အေအိုင် နှင့် ပညာမျိုးကန်းမည့်အန္တရာယ်

ပညာသင်ကြားရေးနယ်ပယ်တွင် ဆရာများသည် မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင် ဉာဏ်ပညာ အတွေ့အကြုံကို အသုံးမပြုပဲ၊ အေအိုင် ကိုအသုံးပြု၍ ဘာသာပြန်ခြင်း၊ မေးခွန်းများ ဖန်တီးခြင်း၊ word puzzle များ ဖန်တီးခြင်း၊ အေအိုင် လုပ်ဆောင်ပေးသောအရာများကို မိမိကိုယ်ပိုင် ဉာဏ်ရည်အစစ်အမှန်ဖြင့် မှန်မမှန် စစ်ဆေးခြင်း၊ အတည်ပြုခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်း ဖြည့်စွက်ခြင်းတို့ မလုပ်ပဲ ၎င်းအရာများ မေးခွန်းများဖြင့် ကျောင်းသားတို့အား သင်ကြားလျက်ရှိကြသည်။ ထိုကဲ့သို့ ပညာသင်ကြားရေးနယ်ပယ်တွင် ဆရာများအနေဖြင့် အေအိုင် (AI) ကို အစစ်အမှန် ဉာဏ်ရည် (Human Intelligence) ဖြင့် ထိန်းကျောင်းခြင်း မပြုဘဲ အလွယ်တကူ အသုံးပြုနေခြင်းသည် ရေတိုတွင် အဆင်ပြေစေသော်လည်း၊ ကျောင်းသားများ၏ အနာဂတ်အတွက် အလွန်စိုးရိမ်ဖွယ်ရာကောင်းသော ရိုက်ခတ်မှုများ ရှိလာနိုင်ပါသည်။

ဤပြဿနာကို ရှုထောင့်အသီးသီးမှ ဝေဖန်သုံးသပ်တင်ပြပါမည်။

၁။ ပညာရေး ရှုထောင့် (Educational Perspective)

သင်ကြားမှု အရည်အသွေး ကျဆင်းခြင်း

ပညာရေး၏ အနှစ်သာရမှာ အချက်အလက်များကို ပေးပို့ရုံမျှမကဘဲ ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်သော စိတ်ကူးစိတ်သန်း (Critical Thinking) ကို ပျိုးထောင်ပေးရန် ဖြစ်သည်။

မှားယွင်းသော ဗဟုသုတများ ပျံ့နှံ့ခြင်း

 AI သည် တစ်ခါတစ်ရံ "Hallucination" ဟုခေါ်သော ယုတ္တိတန်သယောင်နှင့် မှားယွင်းသော အချက်အလက်များကို ထုတ်ပေးတတ်သည်။ ဆရာက စစ်ဆေးခြင်းမပြုဘဲ သင်ကြားပါက ကျောင်းသားများသည် အမှားများကို အမှန်ဟု မှတ်ယူသွားနိုင်ပြီး အခြေခံပညာရေး အုတ်မြစ် ပျက်စီးစေပါသည်။

သင်ရိုးညွှန်းတမ်းနှင့် အံဝင်ခွင်ကျမဖြစ်ခြင်း

AI သည် ယေဘုယျကျသော အဖြေများကိုသာ ပေးနိုင်သည်။ ကျောင်းသားတစ်ဦးချင်းစီ၏ လိုအပ်ချက်၊ ဒေသန္တရအခြေအနေနှင့် သင်ခန်းစာ၏ ရည်ရွယ်ချက် (Learning Objectives) တို့ကို ဆရာ၏ ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်ဖြင့် ပေါင်းစပ်ခြင်းမရှိပါက သင်ကြားမှုသည် အနှစ်မဲ့သော စက်ရုပ်ဆန်သည့် လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်သွားပါလိမ့်မည်။

၂။ လူမှုရေး ရှုထောင့် (Social Perspective)

ဆရာနှင့် တပည့် ဆက်ဆံရေး ယိုယွင်းခြင်း

ဆရာဟူသည် ကျောင်းသားများအတွက် စံပြပုဂ္ဂိုလ် (Role Model) ဖြစ်သည်။

ယုံကြည်မှု ကင်းမဲ့လာခြင်း

ဆရာကိုယ်တိုင်က AI ထုတ်ပေးသမျှကို စဉ်းစားဆင်ခြင်ခြင်းမရှိဘဲ ခိုင်းစေနေသည်ကို ကျောင်းသားများ သိရှိသွားပါက ဆရာအပေါ်ထားရှိသော လေးစားမှုနှင့် ယုံကြည်မှု ကျဆင်းသွားပါမည်။ "ဆရာတောင် မစဉ်းစားဘဲ AI ခိုင်းနေတာပဲ၊ ငါတို့ကော ဘာလို့ ကြိုးစားနေရမှာလဲ" ဆိုသည့် အတွေးမျိုး ဝင်လာနိုင်ပါသည်။

စံနမူနာအမှား ပေးမိခြင်း

ဤလုပ်ရပ်သည် "ဖြတ်လမ်းနည်းဖြင့် အောင်မြင်မှုရှာခြင်း" နှင့် "တာဝန်ယူမှု ကင်းမဲ့ခြင်း" ကို လူမှုကျင့်ဝတ်တစ်ခုသဖွယ် ကျောင်းသားများထံ လက်ဆင့်ကမ်းပေးလိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်နေပါသည်။

၃။ စိတ်ပညာ ရှုထောင့် (Psychological Perspective)

 မှတ်ဉာဏ်နှင့် စဉ်းစားနိုင်စွမ်း အားနည်းလာခြင်း

ပညာသင်ကြားခြင်းသည် ဦးနှောက်ကို လေ့ကျင့်ခန်းပေးခြင်း ဖြစ်သည်။

သိမြင်မှုဆိုင်ရာ ပျင်းရိခြင်း (Cognitive Laziness)

ဆရာကိုယ်တိုင်က AI ကိုသာ မှီခိုနေပါက ကျောင်းသားများသည်လည်း အခက်အခဲတစ်ခုကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းလိုစိတ် မရှိတော့ဘဲ လွယ်ကူသော နည်းလမ်းကိုသာ အမြဲရှာဖွေတတ်သည့် စိတ်ဓာတ် (Dependency Syndrome) ကိန်းအောင်းသွားနိုင်ပါသည်။

တီထွင်ဖန်တီးနိုင်စွမ်း သေဆုံးခြင်း

AI ထုတ်ပေးသော ဘောင်အတွင်း၌သာ လည်ပတ်နေခြင်းကြောင့် ကျောင်းသားများ၏ ထူးခြားဆန်းသစ်သော အတွေးအခေါ်များနှင့် စိတ်ကူးစိတ်သန်းများကို ဖော်ထုတ်ပေးနိုင်သည့် "မေးခွန်းကောင်း" များ၊ "စိန်ခေါ်မှုများ" ပျောက်ကွယ်သွားနိုင်ပါသည်။

၄။ အတွေးအခေါ် ရှုထောင့် (Philosophical Perspective)

 လူသားဆန်မှုနှင့် ဉာဏ်ပညာ ပျောက်ဆုံးခြင်း

အတွေးအခေါ်ပညာရှင် R.G. Collingwood ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အယူအဆအရ "ပညာ" ဆိုသည်မှာ မိမိကိုယ်တိုင် ပြန်လည်တွေးတော ဆင်ခြင်ခြင်း (Reflection) မှ ရရှိလာခြင်း ဖြစ်သည်။

ဉာဏ်ပညာ ကန်းမည့်အန္တရာယ်

ဆရာသည် AI ပေးသော data များကို မိမိ၏ အသိဉာဏ် (Wisdom) နှင့် ပေါင်းစပ်ခြင်း မပြုတော့လျှင် ပညာသင်ကြားရေးသည် "အသိပညာ ရှာမှီးခြင်း" မဟုတ်တော့ဘဲ "အချက်အလက်များကို ကူးချခြင်း" (Data Processing) မျှသာ ဖြစ်သွားပါမည်။

ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် (Autonomy) ပျောက်ဆုံးခြင်း

 လူသား၏ အဓိက စွမ်းအားမှာ "ရွေးချယ်ခြင်း" နှင့် "ဆုံးဖြတ်ခြင်း" ဖြစ်သည်။ ထိုစွမ်းအားကို စက်ကိရိယာထံ ပုံအပ်လိုက်ခြင်းသည် လူသားတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်ရည်ကို အသုံးမချတော့ဘဲ မိမိကိုယ်တိုင် ကျွန်ပြုခံရခြင်းတစ်မျိုးပင် ဖြစ်ပါသည်။

နိဂုံးချုပ် ဝေဖန်ချက်

AI သည် ဆရာတစ်ဦးအတွက် အလွန်ကောင်းမွန်သော "လက်ထောက်" (Assistant) ဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ "အစားထိုး" (Replacement) မဖြစ်သင့်ပါ။ ဆရာတစ်ဦးသည် AI က ထုတ်ပေးသော အရာများကို စစ်ထုတ်ခြင်း (Filter)၊ ပြင်ဆင်ခြင်း (Refine) နှင့် လူသားဆန်သော မေတ္တာ၊ အတွေ့အကြုံများဖြင့် ဖြည့်စွက်ခြင်း (Human Touch) တို့ကို မပျက်မကွက် ပြုလုပ်ရပါမည်။ ထိုသို့မဟုတ်ပါက နောင်အနာဂတ်တွင် ကျွန်ုပ်တို့၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းသည် စဉ်းစားဆင်ခြင်ဉာဏ် ကင်းမဲ့ပြီး စက်ရုပ်များ ခိုင်းစေသမျှကိုသာ လုပ်ဆောင်တတ်သည့် "ဉာဏ်ပညာမဲ့ မျိုးဆက်သစ်များ" နှင့် ရင်ဆိုင်ရပါလိမ့်မည်။