်မှု ညှိနှိုင်းတိုင်ပင်နိုင်မှု စတာတွေဟာ အာင်မြင်တဲ့ software development team တစ်ခုရဲ့ မဖြစ်မနေ လိုအပ်ချက်တွေပါ။ အဲဒီလို အဖွဲ မှာ ပါ၀င်ရေးသားခွင့်ရခဲ့ရင် ကိုယ့်အတွက်လည်း တန်ဘိုးမဖြတ်နိုင်တဲ့ အတွေ အကြုံဗဟုသုတ တွ ကိုယ်မသိသေး မတတ်သေးတာတွေ အများကြီး သိလာတတ်လာ နိုင်ပါတယ်။ မိတ်ဆွေမှာရှိတဲ့ ပန်းသီး နဲ  ကျွန်တော့မှာ ရှိတဲ့ပန်းသီး လဲလိုက်ရင် မိတ်ဆွေမှာလည်း ပန်းသီးတစ်လုံး ကျွန်တော့မှာလည်း ပန်းသီးတစ်လုံးပဲရှိမှာပါ။ ဒါပေမယ့် မိတ်ဆွေမှာ ရှိတဲ့ အသိပညာတစ်ခုနဲ  ကျွန်တော့မှာရှိတဲ့ အသိပညာကို လဲလှယ်လိုက်တယ်ဆိုရင်တော့ မိတ်ဆွေမှာရော ကျွန်တော့မှာရော အသိပညာ နှစ်ခုစီ ဖစ်လာတယ်ဆိုတဲ့ စကားလိုပေါ့။ ဒါဟာ team work ရဲ့ ထင်ရှားတဲ့ အကျိုးကျေးဇူးပါပဲ။

ဆော့ဖ်၀ဲရေးသားသူများအကြောင်း (Emotional Intelligence)
ပြီးတော့ မိတ်ဆွေတို  သတိထားရမယ့်အချက်က ဆာ့ဖ်၀ဲရေးတယ်ဆိုတာ လူနဲ ကွန်ပြူတာရဲ့ ဆက်သွယ်ရေးကို အကောင်ထည်ဖေါ်တာ မဟုတ်ဘူး..လူလူချင်း ဆက်သွယ်ရေးကို အကောင်အထည်ဖေါ် တည်ဆောက်တာသာလျှင် ဖစ်တယ်..ဆိုတဲ့အချက်ပါ။ ဒါကြောင့် software engineer ကာင်းတရောက်ဖြစ်ဖို ဆိုရင် လူတွေရဲ့ စိတ်နေစိတ်ထား ခံစားချက်တွေအကြောင်းကိုလည်း အနည်းဆုံး အခြေခံလောက်တော့ သိရှိနားလည်ထားရပါမယ်။ ဆိုလိုတာက မိတ်ဆွေမှာ EI လို ခါ်တဲ့ Emotional Intelligence နဲ ပတ်သက်တဲ့ အရည်အချင်း အထိုက်အလျောက် ရှိထားရမယ်ဆိုတာပါပဲ။ EI ဆိုတာ အတိုချုပ်ပြောရရင်တော့ မိမိကိုယ်တိုင်ရဲ့ စိတ်အခြေအနေ နဲ  သူတပါးရဲ့ စိတ်အခြေအနေတွေကို သိမြင်နားလည်နိုင်စွမ်းရှိတဲ့၊ ကိုယ့်ခံစားမှုကို ထိန်းသိမ်းနိုင်စွမ်းရှိပြီး သူတခါးခံစားမှုကို ကိုယ်ချင်းစာပေးနိုင်တဲ့ အရည်အချင်းပါ။ အဲဒါနဲ software ရးတာနဲ  ဘာဆိုင်လို တုန်းဗျလို လို  မိတ်ဆွေတို ထင်ကောင်းထင်ပါမယ်။ အလွန်အမင်းဆိုင်ပါတယ်။ Business Information Systems တို  Management Information Systems တို လို ဘာသာရပ်တွေ မှာ နည်းပညာအကြောင်းတွေအပြင် လူတွေအကြောင်းကိုပါ တာ်တော်လေး ဇာင်းပေးပြီးလေ့လာတာ တွ ရမှာပါ။ (ကြုံကြိုက်ရင် နာက်နောင်ဆောင်းပါးတွေမှာ အဲဒီဘာသာရပ်တွေအကြောင်း ဆွးနွေးပါဦးမယ်။) ဘာလို လဲဆိုတော့ Information Systems တွဟာ လူတွေစုပေါင်းလုပ်ရတဲ့ အလုပ်တွေဖြစ်တဲ့အတွက်၊ လူတွေအကြောင်းကို သိရှိနားလည်ထားမှသာ၊ ဒီလူတွေနဲ  လိုက်လျောညီထွေအဆင်ပြေပြေ ဆက်ဆံနိုင်မှာဖြစ်ပြီး၊ ဒီလူတွေကို ကာင်းကောင်းမွန်မွန် စီမံခန် ခွဲအုပ်ချုပ်နိုင်မှာပေါ့။ ဒါမှလည်း ကိုယ့်ရဲ့ software project, information system က အာင်မြင်မှာပေါ့။ ဒီ EI ဟာ ဘယ်နေရာ ဘယ်နယ်ပယ်မှာမဆို လူတစ်ရောက် အာင်မြင်ဖို အတွက် လုံး၀အရေးကြီးပါတယ်။ ညာဏ်ရည်ညာဏ်သွေးထက် လူ အရိပ်သုံးပါးနားလည်ပြီး လူမှုပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး ကာင်းမွန်တဲ့ သူတွေက လက်တွေ ဘ၀မှာ ပိုအောင်မြင်နေတာ မိတ်ဆွေသတိထားမိမှာပါ။ ပီးတော့လည်း software engineer လုပ်ငန်းခွင်မှာ ပါ၀င်သူတွေအားလုံးက သူ နရာနဲ သူ အရေးပါတဲ့ လူ တွချည်းပဲဖြစ်လေတော့ တစ်ရောက်ရောက်နဲ့ အဆင်မပြေဖြစ်လိုက်ရင်ကိုပဲ၊ မိတ်ဆွေရဲ့ အလုပ်တွေအပေါ်မှာ သိသိသာသာ အကျိုးသက်ရောက်မှုတွေ ရှိလာမှာပါ။ လက်တွေ လုပ်ငန်းခွင်၀င်တဲ့အခါ မိတ်ဆွေပိုပြီး နားလည်လာပါလိမ့်မယ်။ ဒီလိုဆိုလိုက်လို လည်း မိတ်ဆွေကို သူများအကြိုက်ချည်းလိုက်နေရမယ်လို  ဆိုလိုတာမဟုတ်ပါဘူး။ လူမှုပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးဆိုတာကလည်း အထူးပဲရှုပ်ထွေးလေတော့ “မလျော့မတင်း၊ စာင်းကြိုးညင်းသို ။ မလေးမပေါ့၊ လှဖေါင်ဖေါ့သို ။ မလျော့ပညာ၊ တံငါလုလင်၊ မှားကြိုးငင်သို ” ဆိုတာလို၊ လက်တွေ ကျကျ ချိန်ဆကျင့်သုံးပေါ့ဗျာ။

နိဂုံးအမှာ
ဆော့ဖ်၀ဲရေးတယ်ဆိုတာ နည်းပညာပိုင်းမှာ မိတ်ဆွေဘယ်လောက်ကျွမ်းကျွမ်း အမြဲတမ်း ပန်းခင်းလမ်းကိုလျှောက်နေရသလိုမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ ဆုံလည်ကုလားထိုင်ကြီးနဲ  အဲကွန်းခန်းထဲမှာ စတိုင်ကျကျထိုင်ရင်း ခါင်းမီးတောက်ပြီး ချွးဒီးဒီးကျနေရတဲ ကာလတွေ ရှိပါတယ်။ ပင်းထန်တဲ့ ဖိအားတွေ၊ များပြားလွန်းတဲ့တောင်းဆိုမှုတွေ၊ အရေးပေါ်လိုအပ်ချက်တွေကို အခါအားလျော်စွာကြုံရလေ့ရှိပါတယ်။ အဲဒီလို အခါမျိုးမှာ န မအိပ် ညမအိပ် လူရော စိတ်ပါ ဂျုံးဂျုံးကျတဲ့အထိ မရပ်မနား တွးတောကြံစည်ပြီး ဘယ်လိုအကြောင်းကြောင့်ပဲဖြစ်ဖြစ် ပီးမြောက်အောင်မြင်အောင် မဖြစ်မနေ လုပ်ကိုင်ရတဲ့အခါတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒီလိုဖိအားတွေကို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်ဖို ဆိုရင် မိတ်ဆွေဟာ အထက်မှာပြောခဲ့သလို ဒီအလုပ်ကို တကယ်ပြင်းပြထက်သန်စွာလုပ်ချင်လို  ကိုယ်တိုင် ရွးချယ်ခဲ့တာမျိုးပဲဖြစ်ရပါမယ်။ အမြဲမပြတ် လ့လာ လ့ကျင့် ပင်ဆင် ထားသူဖြစ်ရပါမယ်။ တခြားသူတွေနဲ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်သူဖြစ်ရပါမယ်။ ဆာ့ဖ်၀ဲအင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ ကရိယာ တန်ဆာပလာ ပါင်းစုံကို ကျွမ်း၀င် သုံးစွဲနိုင်သူဖြစ်ရပါမယ်။ တခြားလိုအပ်ချက်တွေလည်း ရှိပါသေးတယ်။ သို သာ်လည်း “ငါးသိုင်းများတော့ဟင်းဟုန်ပြီး၊ အနှစ်ချုပ်လိုက်တော့ အကာပဲကျန်တယ်” ဆိုတာမျိုးဖြစ်မှာစိုးလို software engineering principles တို ၊ domain knowledge တို ၊ software architecture တို ၊ desing pattern တို အကြောင်းကို နာက်နောင် ဆာင်းပါးတွေမှာမှ သီးသန် ဆွးနွေးပါဦးမယ်။
နောက်တချက်က၊ ဒီဆောင်းပါးမှာ ကျွန်တော်ဟာ မိတ်ဆွေတို ဖတ်ရှုရတာ ရှင်းလင်းစေဖို အတွက်၊ program နဲ  software, programmer နဲ  software engineer စတဲ့ စကားလုံးတွေကို တချို နရာတွေမှာ အနက်တူ အဓိပ္ပါယ်တူသဖွယ်် လဲလှယ်သုံးစွဲထားပါတယ်။ တကယ်တော့ မတူပါဘူး။ အလွယ်ကူဆုံးပြောရရင် program လို ခါ်တဲ့ programming language တစ်ခုခုကို သုံးပြီးရေးထားတဲ့ coding တွဟာ software system ကြီးတခုလုံးရဲ့ အစိတ်အပိုင်းလေးတစ်ခုမျှသာဖြစ်ပါတယ်။ ပီးတော့ duties and responsibilities အရလည်း၊ Programmer နဲ  Software Engineer ဟာ အများကြီး ကွာပါတယ်။ အားလုံးမြင်သာမယ့်  မို ပ တည်ဆောက်ရေး အင်ဂျင်နီယာလောကနဲ  ဥပမာပေးရရင်၊ Software Engineer က “ဗိသုကာပိုင်းဆိုင်ရာ၊ လက်တွေ  တည်ဆောက်ရေးပိုင်းဆိုင်ရာ၊ အရည်အသွေးပိုင်းဆိုင်ရာ စတာတွေကို တာ၀န်ခံ တာ၀န်ယူ ကြီးကြပ်ရတဲ့ အင်ဂျင်နီယာ ပညာရှင် သဘောမျိုး” ဆိုရင်၊ Programmer ဆိုတာကတော့ “အင်ဂျင်နီယာတို  အဖွဲ ခါင်းဆောင်တို ခိုင်းတဲ့အတိုင်း လက်တွေ  တည်ဆောက်ပေးရတဲ့ ရွဘော်ထိုး လွှတိုက် သံရိုက်၊ အုတ်သယ် ခဲထု မဆလာနယ်တဲ့ ပန်းရံ လက်သမား သဘောမျိုး” ပါ့ဗျာ။ ဒါဟာ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ရတဲ့အလုပ်နဲ  ပတ်သက်ပြီး မင်သာအောင် ဥပမာပေးတာပါ ပရိုဂရမ်မာကို အဆင့်နိမ့်တယ်လို ဆိုလိုတာမဟုတ်ပါဘူး။ မိတ်ဆွေမှာ ဘယ်လောက်ပဲကြီးကျယ်ခမ်းနားတဲ့ စိတ်ကူးစိတ်သန်းနဲ  ကမ္ဘာ့အဆင့်မှီ ဗိသုကာဒီဇိုင်းကြီးရှိရှိ၊ လက်တွေ အကောင်အထည်ဖေါ်တည်ဆောက်ပေးမယ့် ပန်းရံ လက်သမားမရှိရင် ဘာမှဖြစ်လာမှာမဟုတ်ပါဘူး။ အားလုံးသူ နရာနဲ သူ အရေးပါသူတွေချည်းပါပဲ။ ပရိုဂရမ်မာတွေဆိုတာလည်း အချိန်မရွေး ဆာ့ဖ်၀ဲအင်ဂျင်နီယာ ဖစ်လာနိုင်ပါတယ်။ အထူးသတိထားရမယ့်အချက်၊ Software Engineering လာကနဲ့ တခြား Engineering လာက မတူတဲ့ အချက်ကတော့ Software Engineer တိုင်းဟာ အခြေခံအကျဆုံးဖြစ်တဲ့ Programmer ဘ၀ကို မဖြစ်မနေ ဖတ်သန်းခဲ့ရမှာဖြစ်ပြီး၊ ဘယ် Software Engineer မဆို၊ Programmer တွလုပ်တဲ့ အလုပ်ကို အချိန်မရွေး ကာင်းကောင်းလုပ်နိုင်တယ် လုပ်နိုင်ရမယ် ဆိုတာပဲဖြစ်ပါတယ်။
ရွှင်လန်းချမ်းမြေ့ပါစေ။
infoTherapy-2013

မှတ်ချက်။     ။ 2013, April လထုတ် ကွန်ပြူတာဂျာနယ်တွင် ဖါ်ပြပြီးသောဆောင်းပါးဖြစ်ပါသည်။

Monday, April 15, 2013

ဟက်ကာ ပရိုဂရမ်မာနှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်ခံတပ်

၁။ ဆိုင်ဘာလုံခြုံရေး နှင့် ဟက်ကာအရွေ
၂၀၁၀ လာက်ကစပြီး အမေရိကန်အစိုးရ အဂျင်စီတွေ နဲ  Google အပါအ၀င် ကာ်ပိုရေးရှင်းကြီးတွေရဲ့ ကွန်ပြူတာစနစ်တွေ မကြာခဏ ဖာက်ထွင်းတိုက်ခိုက်ခံနေရတာ မိတ်ဆွေတို  အားလုံး သိပြီးဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ ဆိုင်ဘာ (cyber) တိုက်ခိုက်မှုတွေကို လုပ်ဆောင်တဲ့သူတွေကတော့ သူတို ကိုယ်သူတို  ‘မျိုးချစ်ဟက်ကာများ’ လို  ရည်ညွှန်းကြလေရဲ့။ မျိုးချစ်ဟက်ကာ ဆိုလို  ဘယ်လို ပုဂ္ဂိုလ်တွေပါလိမ့်ဆိုပြီး ဇာစ်မြစ်လိုက်ကြည့်တော့ “အားလုံး သိတော်မူကြတဲ့အတိုင်း ပါပဲခင်ဗျာ” လို ပဲ ဆိုရပါတော့မယ်။ ထားပါတော့ဗျာ။ ဒီဆောင်းပါးက အဲဒီလို မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတွေနဲ  မိတ်ဆွေဖြစ်ရတာထက်၊ လူ ကျင့်၀တ် စာင့်ထိန်းလိုက်နာသူတွေ၊ လူ သိက္ခာ တန်ဘိုးထားသူတွေ၊ လူ  တန်ဘိုးကို လးစားနားလည်သူတွေနဲ  ရန်သူဖြစ်လိုက်ရတာကမှ ပိုကောင်းဦးမယ် ဆိုတဲ့ အကြောင်းမဟုတ်တဲ့အတွက်ပေါ့။ ကျွန်တော်တို ဆွးနွေးမှာက ကွန်ပြူတာစနစ်ရဲ့ လုံခြုံရေး နဲ ပတ်သက်တဲ့ အကြောင်းပါ။
မိတ်ဆွေတို အားလုံးသိကြတဲ့ ၀ီကီလိခ်စ် (WikiLeaks) မှာတင်လိုက်တဲ့ အမေရိကန် သံတမန်ရေးရာ အချက်အလက် နှစ်သိန်းခွဲကျော်ကို အာင်အောင်မြင်မြင် ဖါက်ထွင်း ခိုးယူနိုင်ဖို  အဲဒီမျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်ထူးတွေရဲ့ အရပ်ဖက် စစ်ဖက် ဆိုင်ရာ တာ၀န်ရှိသူဆွေကိုယ်တိုင်က ငွကြေးနဲ  နည်းပညာပါ ၀ိုင်း၀န်းကူညီခဲ့ကြတယ်ဆိုပဲ။ ဒါ့အပြင် ၂၀၀၈ တုန်းကလည်း အဲဒီမျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်တွေရဲ့စစ်တပ်နဲ ဆက်စပ်နေတဲ့ ဟက်ကာတွေက ၅၀-mega byte လာက်ရှိတဲ့ email အချက်အလက်တွေ၊ user name နဲ  password တွကို အမေရိကန်အစိုးရအေဂျင်စီတွေရဲ့ ကွန်ပြူတာစနစ်ထဲက ဖာက်ထွင်းခိုးယူခဲ့ကြတယ်။
အဲဒီတော့ ပာချင်တာက ဒီနေ ခတ်မှာ “ဟက်ကာဆိုတာ လူမသိ သူမသိ နရာတနေရာရဲ့၊ ရှုပ်ပွနေတဲ့ အခန်းတခန်းထဲက၊ ကွန်ပြူတာ လးငါးဆယ်လုံးဘေးမှာ အလုပ်ရှုပ်နေတဲ့၊ သူ၀ါသနာပါရာ စိတ်၀င်စားရာကို စမ်းသပ်နေတဲ့ မျက်မှန်ထူ  ခါင်းမွေးစုတ်ဖွား ဂုရုကြီး” မဟုတ်တော့ပါဘူး။ “နိုင်ငံတနိုင်ငံ ဒါမှမဟုတ် အဖွဲ  အစည်းတခု ရဲ့ နိုင်ငံရေး စီးပွားရေး လူမှုရေး လုံခြုံရေး တို နဲ  ပတ်သက်ပြီး လွှမ်းမိုးခြိမ်းခြောက်နိုင်လောက်တဲ့ အဆင့်ထိရှိအောင်၊ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိနဲ  စနစ်တကျ၊ ဖွဲ စည်းထားတဲ့ တိုက်ခိုက်ရေးအဖွဲ တခု” အဖြစ် အသွင်ပြောင်း ရွ  လျားလာပါပြီ။
၂။ ဟက်ကာနှင့် ပရိုဂရမ်မာ၏အခန်းကဏ္ဌ
အခုလို သတင်းအချက်အလက်ခေတ်ကြီးထဲမှာ နိုင်ငံတနိုင်ငံ အဖွဲ  အစည်းတခုရဲ့ လုံခြုံမှုဟာ အဲဒီနိုင်ငံ အဲဒီအဖွဲ  အစည်းရဲ့ ကွန်ပြူတာစနစ်တွေ ဘယ်လောက် လုံခြုံသလဲ ဆိုတဲ့ အပေါ်မှာ မူတည်လာပါတယ်။ [“ဒို ကတော့ အားလုံး manual ပဲဟေ့” ဆိုတဲ့ နိုင်ငံတွေ အဖွဲ အစည်းတွေ အတွက်တော့ မပြောတတ်ဘူးပေါ့ခင်ဗျာ။] ဒါကြောင့်မို  အုပ်စုဖွဲ ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇ၀တ်မှု (organized crime) ဆန်ဆန် ဆိုင်ဘာတိုက်ခိုက်မှုတွေကို ခုခံကာကွယ်ဖို  ကိုယ့်ရဲ့ ကွန်ပြူတာစနစ်ကို လုံခြုံအောင်လုပ်ဖို  ဘယ်လောက်အရေးကြီးမယ်ဆိုတာ မိတ်ဆွေတို  မှန်းဆကြည့်နိုင်ပါတယ်။ ဒီလိုလုပ်ဖို  အတွက် ကွန်ပြူတာစနစ် တစ်ခုလုံးမှာပါတဲ့ hardware, software, netware, ဆက်သွယ်ရေးစနစ်၊ စီမံခန် ခွဲ အုပ်ချုပ်ပုံ စတဲ့ အလွှာတွေ အားလုံး အချိုးညီညီ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ရပါမယ်။
Fig: Defense in Depth Layers
ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ ကျွန်တော်တို ဟာ software နဲ  ဆိုင်တဲ့ အပိုင်း၊ ပိုပြီးတိတိကျကျ ပာရရင် ကျွန်တော်တို  လုံခြုံအောင်လုပ်ရမယ့် ကွန်ပြူတာစနစ် ကြီးထဲမှာ အစိပ်အပိုင်းတခုအဖြစ် ပါ၀င်နေတဲ့၊ web application ဆာဖ့်၀ဲတွေ web page တွ ရးသားတဲ့ programming အပိုင်းကိုသာ အဓိကထား ဆွးနွေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။ ပုံမှာ ပထားတဲ့အတိုင်းဆိုရင် application layer ကနေ data layer ကို ဟက်ကာ တွ ဘယ်လို ဖါက်ထွင်း၀င်ရောက်ကြတယ် ၊ ဒါဟာ application layer ရဲ့ ဘယ်လိုအားနည်းချက်တွေကြောင့်ဖြစ်တယ်၊ အဲဒီအားနည်းချက်တွေကို ဘယ်လိုပြုပြင်မယ် ဆိုတာကို အကျဉ်းချုံးပြီး တင်ပြမှာပါ။
တကယ်တော့ စ့စပ်သေချာပြီး ကျွမ်းကျင်လိမ္မာတဲ့ ပရိုဂရမ်မာတစ်ရောက်ဟာ၊ ဟက်ကာတစ်ရောက်ရဲ့ application-layer ကတဆင့် ဖာက်ထွင်းခိုးယူ (hack) နိုင်မယ့် လမ်းကြောင်း တာ်တော်များများကို ပိတ်ဆို ဟန် တားနိုင်စွမ်း ရှိပါတယ်။
ဒါကြောင့်မို  web application တွ web page တွကတဆင့်၊ ဟက်ကာတွေ ဘယ်လို hack လုပ်သလဲဆိုတာ အကြမ်းဖျဉ်းသဘောပေါက်ဖို  မိတ်ဆွေအနေနဲ  programming အခြေခံလောက်နဲ  structure query language အခြေခံလောက် တာ့ရှိထားသင့်ပါတယ်။
တကယ်တော့ ဟက်ကာဆိုတာ
• Platform knowledge (Unix, Linux, Solaris, Mac, Windows စတဲ့ OS တွ နဲ  ပတ်သက်တဲ့ ကျွမ်းကျင်မှု)
• Network knowledge (ကွန်ပြူတာကွန်ရက်ဆက်သွယ်ရေး နည်းပညာတွေနဲ  ပတ်သက်တဲ့ ကျွမ်းကျင်မှု)
• Security knowledge (ကွန်ပြူတာစနစ်တွေရဲ့ လုံခြုံရေးနဲ ပတ်သက်တဲ့ ကျွမ်းကျင်မှု)
• technical knowledge ( programming language ပါင်းစုံ၊ အထူးသဖြင့် Assembly, C စတဲ့ low level  တွနဲ  scripting language တွကို ကျွမ်းကျင်မှု) စတာတွေရှိထားတဲ့ သူတွေပါပဲ။
တကယ့် professional programmer / developer တွလည်း အဲဒီ အသိပညာတွေနဲ ပတ်သက်ရင် အားလုံးကို အနဲဆုံး အခြေခံအဆင့်လောက်တော့ တီးမိ ခါက်မိတဲ့ သူတွေချည်းပဲ ဖစ်ပါတယ်။ programmer / developer တွဆိုတော့လည်း technical knowledge ဘက်ကိုပဲ ပိုအားသန်တာပေါ့။ ဒါပေမယ့် တခြား နယ်ပယ် သုံးခုကလည်း ကိုယ်နဲ  သိပ်မစိမ်းလှတဲ့အတွက်၊ နည်းနည်း ပါးပါး အားဖြည့်လိုက်ရင် ‘မြွှေ မွချင်း ခမြင်’ နိုင်တဲ့ သူတွေ ဖစ်လာကြမှာပါ။
၃။ တိုက်ပုံခိုက်ပုံ နည်းပေါင်းစုံ
ကွန်ပြူတာစနစ်တွေကို ဟက်ကာတွေရဲ့ ဖာက်ထွင်း ၀င်ရောက် တိုက်ခိုက်ပုံတွေကို အဓိကအုပ်စုကြီးတွေအဖြစ်ခွဲလိုက်ရင်
• Operating System Attacks (OS ရဲ့ အားနည်းချက်တွေကို ရှာဖွေတိုက်ခိုက်တာ။)
• Application-Level Attacks (error checking/testing အားနည်းခဲ့တဲ့ အသုံးချဆောဖ့်၀ဲ တွ ကတဆင့် တိုက်ခိုက်တာ။)
• Shrink Wrap Code Attacks (OS၊ အသင့်သုံး library, အသင့်သုံး application, စတာတွေမှာ ပါတဲ့ script တွ configuration တွကို ကိုယ်လိုချင်တဲ့ပုံစံ ချိန်ညှိမှုပြုလုပ်မထားရင် default setting/value တွပဲဖြစ်နေမယ်။ default value က ဘာဆိုတာ သူသူ ငါငါ အလွယ်တကူ သိနိုင်တဲ့အတွက် ဟက်ကာက ကိုယ့်ရဲ့ system ကို အလွယ်တကူ ထိုးဖောက်တိုက်ခိုက် နိုင်တယ်။ အဲဒီလိုပုံစံတိုက်ခိုက်မှုကို ခါ်တာ။ )
• Misconfiguration Attacks (file permission တွနဲ  ပတ်သက်ပြီး ပာင်းပစ်တာ၊ “ရှုပ်ပါတယ်ကွာ fire-wall ကြီး off ပစ်စမ်းပါ” “UAC - User Account Control ကြီး ပိတ်ပစ်စမ်းပါ” ဆိုတာတွေ၊ “ ‘remember me’ ဆိုတာလေး ချစ် (tick) ထားလိုက်ဟေ့” စတဲ့ system နဲ  ပတ်သက်ပြီး မှားယွင်းတဲ့ configuration တွ လုပ်မိလို  ကိုယ့် system က မလုံခြုံတော့ပဲ ဟက်ကာက အလွယ်တကူ ၀င်ရောက်တိုက်ခိုက်နိုင်တာ)
ဆိုပြီး အုပ်စုကြီး ၄-စု အဖြစ် ခွဲခြားနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီထဲမှာမှ ကျွန်တော်တို ဟာ application level attack အပိုင်းကိုသာ လ့လာမှာပါ။
အဲဒီအပိုင်းကလည်း အတော်လေးတော့ ကျယ်ပြန် ပါတယ်။ application level attack အပိုင်းမှာ ဟက်ကာတွေ အများဆုံးသုံးတဲ့ တိုက်ခိုက်နည်းစနစ်တွေ ကတော့ SQL Injection attacks, Buffer overflow attacks, Cross-site scripting, Active content, Denial of service and SYN attacks နဲ  Malicious bots တို ပါ့။ ဒါတွေအပြင် တခြားထင်ရှား အသုံးများတာတွေကတော့ Phishing, session hijacking, Man-in-the-middle attack, Parameter/Form tampering နဲ  directory traversal attacks စတာတွေဖြစ်ပါတယ်။
၄။ SQL Injection Attack
၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာတုန်းက၊ အမေရိကန် နူးရော့ခ် အခြေစိုက် CitySights ကုမ္ပဏီရဲ့ မိခင်ကုမ္ပဏီဖြစ်တဲ့ Twin America ဟာ၊ သူတို customer တစ်သိန်းနီးပါးရဲ့ အကြွေး၀ယ်ကဒ်နံပါတ်တွေအပါအ၀င် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအချက်အလက်တွေ ခိုးယူခံလိုက်ရတယ်။ အဲဒီဖြစ်စဉ်မှာ ဟက်ကာတွေ သုံးတဲ့နည်းက SQL Injection နည်း။
နောက်တခါ အမေရိကန်သမိုင်းမှာ အကြီးမားဆုံး အချက်အလက်ခိုးယူမှု (identity theft) တခုဖြစ်တဲ့၊ credit ကဒ် နဲ  debit ကဒ် နံပါတ်ပေါင်း သန်း ၁၃၀ ကျာ် ခိုးယူခံရမှုမှာ ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ဟက်ကာ အဲလ်ဘတ် ဂွန်ဇာလက် (Albert Gonzalez) သုံးတဲ့ နည်းကလည်း SQL Injection။
ဒါကြောင့် ဒီ SQL Injection attack ဆိုတာ internet ပါ်မှာ website တွအများဆုံး တိုက်ခိုက်ခံရတဲ့ နည်းစနစ်အမျိုးအစား ဆိုတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ထင်ထင်ရှားရှား သိနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီမှာ ခက်တာက “ဟက်ကာတွေ ဒီလိုတိုက်ခိုက်နိုင်တာဟာ database ရဲ့ အားနည်းချက်ကြောင့်လည်းမဟုတ်၊ web server ရဲ့ အားနည်းချက်ကြောင့်လည်း မဟုတ်ပဲ၊ web application ရဲ့ အားနည်းချက်ကြောင့်သာဖြစ်တယ်” ဆိုတာကို ပရိုဂရမ်မာ အများစုက အခုထက်ထိ ကာင်းကောင်း မသိကြသေးတာပဲ။
၄.၁။ SQL Injection ဆိုတာ ဘာလဲ
web application တစ်ခုရဲ့ web page တွမှာ keyboard ကနေ တိုက်ရိုက် data ရိုက်ထည့် နိုင်တဲ့ input textbox တွဆိုတာရှိမြဲဖြစ်ပါတယ်။ မိတ်ဆွေတို ရဲ့ facebook တို  Gmail တို ကို သုံးဖို  registration လုပ်ရသလိုမျိုး။ login ၀င်ဖို  user name နဲ  password ရိုက်ထည့်ရသလိုမျိုးပေါ့။
အဲဒီလို ရိုက်ထည့်လိုက်တဲ့ user input value တွကို database မှာ သွားပြီး သိမ်းချင်သိမ်းမယ် (insert, update)။
ဒါမှမဟုတ် အဲဒီ input value တွကို အခြေခံပြီး database ထဲက data ကို ဆွဲထုတ်ချင်ထုတ်မယ် (select)။
အဲဒီတော့ အဲဒီ input textbox တွဟာ database ရဲ့ ၀င်ပေါက်တွေ ဖစ်လာနိုင်တဲ့ နရာတွေ။
အဲဒီနေရာတွေကနေ ဟက်ကာတွေက သူတို  လိုချင်တဲ့ပုံစံ sql script တွ ရိုက်ထည့်လိုက်တယ်။
Web application က အဲဒီလို ရိုက်ထည့်လိုက်တဲ့ input value တွကို၊ ထာင့်ပေါင်းစုံကနေပြီး ဟာကွက်မရှိအောင် စစ်ဆေးမထားပဲ၊ query string တခုအဖြစ် database မှာ သွားပြီး execute လုပ်လိုက်တဲ့အခါ၊ အဲဒီ database ကို ထိမ်းချုပ်နိုင်စွမ်း ဒါမှမဟုတ် အဲဒီ database ထဲက အချက်အလက်တွေဟာ၊ ဟက်ကာလက်ထဲ ရာက်သွားရပါတော့တယ်။
ဒီဖြစ်စဉ်ကိုကြည့်မယ်ဆိုရင် SQL Injection နည်းနဲ  တိုက်ခိုက်ခံရမှုမှာ အဓိက တာ၀န်ရှိသူဟာ web programmer/developer ပဲ ဆိုတာ ငင်းလို မရပါဘူး။
အဲဒီလို SQL Injection နည်းနဲ  ဟက်ကာတွေဟာ အာက်ပါတိုက်ခိုက်မှုပုံစံ တွကို လုပ်ဆောင်ကြပါတယ်။
• Authentication Bypass (login စစ်ဆေးမှုတွေကို ဖတ်ကျော်ခြင်း)
• Information Disclosure (လျှို ၀ှက်အချက်အလက်တွေကို ဖွင့်ချခြင်း)
• Compromised Data Integrity (web page သို မဟုတ် database ထဲက အချက်အလက်တွေကို အစားထိုး/ပုံဖျက်/ပြောင်းလဲ ပစ်ခြင်း)
• Compromised Availability of Data (web page သို မဟုတ် database ထဲက အချက်အလက်တွေကို ဖျက်ပစ်ခြင်း)
• Remote Code Execution (web application, web server, database server တို  run နတဲ့ host operating system ကို တိုက်ခိုက်ခြင်း)
စတာတွေ ဖစ်ပါတယ်။
၄.၂။ SIA တိုက်ခိုက်မှုပုံစံ - ၁ (စစ်ဆေးမှုကို ကျာ်လွှားခြင်း)
-web site တခုကို သုံးဖို  login ၀င်တဲ့အခါ user name နဲ  password ရိုက်ထည့်ရပါမယ်။
-အဲဒီ information ကို အခြေခံပြီး sql query တစ်ခု ကို ဖန်တီးတည်ဆောက်မယ်။ ပီးရင် database ရဲ့ UserTable ထဲက သူနဲ  ကိုက်ညီတဲ့ row ကိုဆွဲထုတ်မယ်။ ဒါမှမဟုတ်လည်း သူနဲ ကိုက်ညီတဲ့ row အရေအတွက်ပေါ့။
-row အရေအတွက် zero ဆိုရင် login မအောင်မြင်ဘူး။ zero ထက်ကျော်ရင် တာ့ OK ပီ။ main page ကိုသွား။
အဲဒီ business logic အတွက် လိုအပ်တဲ့ [အသေးစိပ် coding တွကိုတော့ ကျမ်းလေးအံ့စိုး၍ ချန်လှပ်ခဲ့ပါတယ်။] query ကို programmer က ဟာဒီလို တည်ဆောက်လိုက်တယ်။
String queryStr = “SELECT COUNT(*) FROM Users
WHERE UserName =’” + txtUserName.Text +
“’ AND Password = ‘” + txtPassword.Text + “ ’ ”
ပြီးရင် အဲဒီ query string ကိုသုံးပြီး command object တခု တည်ဆောက်။ နာက် command.Execute() ဘာညာပေါ့။
အဲဒီလို အခြေအနေမျိုးမှာ ဟက်ကာ က login page ရဲ့ user name အတွက် ပးထားတဲ့ text box ထဲမှာ Bla’ OR 1=1 - -
ဆိုပြီး ရိုက်ထည့်လိုက်တယ်။ password အတွက်က ကြုံရာ စာသားတခု ဒါမှမဟုတ် အလွတ်ပဲထားလိုက်တယ်။
အဲဒီအခါ database မှာ execute လုပ်မယ့် query က ဟာဒီလို ဖစ်လာမယ်။
SELECT COUNT(*) FROM Users WHERE UserName = ‘Bla’ OR 1=1 -- AND Password = ‘Bla’
ဒါဆိုရင် sql အခြေခံလောက်ပဲသိထားဦးတော့ မိတ်ဆွေတို သဘောပေါက်ပါပြီ။
-- သငေ်္ကတ က နာက်က statement အားလုံးက မှတ်ချက်(comment) ဖစ်သွားပြီဆိုတော့ AND logic ကို ထည့်စဉ်းစားစရာမလိုတော့ဘူး။
UserName က Bla ဖစ်ရင်ဖြစ်၊ မဖြစ်ရင် ၁ နဲ  ၁ ညီရင် ရပြီဆိုတော့ ဒီ query ဟာ always true, none zero ပဲ return ပန်မယ်။ ဒါဆိုရင် ဟက်ကာ အနေနဲ  login စစ်ဆေးမှုကို အသာကလေး ကျာ်လွှားသွားပြီပေါ့။
၄.၃။ SIA တိုက်ခိုက်မှုပုံစံ -၂ (လျှို ၀ှက်အချက်အလက်များ ရယူခြင်း)
ဒီ sql injection attack ပုံစံကတော့ web application user ကို သူ စိတ်ကြိုက် ရှာဖွေခွင့်ပေးပြီး ရလာတဲ့ result ကို web page ပါ်မှာ ပန်ပြပေးရမယ့် business logic မျိုး ရးသားရာမှာ ဖစ်လေ့ရှိပါတယ်။
အမှန်တော့ user ကို သူသိချင် လိုချင်တဲ့ product တွနဲ  ပတ်သက်တဲ့ အချက်အလက်တွေကို ပရမှာပါ။ ဒါကြောင့် search text box မှာ user ရိုက်ထည့်လိုက်တဲ့ စာသားကို ယူပြီး database ( product table) မှာ အဲဒီလို အလားတူ product ရှိ မရှိ ရှာမယ်။ ပီးရင် user ကို ပန်ပြမယ်ပေါ့။ အဲဒါအတွက် query ကို ဟာဒီလို တည်ဆောက်လိုက်ရင်
String queryStr = “SELECT ProductID, ProductName, QuantityPerUnit, UnitPrice FROM Products WHERE ProductName LIKE ” + txtSearch.Text;
ဟက်ကာက search text box မှာ
Bla’ UNION SELECT 0, username, password, 0 FROM Users - -
ဆိုပြီး ရိုက်ထည့်လိုက်တယ်။ ဒါဆို ဘာတွေ ဖစ်လာမလဲ ရှင်းပါတယ် user name နဲ  password တွ ဟက်ကာလက်ထဲရောက်သွားပြီပေါ့။ ဒီနေရာမှာ မိတ်ဆွေတို ဖက်က စာဒက တက်စရာတခုရှိမှာပါ။ “ဟက်ကာက ဘယ်လိုလုပ်ပြီး table name တို  column name တို  သိ သတုန်း” ပါ့။ အးဗျာ ဒီ hacking အကြောင်းကလည်း အသေးစိပ်ရေးမယ်ဆိုရင် “ကျမ်းတစောင် ပတဖွဲ ” ရးမှ ပည့်စုံမှာဆိုတော့ ဆာင်းပါးတပုဒ် နဲ တာ့ လိပ်ပတ်လည်အောင် ပည့်စုံအောင် မတင်ပြနိုင်ဘူးပေါ့။ အတိုချုပ်ဖြေရရင် hacking လုပ်တဲ့ အဆင့် ၅-ဆင့် ဖစ်တဲ့
1. Reconnaissance (ပြင်ဆင်ခြင်း၊ အချက်အလက်စုဆောင်းခြင်း အဆင့်)
2. Scanning (တိုက်ခိုက်မည့် target ၏ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အသေးစိပ် အချက်များ network information, computer name, port number, IP address, etc တို  ရယူခြင်း အဆင့်)
3. Gaining Access ( target သို  ထိုးဖေါက်၀င်ရောက်နိုင်သော အဆင့်)
4. Maintaining Access (ထိုးဖောက်၀င်ရောက်ထားသော target ကို ဆက်လက် ထိမ်းချုပ်ထားသောအဆင့်)
5. Covering Tracks (ခြေရာလက်ရာ ဖျာက်တဲ့အဆင့်)
ဆိုတဲ့ အဆင့်တွေထဲက ၁ နဲ  ၂ ပီးတာနဲ တင် table name တို  column name တို  ကို သိနိုင်တဲ့ အခြေအနေရောက်နေပြီ လို  အတိုချုပ် ဖပါရစေ။
၄.၄။ SIA တိုက်ခိုက်မှုပုံစံ - ၃ (insert/update/delete)
ဒီ sql injection attack နည်းနဲ  ပတ်သက်ပြီး  ပည့်စုံအောင်ဆွေးနွေးမယ်၊ တိုက်ခိုက်ပုံ case တခုချင်းစီအတွက် ဥပမာ coding တွနဲ  တင်ပြရမယ်ဆိုရင် ဒီဆောင်းပါး တစ်ပုဒ်နဲ ဘယ်လိုမှ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ ဒါ့အပြင် မိတ်ဆွေတို ကိုလည်း နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အသေးစိပ် အချက်အလက် တွနဲ  မလေးလံစေချင်တဲ့ အတွက် ဟက်ကာအနေနဲ  ကိုယ့်ရဲ့ database မှာ ဘယ်လို data အသစ်တွေထည့်နိုင်တယ်၊ ရှိပြီးသားတွေကို ဘယ်လို ပင်သွားနိုင်တယ် ဖျက်သွားနိုင်တယ် ဆိုတာကို အလွန်  အလွန် အတိုချုံးပြီး တင်ပြလိုက်ပါတယ်။
ဥပမာဗျာ Forgot password အတွက် ကိုယ့်ရဲ့ email ရိုက်ထည့်ရမယ့် text box လို နရာမျိုးက တဆင့် ဟက်ကာက
blah' ; UPDATE Customers SET customer-email = 'hacker@hacking.com' WHERE customer-email = 'original-user-name@orginal.com'; --'; စသည်ဖြင့် ရိုက်ထည့်ပြီး ကိုယ့်ရဲ့ အစစ်အမှန် မူလ email ကို ပာင်းသွားနိုင်ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် blah' ; DROP TABLE Customers; --'; ဆိုပြီး table ကို ဖျက်သွားနိုင်သလို
blah' ; INSERT INTO Customers (column names here) VALUES ( values here); --'; ဆို ပီး သူအလိုရှိတဲ့ အချက်အလက်တွေ ထည့်သွားနိုင်ပါတယ်။
၄.၅။ SIA မှ ကာကွယ်ရန်
Query string အဖြစ်တည်ဆောက်မယ့် user input တွကို…
-Character string indicator တွဖြစ်တဲ့ Single quote, double quote တွ ပါ မပါ စစ်။
-Single line comment တွ ဖစ်တဲ့ double dash ( -- ) တို  hash/pound sign ( #) တွ၊ multi lines comment ( /*….*/ )တွေ ပါ မပါစစ်။
-စွယ်စုံသုံး plus sign (+) ကို စစ်။
-Wildcard character (%, *) တို ၊ semi-column ( ; ) စတဲ့ special character တွနဲ  ပတ်သက်ပြီး စစ်။
-Key words (and, &&, or, ||, not, !, select, union, insert, update, delete, etc) တွ နဲ  ပတ်သက်ပြီး စစ်။
၅။ Buffer Overflow တိုက်ခိုက်မှု
Memory ပါ်က နရာတစ်ခုမှာ သူလက်ခံနိုင်တဲ့ မမာဏထက်များတဲ့ data ထည့်မိတဲ့အခါမျိုးမှာ ဖစ်တတ်တဲ့ system error အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ error ဟာ UNIX အခြေခံ OS တွ(UNIX, Linux) မှာရော၊ NT အခြေခံ Windows OS တွမှာပါ မကြာခဏ ဖစ်လေ့ဖြစ်ထရှိနေကြ error မျိုးပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာလည်း အဓိက အကြောင်းရင်းကတော့၊ ပရိုဂရမ်ရေးသားရာမှာ လိုက်နာကျင့်ဆောင်သင့်တဲ့ အလေ့အကျင့်ကောင်းတွေ ‘good programming practices’ ကို တိတိကျကျ လးလေးနက်နက် လိုက်နာမှုမရှိတာကြောင့်ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာ အားဖြင့်ပြောရရင် တချို  developer တွဟာ ကိုယ့်ရဲ့ program/coding ထဲမှာ သုံးတဲ့၊ စာသားတွေ ကိန်းဂဏန်းတွေရဲ့ အများဆုံး လက်ခံနိုင်မှု ပမာဏ နဲ  ပတ်သက်ပြီး၊ သူတို ထဲကို data မထည့်မီ (assign မလုပ်မီ) ကာင်းကောင်း မစစ်ဆေးကြဘူး။ တချို ဆိုရင် အဲဒီ boundary value checking ကို လုပ်ရကောင်းမှန်းမသိပဲ ဖစ်စေ သိလျက်နဲ ဖစ်စေ လုံး၀ကျော်လွှားကြတယ်။
ဒါ့အပြင် တချို  programming language တွ ရဲ့ အသင့်သုံး library ကိုယ်တိုင်က အားနည်းချက် ရှိနေလို  ဒီ buffer overflow error ဖစ်ရတာပါ။ ဥပမာ C language မှာ ရှိတဲ့ strcat(), strcpy(), sprintf(), vsprintf(), bcopy(), gets(), scanf() စတဲ့ function တွဟာ buffer size ကို စစ်ဆေးမှုမရှိတဲ့အတွက်၊ အဲဒီ function တွကို ကိုယ့်ရဲ့ application ထဲမှာ ထာင့်ပေါင်းစုံက မစစ်ဆေးပဲ သုံးလိုက်မိရင် တချိန်မဟုတ်တချိန် buffer overflow error ဖစ်ဖို  အလားအလာ အလွန်များပါတယ်။
၅.၁။ BOF မှ ကာကွယ်ရန်
-ပရိုဂရမ်ဒီဇိုင်းဆွဲတုန်းထဲက လုံခြုံရေးအတွက် ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါ။
-ဖြစ်နိုင်ရင် Type safe language (eg. Java) တွကိုပဲသုံးပါ။
-Stack Execution ကို disable လုပ်ထားပါ။ (ဒါကတော့ Solaris OS မှာပဲ ဖစ်နိုင်ပါတယ်။)
-အန္တရယ်ရှိတဲ့ function တွ(eg. gets(), strcpy() ) တတ်နိုင်သမျှ မသုံးပါနဲ ။
-(function ရဲ့) return address တွကို overwrite လုပ်ခွင့်မပေးပါနဲ ။
-အရေးကြီး အချက်အလက် (variables) တွကို overwrite လုပ်ခွင့်မပေးပါနဲ ။
-function တွကတဆင့် ပးလိုက်တဲ့ ရလာတဲ့ Argument/parameter တွကို အမြဲ စစ်ဆေးပြီးမှ သုံးပါ။ runtime checking ကို အမြဲ စ့စပ်သေချာစွာလုပ်ပါ။
-Coding တွကို ကာင်းစွာ စစ်ဆေး(test and debug) တဲ့အပြင် ပိုမို လုံခြုံစိတ်ချရတဲ့ compiler တွကိုပဲ သုံးပါ။
၆။ နိဂုံးအမှာ
အခုဆွေးနွေးခဲ့တဲ့ ကာကွယ်နည်းတွေဟာ အလွန်ရိုးရှင်းလွယ်ကူပြီး ပရိုဂရမ်မာတိုင်း အလွယ်တကူလုပ်နိုင်တဲ့ အလုပ်တွေပါပဲ။ ဒီလိုရိုးရှင်းလွယ်ကူတဲ့ အချက်အလက်လေးတွေနဲ ပဲ ရန်သူ(ဟက်ကာ) တွ မထိုးဖေါက်နိုင်တဲ့ ခိုင်ခံ့တဲ့ ခံတပ်(ကွန်ပြူတာစနစ်) တစ်ခုတည်ဆောက်နိုင်ပါတယ်။ အသေးအဖွဲ အမှိုက်လေးတွေကို ဂရုစိုက်ပြီးရှင်းလင်းသွားမယ်ဆိုရင် ခမ်းနားတဲ့ ပသာဒ်ကြီးကို မီးဘေးအန္တရယ်က ကာကွယ်နိုင်သလိုပေါ့။ မိတ်ဆွေတို  စိတ်၀င်စားတယ်ဆိုရင် ဒီ hacking နဲ  ပတ်သက်လို  ဆက်လက်ဆွေးနွေးပါဦးမယ်။

ရွှင်လန်းချမ်းမြေ့ပါစေ။
infoTherapy-2012
မှတ်ချက်။ ကွန်ပျူတာဂျာနယ်တွင် ဖါ်ပြပြီးသော ဆာင်းပါးဖြစ်ပါသည်။