Monday, March 10, 2025

‌နေရာတိုင်းမှာ ဂျီဩမေထြီပညာ

‌နေရာတိုင်းမှာ ဂျီဩမေထြီပညာ

 

မိတ်ဆက်နိဒါန်း

သင်္ချာပညာကိုင်းကွဲတစ်ခုဖြစ်တဲ့ 'ဂျီဩမေထြီ' ဟာ သက်တမ်းအရင့်ဆုံး သိပ္ပံပညာရပ်တစ်ခု ဆိုရင်မမှားပါဘူး။ ဒီ စကားလုံးဟာ မြေကြီးလို့ အဓိပ္ပါယ်ရတဲ့ 'Geo' နဲ့ တိုင်းတာခြင်းလို့ အဓိပ္ပါယ်ရတဲ့  'metron' ဆိုတဲ့ ဂရိစကားလုံးကနေ ဆင်းသက်လာတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် 'ဂျီဩမေထြီ' ဆိုတာ 'မြေကြီးကိုတိုင်းတာခြင်း' လို့ အဓိပ္ပါယ်ရပါတယ်။ ရှေးယခင်ကတည်းက လူတွေဟာ ၎င်းတို့ရဲ့ ပုံသဏ္ဍာန်အမျိုးမျိုးသောမြေကွက်တွေကို ရောင်းတဲ့ ဝယ်တဲ့နေရာမှာ ၎င်းတို့ကိုတိုင်းတာဖို့ လိုအပ်လာတဲ့အတွက် ဒီ ဂျီဩမေထြီ ဆိုတဲ့ပညာရပ်ဟာ လိုအပ်ချက်ကြောင့် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ ဂျီသြမေတြီဟာ ပုံသဏ္ဍာန်တွေကို သင်္ချာရဲ့ ရှုထောင့်က လေ့လာတဲ့ပညာရပ်တစ်ခုလို့လည်း အကြမ်းဖျဉ်း ဆိုနိုင်ပါတယ်။ ဒီပညာရဲ့ သဘောတရားတွေကို ကျွန်တော်တို့နေ့စဉ်ဘဝရဲ့ နေရာတိုင်းမှာ မြင်နိုင်ပါတယ်။ လမ်းတွေ တံတားတွေ အဆောက်အအုံတွေ၊ ခန်းနားကြီးကျယ်တဲ့ ဗိသုကာလက်ရာတွေအပြင် ကျွန်တော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်က ရှိရှိသမျှသော အရာတိုင်းမှာ 'ဂျီဩမေထြီ' သဘောတရားတွေကို အထင်အရှားတွေ့နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီဆောင်းပါးမှာ အဓိက တင်ပြမဲ့အကြောင်းအရာကတော့ ကျွန်တော်တို့ ငယ်စဉ်ကတည်းက ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့ကြတဲ့ ‘ဂျီဩမေထြီ’ ပညာရပ်ရဲ့ အခြေခံ သဘောတရားတွေဖြစ်တဲ့ ထောင့်တွေ၊ မျဉ်းတွေ၊ ဗဟုဂံတွေ၊ စက်ဝိုင်းတွေ ဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝ ပတ်ဝန်းကျင်ထဲမှာ ဘယ်လိုပျော်ဝင်နေသလဲ၊ အဲ့ဒီအရာတွေကို လက်တွေ့ဘယ်လိုအသုံးချထားသလဲဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာ အကျဉ်းချုပ်ပဲဖြစ်ပါတယ်။

 

မြို့ပြက ထောင့်

ကျွန်တော်တို့ဟာ ‘ဂျီဩမေထြီ’ပညာရပ်ရဲ့အခြေခံအဆင့်မှာ ထောင့်ကျယ်၊ ထောင့်ကျဉ်း၊ ထောင့်မှန် ဆိုတဲ့ ‘ထောင့်’ တွေနဲ့ရင်းနှီးခဲ့ကြပါတယ်။  အဲ့ဒီ ‘ထောင့်’အခြေခံအသိပညာကိုပဲ၊ နေ့စဉ်  မြို့ပြလူနေမှုဘဝ ပိုမိုကောင်းမွန်အောင်ပြုလုပ်ဖို့ အတွက် လက်တွေ့အသုံးချထားကို ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ အလွယ်တကူ တွေ့မြင်နိုင်ပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ လမ်းနှစ်ခု ဆုံတဲ့ ဖြတ်တဲ့ နေရာတွေကို ၉၀° နဲ့ အနီးစပ်ဆုံး 'ထောင့်' ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ထားရတဲ့အကြောင်းရင်းဟာ၊ ကားတွေကွေ့တဲ့အခါမှာ ယာဉ်မောင်းသူဟာ ၎င်းရဲ့ ဘယ်ဖက် သို့မဟုတ် ညာဖက်ကို ‘အမြင့်ဆုံးသော ရှင်းလင်းစွာမြင်နိုင်စွမ်း’ ရရှိစေဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ယာဉ်တွေနဲ့ လမ်းသွားလမ်းလာတွေရဲ့ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုအတွက်၊ ထောင့်တွေကို ဘယ်လို မှန်မှန်ကန်ကန် အသုံးချမလဲဆိုတဲ့ အချက်ဟာ မြို့ပြအစီအစဉ်ချမှတ်သူတွေ၊ လမ်းဖောက်လုပ်ရေး အင်ဂျင်နီယာတွေ မဖြစ်မနေ ထည့်သွင်းစဉ်းစားကြတဲ့အချက်ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ကားတစ်စီးဟာ  မျက်နှာချင်းဆိုင် ယာဉ်ကြောပေါ်ကို ၆၀° ထောင့်ကျဉ်းပုံစံနဲ့ ကွေ့ဝင်ရမယ်ဆိုရင်၊ အကွေ့ခက်ခဲပြီး သူ့ရဲ့ လက်ျာဖက်ကို ရှင်းလင်းစွာမြင်နိုင်စွမ်းအား နည်းပါးမှာဖြစ်တဲ့အတွက်၊ ယာဉ်မတော်တဆမှုဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများပါတယ်။ ဒါကြောင့် လမ်းဆုံမရောက်ခင်မှာ အောက်ပါပုံအတိုင်း ၁၅၀° အဝိုက်ကွေ့တစ်ခုကို ထပ်ဖြည့်ပြီး လမ်းဆုံရောက်တဲ့အခါမှာ ဆုံထောင့်ကို ၉၀° ဖြစ်အောင် လမ်းကို ဖောက်လုပ်ပြီး ထောင့်စွန်းနေရာတွေမှာ စက်ဝိုင်းပြတ်ပုံအဝိုက်တွေထည့်ပေးမယ်ဆိုရင် ယာဉ်မောင်းတွေအတွက် ပိုမိုလွယ်ကူပြီး ဘေးအန္တရာယ် လျော့ပါးစေမဲ့ ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ လမ်းပုံစံဖြစ်လာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။



                                            မူလ လမ်းဆုံ ဒီဇိုင်း                     ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်ထားသော ဒီဇိုင်း

 

ဒါ့အပြင်၊ ပြို့ပြတွေမှာ ရှားပါးလှတဲ့ မြေနေရာကို ထိရောက်စွာ စီမံခန့်ခွဲတဲ့နေရာမှာ ‘ကားရပ်နားဖို့နေရာ’ တွေကို စနစ်တကျ စီစဉ်ပေးခြင်းဆိုတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ဟာ မဖြစ်မနေပါဝင်လာပါတယ်။ ကားရပ်နားဖို့နေရာတစ်ခုကို ပုံစံချတဲ့အခါ ထောင့်တွေကို ဘယ်လိုအသုံးပြုသလဲဆိုတဲ့ အပေါ်မူတည်ပြီး "ကားအစီးရေဘယ်လောက် ရပ်နားနိုင်တယ် သို့မဟုတ် ကားနေရာချရတာ လွယ်ကူမှု ရှိ-မရှိ" ဆိုတဲ့အချက်တွေအပေါ်ကို  အကျိုးသက်ရောက်စေမှာဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ 'ထောင့်ကျယ်ဒီဇိုင်း - အနားပြိုင်စတုဂံပုံ' ကို သုံးရင်၊ ကား နောက်ပြန်ဆုတ်ပြီး ကားရပ်နားတဲ့နေရာမှာ နေရာယူရတာ ပိုမိုလွယ်ကူမှာ ဖြစ်ပြီး၊ ထောင့်ချိုးနေရာတွေမှာ မတော်တဆမှုဖြစ်နိုင်ခြေ နည်းပါးပါတယ်။ တကယ်လို့ 'ထောင့်မှန် ဒီဇိုင်း - ထောင့်မှန်စတုဂံပုံ' ကို အသုံးပြုမယ်ဆိုရင် ကားပါကင်နေရာမှာ ကားအရေအတွက် ပိုမို ရပ်နားနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။




 

ထောင့်မှန်စတုဂံပုံဒီဇိုင်းကို အသုံးပြုရင်၊ ချွေတာနိုင်မဲ့ သက်သာနိုင်မဲ့ အလျားလိုက် နေရာပမာဏ s ဟာ၊ ကားရပ်နားတဲ့ အတန်းတစ်ခုစီအတွက် "s = −l cos α" ဖြစ်ပြီး l က ကားပါကင်နေရာရဲ့ ရှေ့နောက်အရှည်ဖြစ်ပြီး၊ α က ကားနေရာယူဖို့ ကွေ့တဲ့ထောင့်ဖြစ်တယ်။ တကယ်လို့ ကားပါကင်နေရာတစ်နေရာဟာ ၈-ပေ x ၂၀-ပေ ဖြစ်ပြီး၊ ထောင့်မှန်စတုဂံပုံဒီဇိုင်းကနေ အနားပြိုင်စတုဂံပုံကို ပြောင်းလိုက်ရင် နေရာ ဘယ်လောက်အထိ နေရာ‘ပုပ်’သွားနိုင်သလဲ၊ ပိုကုန်နိုင်သလဲဆိုတာ စဉ်းစားကြည့်ပါမယ်။ အနားပြိုင်စတုဂံပုံ ကားပါကင်တစ်ခုမှာ၊ ရေပြင်ညီအဆုံးသတ်လိုင်းကနေ ၆၀° အစောင်းထားတဲ့အခါ၊ ကားအဝင်ကွေ့ထောင့်က ၁၂၀° ဖြစ်ပါမယ်။ ဒါကြောင့် ကားရပ်နားတဲ့အလျားဟာ

s = - 20 cos 120° = 10 feet

ဆုံးရှုံးမယ်ဆိုတာ တွေ့နိုင်ပါတယ်။ ၎င်းဟာ ကားတစီးစာပိုပို နေရာဖြစ်ပါတယ်။ မြို့ပြ မြေနေရာ စီမံခန့်ခွဲသူတွေဟာ ‘လွယ်ကူသက်သာ ဘေးကင်းလုံခြုံမှု’ နဲ့ ‘နေရာရှားပါးမှု’ တို့အပေါ်မှာ ညှိနှိုင်းရတော့မဲ့အခါ၊ တစ်ခုခုကိုဦးစားပေးရွေးချယ်ရတော့မဲ့အခါမှာ အခြေခံ ဂျီဩမေထြီ ပညာရပ်မှာရှိတဲ့ ထောင့်တွေရဲ့ သဘောတရားကို လက်တွေ့အသုံးချပြီး စဉ်းစားရတာဖြစ်ပါတယ်။

 

ရေပြင်ပေါ်က ထောင့်

ဒါ့အပြင် လေယာဉ်မှူးတွေ၊ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အထူးကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ သင်္ဘောမာလိန်မှူးတွေဟာ ဦးတည်ရာကို အရာဝတ္ထုတစ်ခု ထိရောက်စွာရွေ့လျားနိုင်ဖို့ ထောင့် သဘောတရားတွေကို မဖြစ်မနေအသုံးပြုရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် သင်္ဘောမာလိန်မှူးတစ်ဦးဟာ၊ အရှေ့အရပ်ကနေ အနောက်အရပ်ကို ဦးတည်ပြီးခုတ်မောင်းလာတဲ့အချိန်မှာ၊ သူ့ရဲ့ လက်ျာဖက် ကမ်းကပ်ရမဲ့နေရာကို တိတိကျကျ ရောက်နိုင်ဖို့အတွက်ဆိုရင်၊ သူဟာ လက်ရှိနေရာကနေ အနောက်မြောက်ဖက်ကို ဒီဂရီ ဘယ်လောက် ကွေ့ရမလဲဆိုတာ တိတိကျကျ တွက်ချက်နိုင်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဆိုကြပါစို့… အောက်ပါ ပုံ-က မှာပြထားတဲ့အတိုင်း သင်္ဘောဟာ တဖက်ကမ်းနဲ့ ၃ မိုင်ကွာဝေးပြီး၊ ရပ်နားရမဲ့ဆိပ်ကမ်းနဲ့ ၆ မိုင် ကွာဝေးတယ်ဆိုရင်၊ မြစ်ရေစီးကြောင်းရဲ့ ဦးတည်ရာနဲ့ အလျင်ကို လျစ်လျူရှုထားပြီး၊ သင်္ဘောရဲ့ ‘ကွေ့ထောင့်’[1]ဘီတာကို အောက်ပါအတိုင်း ရှာဖွေပေးနိုင်ပါတယ်။

arccos(s/d ) = cos-1(s/d) = cos-1(3/6) = cos⁻¹ 0.5 = 60° 0' 0"

 


ပုံ-က

 


ပုံ-ခ

တကယ်လို့ မြစ်ရဲ့ရေစီးအားကို ထည့်တွက်ကြည့်မယ်ဆိုပါစို့။ ရေစီးကြောင်းဟာ (ပုံ-ခ မှာပြထားသလို) ကမ်းနားနဲ့အပြိုင် အရှေ့အရပ်ကနေ အနောက်အရပ်ကို စီးဆင်းနေတယ်ဆိုရင်၊ ကုန်းမြေပေါ်ကနေ သင်္ဘောရဲ့ ရွေ့လျားနေတဲ့ အရှိန်ကို မှတ်သားကြည့်မယ်ဆိုရင်၊ ရေစီးကြောင်းရဲ့ တွန်းအားကြောင့် ၎င်းသင်္ဘောအမှန်တစ်ကယ်ခုတ်မောင်းနေတဲ့ အရှိန်ထက် ပိုများမှာပဲဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ သင်္ဘောဟာ တစ်စက္ကန့်ကို ပေ-၄၀ နှုန်းနဲ့ ကမ်းစပ်ဆီသို့ ခုတ်မောင်းရွေ့လျားနေပြီး၊ ကုန်းမြေပေါ်ကနေ မှတ်သားရရှိတဲ့ သင်္ဘောရဲ့အမြန်နှုန်းက တစ်စက္ကန့်ကို ၄၂ ပေ ဖြစ်တယ် ဆိုပါစို့။ သင်္ဘောဟာ မြစ်ကိုဖြတ်ပြီး ဦးတည်ရာကို တိုက်ရိုက်ရောက်ဖို့ ကြိုးပမ်းမယ်ဆိုရင် မြစ်ရေစီးကြောင်းက သင်္ဘောကို သူဆိုက်မယ့်နေရာကနေ ကျော်သွားအောင် ရေစီးကြောင်းအတိုင်း တွန်းပစ်မှာပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ အမှန်တကယ်ကွေ့ထောင့်ကနေ၊ ရေစီးကြောင်းနဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်ကို  နောက်ထပ် ဒီဂရီ ဘယ်လောက်ထပ်ပြီး သင်္ဘောကိုဦးလှည့်ပေးထားရမလဲဆိုတဲ့ အလွန်ကိုပဲ အရေးပါတန်ဘိုးရှိလှတဲ့ ထောင့်သီတာ တန်ဘိုးကို  cos θ = 40/42 = 17.8° ဆိုပြီး ဆုံးဖြတ်ပေးနိုင်ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ထောင့်တွေကို အသုံးချပုံနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ နောက်ထပ်နယ်ပယ်တစ်ခုကို လေ့လာကြည့်ပါဦးမယ်။ ရွက်လှေတွေဟာ မျက်နှာခြင်းဆိုင်အရပ်က တိုက်ခတ်နေတဲ့လေကို တိုက်ရိုက်ဆန်ပြီး ရွက်မလွှင့်နိုင်ပါဘူး။ အဲ့ဒီလို လုပ်မယ်ဆိုရင် ရွက်လှေဟာ ရှေ့ကို မရောက်နိုင်ပဲ နောက်ပြန်အတွန်းခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို လေဆန်ကို ဦးတည်ရာအဖြစ် တည့်တည့်သွားရမဲ့ အခြေအနေမျိုးမှာ ရွက်လွှင့်သူတွေဟာ ရွက်ကို ၄၅° စောင်းထားလိုက်ပါတယ်။၊ အဲ့ဒီလိုစောင်းထားလိုက်တဲ့အတွက် လှေက မူလ ဦးတည်ရာအရပ်ကနေ ၄၅° လမ်းကြောင်းစောင်းလျက်နဲ့ ရှေ့ကိုရွေ့သွားပါတယ်။ အဲ့ဒီလို စောင်းပြီး ရွေ့သွားတဲ့အခါမှာ၊ ရွက်လှေကို ဆန့်ကျင်ဘက်လမ်းကြောင်းကို ထောင့်မတ်ကျအောင် လမ်းကြောင်းပြောင်းပေးလိုက်ပါတယ်။ ဒီလိုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် ရွက်လှေဟာ လေတိုက်ခတ်တဲ့ လမ်းကြောင်းနဲ့ အမြဲတစေ ၄၅° ထောင့်ကို ဆက်ထိန်းထားဖို့ သေချာစေပြီး၊  ရွက်လှေဟာ ဇစ်-ဇက်[2] ပုံစံနဲ့ သူ့ရဲ့ ဦးတည်ရာကို ရောက်ရှိသွားပါတော့တေယ်။

 

လက်တစ်ကမ်းက စက်ဝိုင်း

            ‘ဂျီဩမေထြီ’ပညာရဲ့ နောက်ထပ်အခြေခံတစ်ခုကတော့ စက်ဝိုင်းပါ။ စက်ဝိုင်းတွေကို လက်တွေ့အသုံးချ နယ်ပယ်မြောက်များစွာမှာ တွေ့နိုင်ပါတယ်။ ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ လမ်းတွေပေါ်က မြေအောက်ရေမြောင်းအဖုံးတွေဟာ စက်ဝိုင်းပုံဖြစ်ပါတယ်။ စက်ဝိုင်းပုံသုံးရခြင်းရဲ့အကြောင်းရင်းက၊ ထောင့်မှန်စတုဂံ သို့မဟုတ် စတုရန်းပုံတွေမှာ ထောင့်ဖြတ်အကျယ်ဟာ တခြား အနားတွေထက် ပိုရှည်လျားတဲ့အတွက် မြောင်းအဖုံးဟာ အောက်ကို မတော်တဆ ကျသွားနိုင်ခြေများပြီး၊ စက်ဝိုင်းပုံအဖုံးတွေကို သုံးခြင်းအားဖြင့် ၎င်းရဲ့အချင်းတန်ဘိုးဟာ နေရာတိုင်းမှာ တူညီတဲ့အတွက် အောက်ကိုကျနိုင်ခြေလုံးဝ မရှိတဲ့အတွက်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကား ရထား လေယာဉ် ဆိုင်ကယ် စက်ဘီး တွေရဲ့ ဘီးတွေဟာ စက်ဝိုင်းပုံ၊ ငွေအကြွေစေ့တွေဟာ အဝိုင်းပုံ စသည်ဖြင့် နေရာတိုင်းမှာ စက်ဝိုင်းကို တွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်။

ကားတစ်စီးရဲ့ မောင်းနှင်ပြီးတဲ့ မိုင်စုစုပေါင်းဆိုတာဟာ၊ တကယ်တော့ စက်ဝိုင်းပုံ ဖြစ်နေတဲ့ ဘီးကို အခြေခံပြီး တွက်ချက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ မော်တော်ကားဘီးရဲ့ အချင်းဟာ ၃၂ လက်မ ဆိုရင်၊ သူရဲ့ ‘ပတ်လည်အဝန်း[3]’ဟာ 32π inches ≈ 100.5 inches ဖြစ်တဲ့အတွက်၊ ကားတစ်စီးဟာ ဘီးအပတ်ရေပေါင်း ဘယ်လောက် လည်ပတ်ခဲ့ပြီးပြီးဆိုတာကို တွက်ထုတ်လိုက်ရင်၊ အဲ့ဒီကား စုစုပေါင်း ဘယ်လောက်အကွာ အဝေးအထိ မောင်းနှင်ပြီးပြီလဲ ဆိုတာ သိနိုင်ပါတယ်။



            သာမန် ပေကြိုး ပေဗူး တွေကို သုံးဖို့အဆင်မပြေတဲ့၊ သိပ်ကိုရှည်လျား ကွေ့ကောက်တဲ့လမ်းကြောင်းတွေကို  အလျားတိုင်းရာမှာ၊ စက်ဝိုင်းကို အခြေခံ တီထွင်ထားတဲ့ ‘အလျားတိုင်းစက်ဝိုင်းဘီး[4]’ကို အသုံးပြုကြပါတယ်။ အဲ့ဒီ ဘီးကို များသောအားဖြင့် အချင်း ၃၁.၈ စင်တီမီတာ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ထားလေ့ရှိပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုရင် သူ့ရဲ့ ‘ပတ်လည်အဝန်း’ စက်ဝိုင်းတစ်ပတ်စာကို  ‘တစ်မီတာ’ ရှိစေဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီကိရိယာကို ဒီအတိုင်း တွန်းပြီးသွားရုံနဲ့၊ လမ်းခရီးတလျှောက်မှာ အပတ်ရေဘယ်နှစ်ပတ် လည်ပတ်ခဲ့လဲဆိုတာကို အဲ့ဒီကိရိယာကမှတ်သားပေးတဲ့အပေါ်မှာ အခြေခံပြီး အကွာအဝေး အလျားကို အလယ်တကူ တွက်ထုတ်ယူနိုင်ပါတယ်။

မုန့်ဆိုင်ထဲက စက်ဝိုင်း

            ဒါ့အပြင် စက်ဝိုင်းရဲ့အခြေခံသဘောတရားကို အသုံးချပြီး မိတ်ဆွေရဲ့ ကလေးငယ်တွေကို၊ ဧရိယာအပေါ်မှာ အခြေခံပြီး ‘သင့်-မသင့်၊ ကောင်း-မကောင်း၊ တန်-မတန်’ ဆိုတာကို တွက်ချက် စဉ်းစား ဝေဖန် တတ်အောင် သင်ကြားပေးနိုင်ပါတယ်။ ဥမာအားဖြင့် ၁၂ လက်မ အချင်းရှိတဲ့ ပီဇာတစ်ချပ်ကို ၁၀,၀၀၀ ကျပ်နဲ့ရောင်းပြီး၊ ၁၆ လက်မ အချင်းရှိတဲ့ ပီဇာဟာ ၁၆,၀၀၀ ကျပ် ဖြစ်တယ်ဆိုပါစို့။ ဒါဆိုရင် ဘယ်ဟာကို ဝယ်စားတာက ကိုယ့်အတွက်ပို တွက်ခြေကိုက်သလဲ၊ ဈေးရောင်းသူတွေကရော ‘များများဝယ်ရင် ဈေးနည်းနည်းလျော့ရောင်း’ ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို လိုက်နာရဲ့လားဆိုတာကို အခြေခံ စက်ဝိုင်းအသိပညာနဲ့ တွက်ဆကြည့်နိုင်ပါတယ်။ ၁၂ လက်မပီဇာမှာ အချင်းဝက်က ၆ လက်မဖြစ်တဲ့အတွက် သူ့ရဲ့ ဧရိယာဟာ π(6)2 ≈ 113.1 square inches ဖြစ်တဲ့အတွက် သူ့ရဲ့ တစ်လက်မ ပတ်လည်တန်ဘိုးဟာ (10,000 / 113.1) ၈၈ ကျပ် ပြား ၄၀ ခန့် ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၆ လက်မ ပီဇာရဲ့ မျက်နှာပြင် ဧရိယာက π(8)2 ≈ 201.1 square inches ဖြစ်ပြီး သူ့ရဲ့ တစ်လက်မ ပတ်လည်တန်ဘိုးဟာ (16.000 / 201.1) ၈၀ ကျပ် ခန့် သာဖြစ်တဲ့အတွက်၊ ၁၆ လက်မပီဇာကို ဝယ်ယူခြင်းဟာ ယေဘုယျအားဖြင့် ပိုပြီး တွက်ချေကိုက်တယ်လို့ ဆိုနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။

 

ကစားကွင်းထဲက စက်ဝိုင်း

            ဒါ့အပြင် ဒီစက်ဝိုင်းဆိုင်ရာသဘောတရားကို ‘အနုပညာဆန်တဲ့ အားကစား’ တစ်ခုမှာ အထင်အရှားတွေ့မြင်နိုင်ပါတယ်။ ရေခဲပြင် စကိတ်စီးသူတွေဟာ သူတို့ရဲ့ ခန္ဒာကိုယ်ကို လည်ပတ်စေရင်း၊ အဝိုင်းပုံ ရေခဲပြင် စကိတ်ကွင်းတစ်လျောက်မှာ လှည့်ပတ်ပြီး အရှိန်အမျိုးမျိုး ကိုယ်ဟန်အထွေထွေ နဲ့ ယှဉ်ပြိုင် ပြသ တင်ဆက် ကြတာဖြစ်ပါတယ်။ အခြေခံ ရူပဗေဒပညာအရ အဖြောင့်အရှိန်[5] s ဟာ လည်နေတဲ့အရာရဲ့ အချင်းဝက် r နဲ့ ထောင့်ပြောင်းအရှိန်[6] w တို့ရဲ့ မြှောက်လဒ် ဖြစ်ပြီး ၎င်းကို

s = r ω

လို့ ရေးပါတယ်။ ဒီပုံသေနည်းမှာ အထင်အရှား မြင်ရတာက အချင်းဝက်တန်ဘိုးဟာ အရှိန်နဲ့ တိုက်ရိုက်အချိုးကျနေတယ်ဆိုတာပါပဲ။ ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုပါသလဲ ဆိုရင် ဥပမာအားဖြင့်၊ ရေခဲပြင်စကိတ်စီး အားကစားသမားဟာ ပုံသေမျဉ်းဖြောင့်အရှိန် 500 cm/sec နဲ့ ရွေ့လျားနေတယ်ဆိုပါစို့။ တကယ်လို့ အဲ့ဒီအားကစားသမားရဲ့ လက်မောင်းဆန့်ထုတ်ထားတဲ့အချင်းဝက်ဟာ ၁၀၀ စင်တီမီတာဖြစ်ရင် သူဟာ တစ်စက္ကန့်ကို ၅-ရေဒီယန် နှုန်း (5 radians/sec) တစ်နည်းပြောရင်၊ သူ့ ခန္ဒာကိုယ်ဟာ တစ်စက္ကန့်မှာ တစ်ပတ်လျော့လျော့ လည်နေတာဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့သာ သူ့လက်မောင်းတွေကို ခန္ဒာကိုယ်အတွင်းဖက်ကို ဆွဲယူလိုက်ပြီး၊ လက်တွေဟာ ခန္ဒာကိုယ်ကနေ ၂၅ စီတီမီတာအကွာအဝေးထိပဲ စန့်ထွက်ထားစေမယ်ဆိုရင်၊ သူ့ရဲ့ ထောင့်ပြောင်းအရှိန်ဟာ 20 radians/sec ရှိလာမှာဖြစ်ပြီး၊  သူ့ ခန္ဒာကိုယ်ဟာ တစ်စက္ကန့်မှာ သုံးပတ်ခွဲ (၃.၅ revolutions) နှုန်းနဲ့ လည်နေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။



ဒီ စက်ဝိုင်းသဘောတရားကိုပဲ မိတ်ဆွေရဲ့ ကလေးငယ်တွေကို ကစားကွင်းမှာ ကစားစေရင်း သင်္ချာ အသိပညာကို ပြောပြသင်ကြားပေးနိုင်ပါတယ်။ တကယ်လို့ ထောင့်ပြောင်းအရှိန်နှုန်းကို ပုံသေထားလိုက်မယ်ဆိုရင်၊ အရာဝတ္တုတစ်ခုဟာ   လည်ပတ်နေတဲ့အရာအပေါ်မှာ ရှိနေတဲ့ သူ့ရဲ့ တည်နေရာအပေါ်မူတည်ပြီး  မတူကွဲပြားတဲ့ အလျင်နှုန်းတွေရှိနိုင်ပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ကစားကွင်းတို့ အပန်းဖြေပန်းခြံတို့မှာ တွေ့ရတတ်တဲ့ စက်ဝိုင်းပုံလှည့်ပတ်နေတဲ့ ကစားစရာတစ်ခုဟာ၊ ပုံမှန်အားဖြင့် ကိန်းသေထောင့်ပြောင်းအရှိန် ရှိပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် အဲ့ဒီကစားစရာမှာ အချင်းဝက်တန်ဘိုး တိုးလာတာနဲ့အမျှ မျဉ်းဖြောင့်အလျှင်ကလည်း တိုးလာမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဆိုလိုတာက ကစားစရာရဲ့အလယ်ဗဟိုကနေ ဝေးဝေးမှာ ရှိနေမယ်ဆိုရင် ပိုမိုလျင်မြန်စွာ ရွေ့လျားနေသလို ခံစားရမှာပဲဖြစ်ပါတယ်။  တကယ်တော့ ဒါဟာ စက်ဝိုင်းရဲ့ပတ်လည်အနားဟာ အချင်းဝက်အတိုင်း အချိုးကျတိုးလာတာဖြစ်တဲ့အတွက်၊ စက်ဝိုင်းတစ်ခုရဲ့ ဗဟိုကနေ အဝေးဆုံးနေရာက ကလေးငယ်ဟာ တူညီတဲ့ အချိန်အတွင်းမှာ တခြားကလေးတွေထက် ပိုမို ဝေးကွာစွာ (မြန်ဆန်စွာ) ရွေ့လျားရလို့ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် စက်ဝိုင်းပုံရဲ့ အစွန်းဆုံးနေရာကနေ စီးတဲ့ကလေးဟာ  မူးဝေမှုကို ပိုပြီးခံစားရတာ ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့အကြောင်း ကလေးငယ်တွေကို ရှင်းပြနိုင်ပါတယ်။

 


 

 

 

ပြတိုက်ထဲက ဗဟုဂံ

‘ဂျီဩမေထြီ’ပညာမှာ ကျွန်တော်တို့ မဖြစ်မနေ သိရှိကျွမ်းဝင်ခဲ့ရတာကတော့ မျဉ်းဖြောင့်တွေ ထောင့်တွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ ‘ဗဟုဂံ’[7] ပုံမျိုးစုံပါပဲ။ အဲ့ဒီအခြေခံ အသိပညာကို အသုံးချပြီး ခက်ခဲတယ် ရှုပ်ထွေးတယ် အဆင့်မြင့်တယ် ထင်ရတဲ့ လက်တွေ့ကမ္ဘာပြဿနာ တစ်ချို့ကို အလွယ်တကူ ဖြေရှင်းပေးနိုင်ပါတယ်။ ဆိုကြပါစို့…။ တန်ဘိုးကြီး ရှားပါး အနုပညာလက်ရာတွေပြသထားတဲ့၊ အောက်ပါပုံအတိုင်း အခန်းဖွဲ့စည်းပုံရှိတဲ့  ကမ္ဘာကျော် ပြတိုက်ကြီးတစ်ခုမှာ၊ ဘယ်လိုနေရာကိုမှ မျက်ကွယ်အဖြစ်မခံဘဲ၊ လုံခြုံရေးအစောင့်တွေကို နေရာချဖို့၊ အဲ့ဒီလိုနေရာချရတဲ့ အစောင့်အရေအတွက်ဟာလည်း အနည်းဆုံးဖြစ်ရမယ် လို့ ကန့်သတ်ထားတဲ့ ပြဿနာတစ်ရပ်အတွက်၊ သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ မိတ်ဆွေ ကို အကူအညီတောင်းလာတယ်… ဆိုပါစို့။

အဲ့ဒီအခါမှာ သင်္ချာပညာရှုထောင့်ကနေ အစောင့်အရေအတွက်ကို ‘g’ လို့ သတ်မှတ်ပြီး၊ အဲ့ဒီ g ရဲ့ တန်ဘိုးကို ‘လုံခြုံရေးလိုအပ်ချက်ကို ပြေလည်စေပြီး’ ဘယ်လောက်အနည်းဆုံးအထိ လျော့ချနိုင်မလဲဆိုတာ စဉ်းစားရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုစဉ်းစားတဲ့ နေရာမှာ တခြားပညာရပ်တွေကို အသုံးမပြုပဲ     ‘သင်္ချာယုတ္တိ နဲ့ ဂျီဩမေထြီအသုံးပြု၍ ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်ခြင်း’[8] နည်းကို အသုံးပြုမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ ကျွန်တော်တို့ဟာ ငယ်စဉ်ကတည်းက ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ပြီးသား ဗဟုဂံ သဘောတရားတွေကနေ စတင် စဉ်းစားမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဗဟုဂံဆိုတာ ဖြောင့်တန်းသော အနားများပါဝင်တဲ့ နှစ်ဖက်တိုင်းပုံ[9] တစ်မျိုးပါ။ အဆောက်အဦးတွေရဲ့ အခန်းတွေအများစုဟာ အစဉ်အလာအရဆိုရင် ထောင့်မှန်တွေ ပါဝင်တဲ့ စတုဂံတွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားလေ့ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း ခေတ်မီ အဆောက်အအုံတွေနဲ့ ကမ္ဘာကျော် ပြတိုက်ကြီးတွေမှာ ဆိုရင်တော့ အထက်က ပုံမှာ ပြထားသလိုပါပဲ၊ အဲ့ဒီလောက် ရိုးရှင်းတဲ့ အနေအထား မဟုတ်တော့ပဲ၊ အနားများစွာပါတဲ့ ဗဟုဂံပုံ ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။

ဗဟုဂံတွေကို သူတို့မှာ ပါဝင်တဲ့ အနားအရေအတွက်နဲ့ ဖေါ်ပြလေ့ရှိတယ်။ တကယ်တော့ တြိဂံဆိုတာ ဗဟုဂံတစ်ခုအတွက် အနည်းဆုံးဖြစ်နိုင်သမျှသော အနားအရေအတွက်ဖြစ်တဲ့ အနားသုံးနားနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာဖြစ်တယ်။ အဲ့ဒီ တြိဂံနှစ်ခုကို တူညီတဲ့အနားတစ်လျောက် ပေါင်းလိုက်ရင် ‘အနားလေးနားပါ ဗဟုဂံ တစ်နည်း  စတုဂံ’၊ စတုဂံရဲ့ တူညီတဲ့အနားတစ်လျောက်မှာ နောက်ထပ် တြိဂံတစ်ခု ထပ်ပေါင်းလိုက်ရင် ‘အနားငါးနားပါတဲ့ ဗဟုဂံ တစ်နည်း ပဉ္စဂံ’… စသည်ဖြင့် ဖြစ်လာပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရှိပြီး ဗဟုဂံတစ်ခုကို တြိဂံတစ်ခုပေါင်းထည့်ခြင်းဟာ၊ အဲ့ဒီ ဗဟုဂံမှာ နောက်ထပ်အနားတွေ ထပ်ပေါင်းထည့်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။


                    တြိဂံ Triangle               စတုဂံ Quadrilateral                  ပဉ္စဂံ Pentagon

 

ဗဟုဂံတွေဟာ အခုံး နဲ့ အခွက် ဆိုပြီး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ‘အခုံးဗဟုဂံ’ ဆိုတာက သူ့ရဲ့ အတွင်းထောင့်တိုင်းဟာ ၁၈၀ အောက် နည်းပြီး၊ ‘အခွက်ဗဟုဂံ’ မှာတော့ သူ့ရဲ့အတွင်းထောင့် အနည်းဆုံး တစ်ထောင့်ဟာ ၁၈၀ ဒီဂရီ ထက် ကြီးပါတယ်။

 

အခုံး Convex                      အခွက် Concave

 

ပုံ-က


ပုံ-ခ

 

အခုအခါမှာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့မူလ ပြဿနာဖြစ်တဲ့ အနုပညာပြခန်းအတွက် အနည်းဆုံးလိုအပ်တဲ့ ‘အစောင့်အရေအတွက်’ ကို ပြန်ကောက်ကြည့်ကြပါစို့။ အပေါ်က ပုံ-ခ မှာ ပြထားသလို တကယ်လို့ အခုံးပုံဗဟုဂံ အနေအထားရှိတဲ့ ဘယ်လို အခန်းတစ်ခုထဲမှာမဆို မိတ်ဆွေဟာ အစောင့်တစ်ယောက်တည်းထားရုံနဲ့ အဲ့ဒီအစောင့်ဟာ အခန်းရဲ့ နေရာတိုင်းကို ကြည့်ရှုနိုင်မှာဖြစ်တယ်။ သင်္ချာစကားနဲ့ ပြောရင် အခုံးဗဟုဂံပုံအခန်းထဲမှာ အစောင့်ရှိတဲ့ နေရာကနေ အခန်းထောင့်စွန်းတိုင်းကို မျဉ်းဖြောင့်တစ်ကြောင်း ဆွဲနိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ပြဿနာအတွက် ပေးထားတဲ့ပုံဟာ အနား ၂၈ နားပါ ‘အခွက် ဗဟုဂံ’ ပုံဖြစ်ပြီး၊ အဲ့ဒီပုံအတွင်းထဲမှာ အမှတ်တစ်ခုတည်းကနေ နေရာစုံ ထောင့်စုံကို ရောက်မဲ့ မျဉ်းဖြောင့်ဆွဲလို့မရဘူးဆိုတာ သိသာပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ ပထမဦးဆုံး အသေအချာ ပြောနိုင်တဲ့အချက်က ပေးထားတဲ့ ပြဿနာမှာ အစောင့်တစ်ရောက်ထက် ပိုပြီးလိုအပ်မှာ ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့အကြောင်းပဲ ဖြစ်တယ်။ သင်္ချာ စကားနဲ့ ပြောရင်

g  >    1 …………………(၁) ဖြစ်ပါတယ်။

            နောက်တစ်ချက်က ကျွန်တော်တို့ဟာ တြိဂံတွေကို အသုံးပြုပြီး ဗဟုဂံတစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်တယ်ဆိုတာ သိခဲ့ပြီးဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် (နှစ်ဖက်တိုင်းပြင်ညီတစ်ခုအပေါ်က) တြိဂံတစ်ခုရဲ့ အတွင်းထောင့်များပေါင်းလာဒ်ဟာ ၁၈၀°  ဖြစ်ကြောင်းလဲ သိခဲ့ပြီးဖြစ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီ ရိုးရှင်းလွန်းတဲ့အချက်ကနေ တြိဂံတစ်ခုဟာ ဘယ်သောအခါမှ “အခွက်” မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ထောင့်ကျဉ်း ထောင့်ကျယ် ထောင့်မှန် ဘယ်လို ပုံသဏ္ဍာန်ပဲရှိရှိ တြိဂံပုံ အခန်းတစ်ခန်းမှာ အစောင့်တစ်ယောက်ဆိုရင် နေရာအားလုံးကို စောင့်ကြည့်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အနားပေါင်း ‘n’ အရေအတွက် ရှိတဲ့ ဗဟုဂံပုံ ပြခန်းအတွက်ဆိုရင် အဲ့ဒီပြခန်းကို တြိဂံပုံ ပိုင်းလို့ရတဲ့ တြိဂံအရေအတွက် (n-2) အတိုင်း အများဆုံး အစောင့်အရေအတွက် လိုအပ်မှာဖြစ်တယ်။ ပေးထားတဲ့ ပြဿနာအတွက်ဆိုရင်၊ အနားပေါင်း ၂၈ နားပါတဲ့ ဗဟုဂံတစ်ခုရဲ့အတွင်းမှာ တြိဂံပေါင်း ၂၆ ခု ပါဝင်နိုင်တဲ့အတွက် အများဆုံးလိုအပ်မဲ့ အစောင့်အရေအတွက်ဟာ ၂၆ ယောက်ဖြစ်တယ်။ သင်္ချာ စကားနဲ့ ပြောရင်

                                                g <= 26 …………………….(၂) ဖြစ်တယ်။

ဒါကြောင့် အချက်အလက် (၁) နဲ့ (၂) အရ၊ ‘n’ အရေအတွက် ရှိတဲ့ ဗဟုဂံပုံ ပြခန်းအတွက်ဆိုရင် လိုအပ်မဲ့ အစောင့်အရေအတွက်ဟာ၊ အနည်းဆုံး တစ်ယောက်၊ အများဆုံး ၂၆ ယောက်ဖြစ်ပြီး၊ သင်္ချာပုံစံနဲ့ပြောရင်…

                        1 < g <= 26 …………………..(၃)           ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဗဟုဂံအတွင်းမှာ ပိုင်းဖြတ်ခွဲစိတ်ထားတဲ့ တြိဂံတွေရဲ့ အနားတွေဟာ တြိဂံတစ်ခုထက်ပိုပြီး မျှဝေသုံးစွဲထားတာဖြစ်တဲ့အပြင်၊ အနား ၂၈ နားပါ ဗဟုဂံပုံအခန်းမှာပါတဲ့ ထောင့်စွန်း[10]ပေါင်း ၂၈ ခုထဲက ထောင့်စွန်းတစ်ခုစီဟာလည်း ဆွဲသားလိုက်တဲ့ တြိဂံတစ်ခုထက်ပိုပြီးနဲ့ ပတ်သက်နေတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဗဟုဂံမှာ ထောင့်စွန်းပေါင်း ‘n’ ရှိရင် သီးသန့်ဖြစ်နိုင်တဲ့ တြိဂံပေါင်း တစ်နည်း ထောင့်စွန်းပေါင်းဟာ အများဆုံး ‘n / 3’ သာ ရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီတန်ဘိုးဟာ အများဆုံးတန်ဘိုးဖြစ်တဲ့အပြင် ကိန်းပြည့်ဖြစ်ဖို့လည်းမလိုအပ်သလို၊ အနီးဆုံး အနည်းတန်ဘိုး (floor) ကိုသာ ယူရမှာဖြစ်တဲ့အတွက်

1 < g <=  L 28 % 3 _| ဖြစ်ပါမယ်။ ဒါကြောင့်

ဖြစ်ပါမယ်။ ဒါကြောင့် အနားပေါင်း ၂၈ နားပါတဲ့ ဗဟုဂံပုံ အခန်းတစ်ခန်းဟာ ဘယ်လို ပုံသဏ္ဍာန်ပဲရှိနေပါစေ အများဆုံးအစောင့်အရေအတွက် ၈-ဦးသာ လိုမယ်လို့ ကောက်ချက်ဆွဲနိုင်ပါတယ်။

တစ်ဆင့်တိုးပြီး ထပ်မံစဉ်းစားကြည့်ဦးမယ်ဆိုရင်၊ ပေးထားတဲ့ အခန်းဖွဲ့စည်းပုံမှာ တစ်ချို့နေရာတွေဟာ အစောင့်တစ်ယောက်တည်းကနေ အများစုသော နေရာတွေကို စောင့်ကြည့်နိုင်တယ်ဆိုတာ တွေ့ရမှာပါ။ ဆိုလိုတာက ပေးထားတဲ့ပုံအရ၊ တစ်ချို့ထောင့်စွန်းတွေကနေ တစ်ခြားထောင့်စွန်းတွေရှိရာကို မျဉ်းဖြောင့်အများဆုံး ဆွဲနိုင်မဲ့ နေရာကို ရှာဖွေကြည့်တာပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် အောက်ပါ ပုံ-က မှာပါတဲ့ အမှတ်နေရာမှာ အစောင့်တစ်ယောက်ကို နေရာချမယ်ဆိုရင် သူဟာ မီးခိုးရောင် ချယ်ထားတဲ့ နေရာတွေက လွဲပြီး အခန်းရဲ့ နေရာအားလုံးကို စောင့်ကြည့်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။

ပုံ-က





ပုံ-ခ





 

ဒါဆိုရင် အစောင့် g1 ရဲ့ မျက်ကွယ်ဖြစ်နေတဲ့ မီးခိုးရောင်ချယ်ထားတဲ့ နေရာတွေကို စောင့်ကြည့်နိုင်ဖို့ ဒုတိယမြောက် အစောင့် g2 ကို အထက်က ပုံ-ခ မှာ ပြထားတဲ့အတိုင်း နေရာချနိုင်ပါတယ်။ ပြီးတဲ့အခါ  ပုံ-ခ ရဲ့ ဘယ်ဘက်အောက်ခြေက မျက်ကွယ်ဖြစ်နေတဲ့ နေရာလေးတစ်ခုအတွက် တတိယမြောက် လုံခြုံရေးအစောင့်ကို ထားလိုက်မယ်ဆိုရင် အခုပေးထားတဲ့ အနား ၂၈ နားပါ ဗဟုဂံပုံ အနုပညာပြခန်း ပြဿာနာအတွက် အများဆုံး အစောင့်သုံးယောက် နဲ့တင်ဖြေရှင်းနိုင်တယ်ဆိုတာ တွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ကယ်တော့ ဒီပြသနာတစ်ခုလုံးကို အခြေခံ ဂျီဩမေထြီသဘောတရားတွေကို အသုံးပြုပြီး စဉ်းစား ဖြေရှင်းသွားတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

 

အထက်ပါ ရိုးရှင်းတဲ့ သဘောတရားအပေါ်မှာ အခြေခံပြီး၊ ချက်ဇ်-ကနေဒါ သင်္ချာပညာရှင် ဗားကလပ် ချာဗ်တဲလ်[11] က အမြင်ပြဿနာ[12] နဲ့ ‘တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ ဂျီဩမေထြီ’[13] ပညာရပ်တွေနဲ့ပတ်သက်လို့၊  သင်္ချာပညာရှင်တွေကြားမှာ နာမည်ကျော်ကြားတဲ့  အနုပညာပြခန်းသီအိုရမ်[14] ကို ၁၉၇၀ မှာ ဖေါ်ထုတ်တင်ပြခဲ့ပါတယ်။  နောက်ပိုင်းမှာ အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင် စတီဗီ ဖစ်ခ် [15]က ဂျီဩမေထြီနည်းနဲ့ အဲ့ဒီ သီအိုရမ်ကို လွယ်ကူ ရှင်းလင်းစွာ သက်သေပြခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အခြေခံ ဂျီဩမေထြီ အသိပညာဟာ၊ ကျွန်တော်တို့ ထင်မှတ်မထားတဲ့ ပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းနိုင်စွမ်းရှိတဲ့အပြင်၊ ခမ်းနားတဲ့သဘောတရားတွေကိုပါ ဆင့်ပွား ဖန်တီးနိုင်စွမ်းရှိတယ်ဆိုတာ တွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်။

 

နိဂုံးအမှာ

"ကျွန်တော်တို့က သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးတွေ အင်ဂျင်နီယာကြီးတွေ လုပ်မှာမဟုတ်တဲ့အတွက် ဒါတွေကို ဘယ်နေရာ ဘယ်အချိန်မှာ သုံးရမှာလဲ?" ဆိုတဲ့ မေးခွန်းဟာ၊ စိတ်ပျက်လက်ပျက်ဖြစ်နေကြတဲ့ သင်္ချာကို မဖြစ်မနေလေ့လာသင်ယူနေကြရတဲ့ ကျောင်းသားတွေဆီက မကြာခန ကြားရလေ့ရှိတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝပတ်ဝန်းကျင်မှာ သင်္ချာဟာ ဘယ်လို ဘယ်လောက်အထိ ထဲထဲဝင်ဝင် ပါဝင်ပတ်သက် ဆက်နွယ်နေသလဲဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး၊ မီးမောင်းထိုးပြဖို့ ကြိုးပမ်းမှုတစ်ခုပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးဟာ သင်္ချာကိုအသုံးပြုခြင်း နဲ့ အသုံးချခြင်းတို့အပေါ်မှာ ကောင်းစွာ ထိုးထွင်းသိမြင်နားလည်ပြီး ပျော်မွေ့တန်ဖိုးထားတတ်စေဖို့ အနည်းငယ်မျှသော အကူအညီပေးနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ပါတယ်။ "သင်္ချာကို ဘယ်နေရာ ဘယ်အချိန်မှာ သုံးရမှာလဲ?" ဆိုတဲ့ မေးခွန်းအတွက် အဖြေတချို့ကို “သင်္ချာပညာအသုံးချထားတာတွေကို သင်္ချာရောင်စဉ်နဲ့ လင်းလက်နေတဲ့ ကမ္ဘာကြီးထဲက ဘယ်နေရာမှာမဆို ဘယ်အချိန်မှာမဆို အလွယ်တကူ တွေ့မြင်နိုင်ပါတယ်”ဆိုတဲ့အကြောင်း တင်ပြရင်းနဲ့ နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။



[1] angle of navigation

[2] Zig-zag

[3] circumference

[4] trundle wheel

[5] linear speed

[6] angular speed

[7] Polygon

[8] mathematical logic and geometrical reasoning

[9] Two-dimensional shape

[10] corner

[11] Vaclac Chvátal (born 20 July 1946)

[12] visibility problem

[13] computational geometry

[14] The Art Gallery theorem

[15] Steve Fisk (May 18, 1946 - January 31, 2010)


Note:    ၂၀၂၂ "ဆွေခိုင်ဆု" သင်္ချာစာပေပြိုင်ပွဲ ဆုရဆောင်းပါး

copyright©ဆွေခိုင်ဆု

ဓမ္မအလင်းထဲက အနန္တသင်္ချာရောင်စဉ်

 

“ဓမ္မအလင်းထဲက အနန္တသင်္ချာရောင်စဉ်”

Infinity_JPEG.jpg

 

မိတ်ဆက်နိဒါန်း

ဂျာမန်သင်္ချာပညာရှင် ဟူဂိုဝိုင်းလ်[1] က “သင်္ချာဆိုတာ အနန္တ သိပ္ပံပညာ[2]” လို့ ဆိုပါတယ်။ သင်္ချာပညာရပ်မှာ သုံးစွဲတဲ့ အနန္တ[3] ဆိုတဲ့သဘောတရားဟာ ဂရိတွေးခေါ်ပညာရှင် ဇီနို[4] ထံကနေ ဆင်းသက်လာတဲ့ သင်္ချာအယူအဆတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ အဲ့ဒီ သဘောတရားကြောင့် သူ့ရဲ့ “မြားအရွေ့ ဝိရောဓိ”တို့လို၊ “အာခိလိ နဲ့ လိပ် အပြေးပြိုင်ခြင်းပြဿနာ” တို့လို ကျော်ကြားထင်ရှားလှတဲ့ “ဇီနို၏ အမှန်ယောင်များ[5]” ဆိုတဲ့ ပြဿနာတွေကို ဆင့်ပွားဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါတယ်။ ဒီ အနန္တ သဘောတရားကို နားလည်နိုင်ဖို့ သင်္ချာပညာရှင်တွေဟာ ရာစုနှစ်တွေနဲ့ချီပြီး၊ ပုံစံအမျိုးမျိုး ရှုထောင့်အထွေထွေကနေ  သီအိုရီအမျိုးမျိုး ယူဆချက်အဖုံဖုံ နဲ့ ချဉ်းကပ်ရှင်းပြခဲ့ကြပါတယ်။ အနန္တသဘောတရားဟာ ကဲကုလသင်္ချာပညာရပ်ရဲ့ “ကန့်သတ်ချက်၊ ဆင့်ပွားဆင်းသက်ခြင်း၊ သမူဟပြုခြင်း[6]” တို့နဲ့ဆိုင်တဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်[7] တွေကို ဖော်ပြဖို့အတွက် မရှိမဖြစ် အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍမှာ ပါဝင်နေပြီး၊ ဒီ အနန္တ သဘောတရားတွေကို နားလည်ဖို့ကိစ္စဟာ သင်္ချာနဲ့ သိပ္ပံနယ်ပယ်အသီးသီးမှာ မရှိမဖြစ်လိုအပ်ပါတယ်။ ကဲကုလနဲ့ ကိန်းသီအိုရီမှသည် စကြာဝဠာဗေဒနဲ့ ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်ဆီအထိ၊ မဖြစ်မနေသုံးစွဲရမဲ့ အသေးငယ်ဆုံးကိန်း[8]နဲ့ အကြီးမားဆုံးကိန်း[9] နှစ်ခုစလုံးနဲ့ ပတ်သက်ဆက်စပ်နေတဲ့ အရာဟာ “အနန္တ” ပါပဲ။ တကယ်တော့ ဒီဆောင်းပါးဟာ အနန္တနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အတွေးအခေါ်အယူအဆကို၊ သင်္ချာနဲ့ သိပ္ပံရဲ့ ရှုထောင့်ကမဟုတ်ပဲ၊ မြတ်ဗုဒ္ဓရဲ့တရားသဘောအရ အနန္တရဲ့သဘောတရားကိုရှာဖွေရင်း ၎င်းနဲ့ဆိုင်တဲ့သင်္ချာပြဿနာတွေကို နားလည်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားကြည့်တာဖြစ်ပါတယ်။ “တိမ်မယောင်နဲ့နက်၊ လွယ်မယောင်နဲ့ခက်၊ အမြင်နီးသော်လည်းခရီးဝေး”ပြီး ရှုပ်ထွေးနက်နဲလှတဲ့ အနန္တသဘောတရားတွေကို ကျွန်တော့အနေနဲ့ လက်လှမ်းမှီနိုင်တဲ့ အနည်းငယ်မျှသော သုတ္တာန်ဒေသနာတော်အချို့ကိုလေ့လာရင်း၊ ကိုယ့်နည်းကိုယ့်ဟန်နဲ့ကိုယ် နားလည်သဘောပေါက်မိတဲ့အကြောင်း ဝေမျှတင်ပြလိုရင်းပဲဖြစ်ပါတယ်။

 

ဓမ္မထဲက အနန္တ

တကယ်တော့ အနန္တကိန်းဆိုတာ ခိုင်မာတိကျတဲ့ ကိန်းတစ်ခုဆိုတာထက် ရေတွက်နိုင်စွမ်းမရှိခြင်း အဆုံးမဲ့ခြင်း နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အယူအဆတစ်ခု၊  စိတ်ကူးတစ်ခု၊ သဘောတရားတစ်ခုသာဖြစ်ပါတယ်။ အနန္တဟာ လက်တွေ့လောကမှာ အရာဝတ္ထုတွေကို အတိအကျ ရေတွက်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် တိုင်းတာဖို့မဖြစ်နိုင်တဲ့အခါမှာ အသုံးပြုနိုင်တဲ့ ကိန်းဂဏန်းသင်္ကေတတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းကို သဘာဝကိန်း[10] သို့မဟုတ် ကိန်းစစ်[11]လို့ မသတ်မှတ်ပါဘူး။ အနန္တထက်ကိန်းထက် ပိုကြီးတဲ့ကိန်း မရှိသလို အနန္တကိန်းဟာ စုံကိန်းလည်းမဟုတ် မ'ကိန်းလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ အနန္တလို့ ဆိုရာမှာ ကိန်းအားလုံးထက်ပိုကြီးတဲ့ အပေါင်းအနန္တကိန်းဆိုတာရှိသလို၊ ကိန်းစစ်အားလုံးထက် ပိုမိုသေးငယ်တဲ့ ‘အနှုတ်အနန္တကိန်း[12]’ ဆိုတာလဲ ရှိပါတယ်။

ဒီလို ထူးဆန်းပြီး နားလည်ရခက်တဲ့ အဆုံးမဲ့အရေအတွက်ရှိသော အနန္တသဘောတရားကို၊ မြတ်ဗုဒ္ဓရဲ့တရားတော်တွေထဲမှာ တွေ့နိုင်ပါတယ် ။ ဗုဒ္ဓစာပေတွေမှာ ‘အနန္တလေးပါး[13]’ လို့ ရှိပါတယ်။ အဲ့တာတွေကတော့ အာကာသ အနန္တ၊ စက္ကဝါဠ အနန္တ၊ သတ္တဝါ အနန္တ နဲ့ ဘုရားရှင်ရဲ့ဉာဏ်တော် အနန္တ ဆိုပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ထိုအရာတွေကို ဤ၍ ဤမျှရှိပါသည်ဟု ဆို၍မရ၊ တိုင်း၍မရ ရေတွက်၍မရ ဂဏန်းချပြ၍မရ ပါဘူး။ အနန္တဟာ ဒီသဘောပါပဲ။ ဒါ့အပြင် အနန္တကို ဓမ္မနဲ့ယှဉ်ပြီး ဆက်လက်ဆင်ခြင်ကြည့်ကြပါစို့။ ကျွန်တော်တို့ဟာ “သံသရာတလျှောက် ချစ်သောသူတို့နှင့် လွဲခဲ့သောကြောင့်လည်းကောင်း မချစ်သောသူတို့နှင့် တွေ့ဆုံရသောကြောင့်လည်းကောင်း ကျခဲ့ရသော မျက်ရည်သည် သမုဒ္ဒရာရေထက်ပင် များလှသည်။[14]” ဆိုတဲ့အကြောင်း၊ “သံသရာတလျှောက် ကျခဲ့ရသောသွေးတို့သည် သမုဒ္ဒရာရေထက်ပင် များလှသည်။[15]” ဆိုတဲ့ အကြောင်း ဟောကြားတော်မူတဲ့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ တရားတော်တွေကို ဆင်ခြင်ကြည့်ပါ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ သွေးစက်အရေအတွက်ပေါင်း မျက်ရည်စက်အရေအတွက်ပေါင်း ဘယ်၍ ဘယ်မျှဟာ သမုဒ္ဒရာရေပမာဏလောက်ရှိပါတယ်လို့ ပြောနိုင်စွမ်းရှိမှာမဟုတ်ပါဘူး။ နောက်ဆုံး ပြောနိုင်စွမ်း ရှိစေဦးတော့ “သမုဒ္ဒရာရေထက်ပင် များလှသည်” လို့ မြတ်ဗုဒ္ဓက ဟောတော်မူတဲ့အတွက်၊ ဒါဟာ အနန္တကိန်းသဘောတရားဖြစ်တဲ့ ဘယ်ကိန်းက ဘယ်လောက်ပင်အကြီးဆုံးပါလို့ဆိုဆို သူ့ထဲကို နောက်ထပ် ‘တစ်’ ထပ်မံ ပေါင်းထည့်ပြီး၊ သူ့ထက်ကြီးသောကိန်းတစ်ခု ဖန်တီးကြေငြာနိုင်တဲ့၊ အဆုံးမဲ့အနန္တ သဘောတရားပင် မဟုတ်ပါလော။

            ထပ်မံ၍ ပွားများဆင်ခြင်ကြည့်ကြပါစို့။ မြတ်ဗုဒ္ဓက “ယောက်ျားသည် ဤဇမ္ဗူဒိပ်၌ မြက်၊ ထင်း၊ သစ်ခက် သစ်ရွက်ကို တစ်ပေါင်းတည်း စုစည်း၍ လက်လေးသစ်စီ လက်လေးသစ် စီဖြတ်၍ “ဤကား ငါ၏မိခင်၊ ဤကား ငါ့မိခင်၏မိခင်”ဟု သတ်မှတ်ပြီး ချထားရာ၏။ ထိုယောက်ျား၏ မိခင်၏ မိခင်ကား မကုန်ဆုံးနိုင်ရာ။ ဤဇမ္ဗူဒိပ်၌ မြက်၊ ထင်း၊ သစ်ခက် သစ်ရွက်သည်သာ ကုန်သွားရာ၏။[16]” လို့ ဟောကြားတော်မူတာကို နက်နဲစွာဆင်ခြင်မယ်ဆိုရင် သံသရာတစ်လျောက် ဘဝသစ် အဖန်ဖန်ဖြစ်ခဲ့ရတဲ့ အကြိမ်ပေါင်း “အနန္တ” ရဲ့ ရေတွက်နိုင်စွမ်းကင်းမဲ့ခြင်းသဘောတရားကို ရှင်းလင်းထင်ရှားစွာ မြင်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအချက်ကို “သံသရာသည် အစမရှိ ရှည်လွန်းသောကြောင့် အမိ၊ အဖ၊ သား၊ သမီး၊ ညီ၊ အကို၊ နှမ၊ အမ မတော်စပ်ဖူးသူ တွေ့ရန် မလွယ်ကူပါ။[17]” ဆိုတဲ့ ဒေသနာတော်က ပိုမိုထင်ရှားစေပါတယ်။ အချိန်မျဉ်းကြောင်းပေါ်မှာ အတိတ် ပစ္စုပ္ပါန် အနာဂါတ်ကို နေရာချကြည့်တဲ့အခါ၊ “အစမရှိ ရှည်လွန်းသော” ဆိုတဲ့ သဘောတရားဟာ၊ တကယ်တော့ အတိတ်ကို ရည်ညွှန်းတဲ့ ‘အနုတ်အနန္တ’ သဘောတရားဖြစ်ကြောင်း အထင်အရှားတွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်။

Infinity_TimeLine.jpg

အနန္တအပေါင်းအနှုတ်

အနန္တဆိုတာ သဘာဝကိန်းလည်းမဟုတ် ကိန်းစစ်တစ်ခုလည်း မဟုတ်တဲ့အတွက် ပေါင်းခြင်း သို့မဟုတ် နုတ်ခြင်း တို့လို   “စံ'ဂဏန်းသင်္ချာလုပ်ဆောင်ချက်[18]” တွေမှာ အသုံးမပြုနိုင်ပါဘူး။ သင်္ချာပညာရပ်မှာ “∞ - ∞ ‘အနန္တ အနုတ် အနန္တ’” ဆိုတာဟာ “အဓိပ္ပါယ်သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိ[19]”တဲ့ အသုံးအနှုန်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မြတ်ဗုဒ္ဓရဲ့အတွေးအခေါ်လွှမ်းမိုးတဲ့ အရှေ့တိုင်းဒဿနမှာ “ပုဏ္ဏဿ ပုဏ္ဏ မာဒါယ ပုဏ္ဏမေဝ အဝသိဿေ”။ “စကြဝဠာအာကာသ[20]မှ စကြဝဠာအာကာသကိုနုတ်ပယ်လိုက်လျှင်လည်း စကြဝဠာအာကာသသာလျှင် ကြွင်းကျန်ရမည်ဖြစ်သည်” ဆိုတဲ့ အတွေး အခေါ်[21] ရှိပါတယ်။

ဒါ့အပြင်၊ ဆုံးစမထင်တဲ့ သံသရာ တစ်လျှောက်မှာ ‘ဂင်္ဂါဝါလု သဲစုမကသော ဘုရားရှင်တွေ ပွင့်ပေါ်တော်မူခဲ့ကြတဲ့အတွက်၊ ထိုဘုရားရှင်တွေအပါအဝင် ထိုဘုရားရှင်တို့ရဲ့ လမ်းညွှန်သွန်သင်ချက်တို့ကြောင့် အနန္တအရေအတွက်မျှသော သတ္တဝါတို့သည်လည်း ကျွတ်တန်းဝင်ခဲ့ကြမှာပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် သံသရာမှာ ကျင်လည်နေကြကုန်သော သတ္တဝါအနန္တအရေအတွက်ထဲက၊ အနန္တအရေအတွက်ဟာ နိဗ္ဗါန်သို့ရောက်နှင့်ခဲ့ကြပြီးဖြစ်ပေမဲ့၊ ကြွင်းကျန်ရစ်သော ကျွန်ုပ်တို့အပါအဝင် အခြားသော အနန္တအရေအတွက်ရှိတဲ့ သတ္တဝါတွေဟာ သံသရာမှာ ဆက်လက်ကျင်လည်နေကြရဆဲဖြစ်တဲ့အတွက် “အနန္တမှ အနန္တပယ်နှုတ်သော်ငြား အနန္တသာ ကြွင်းကျန်ပေတကား”  လို့ မြတ်ဗုဒ္ဓရဲ့ တရားတော်တွေကို ပွားများဆင်ခြင်ရင်း ကောက်ချက်ဆွဲယူနိုင်ပါတယ်။ ဒီယူဆချက်ကို သင်္ချာပညာရပ်ကလည်း ထောက်ခံတယ်လို့ဆိုချင်ပါတယ်။ အနန္တအချင်းချင်း ပေါင်းခြင်း နဲ့ နှုတ်ခြင်းကို အတွေးအခေါ်သင်္ချာပညာရပ်ရဲ့ ရှုထောင့်ကနေ အောက်ပါအတိုင်း ချဲ့ထွင်ဆင်ခြင်နိုင်ပါတယ်။

·         စုံကိန်းများအားလုံးပါဝင်သော အစု {၀, ၂, ၄, ၆, ၈, ...} သည် အနန္တအစု

·         မ'ကိန်းများအားလုံးပါဝင်သော အစု {၁, ၃, ၅, ၇, ...}သည် အနန္တအစု

·         သဘာဝကိန်းများအားလုံးပါဝင်သော အစု{၁, ၂, ၃, ၄, ၅, ၆, ၇, ၈, ၉,...} သည် အနန္တအစု

·         ကိန်းစစ်များအားလုံးပါဝင်သောအစု {၁,၂,၃,၄,၅,၆,၇,၈,၉,..., -၇, -၂, ..., ၀, ၁/၂, ၂.၅, √၃, π(၂၂/၇), e, ...} သည် အနန္တအစု

တို့ ဖြစ်ကြပြီး…

သဘာဝကိန်းများအားလုံးပါဝင်သောအစုဟာ "ရေတွက်နိုင်သောအနန္တ[22]” ဖြစ်ပြီး၊ ကိန်းစစ်များအားလုံးပါဝင်သောအစုကတော့ “မရေတွက်နိုင်သောအနန္တ[23]” ဖြစ်ပါတယ်။ မြင်သာတဲ့အချက်ကတော့ “သဘာဝကိန်းများအားလုံးပါဝင်သောအစု” ထဲကနေ    “စုံကိန်းများအားလုံးပါဝင်သော အစု” ကိုနှုတ်လိုက်ရင်   “မ'ကိန်းများအားလုံးပါဝင်သောအစု” ရမယ်လို့ ဆင်ခြင်နိုင်ပါတယ်။ ထို့အတူပဲ “ကိန်းစစ်များအားလုံးပါဝင်သောအစု” ထဲက “သဘာဝကိန်းများအားလုံးပါဝင်သောအစု” နှုတ်ပယ်လိုက်ရင်လည်း၊ အနန္တအရေအတွက်ရှိတဲ့ အစုဝင်တွေ ကျန်နေဦးမှာ ဖြစ်တယ်လို့ တွေးထင်ဆင်ခြင်ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း သင်္ချာပညာရှင် ‘ဂျော့ကင်တာ[24]’ က ‘အစုသီအိုရီ’နဲ့ ‘တစ်-တစ် ဆက်သွယ်ချက်[25]’ ကိုအသုံးပြုပြီး ‘စုံကိန်းများအားလုံး၏ အရေအတွက်၊ သို့မဟုတ် မ’ကိန်းများအားလုံး၏ အရေအတွက်သည်၊ သဘာကိန်းများအားလုံး၏ အရေအတွက်နှင့် ညီသည်’ ဆိုတဲ့ နားလည်ဖို့ခက်ခဲတဲ့ အစုသင်္ချာသဘောတရားကို အဆိုပြုတင်ပြခဲ့တာပဲဖြစ်ပါတယ်။

 

 

အနန္တ ဖြစ်နိုင်ခြေ

၁၉၁၃ ခုနှစ်မှာ ပြင်သစ်သင်္ချာပညာရှင် အီမလီ ဘိုရဲလ်[26] ဟာ၊ "စာရင်းအင်းမက္ကင်းနစ်နှင့် နောက်ပြန်မဆုတ်နိုင်ခြင်း[27]" ဆိုတဲ့ ဆောင်းပါးနဲ့၊ ၁၉၁၄ ခုနှစ်ထုတ် "Le Hasard”(အခွင့်အလမ်း၊ ဖြစ်နိုင်ခြေ) ဆိုတဲ့စာအုပ်မှာ၊ ‘အတွေးစမ်းသပ်ချက်[28]’တစ်ခုကို မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းကို "အနန္တမျောက်သီအိုရီ" သို့မဟုတ် အလားတူနာမည်မျိုးတွေနဲ့ ထင်ရှားစေခဲ့ပါတယ်။ "အနန္တမျောက်သီအိုရီ" က “မျောက်တစ်ကောင်ဟာ လက်နှိပ်စက်တစ်လုံးရဲ့ ခလုတ်တွေကို အကြိမ်ပေါင်း မရေမရေတွက်နိုင်အောင် (တစ်နည်း၊ အနန္တအကြိမ်အရေအတွက်) ကျပန်း ရိုက်မယ်ဆိုရင်၊ နောက်ဆုံးမှာ မျောက်ဟာ ရှိတ်စပီးယားရဲ့ လက်ရာတွေအားလုံးကို ရိုက်ထုတ်နိုင်လိမ့်မယ်" လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါဟာ အနန္တကိန်းပါဝင်နေတဲ့ ဖြစ်နိုင်ခြေကို စဉ်းစားတဲ့နယ်ပယ်မှာ အလွန်ထင်ရှားတဲ့ ပြဿနာတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအဆိုအရဆိုရင် ခလုတ်ပေါင်း ၅၀ ပါတဲ့ လက်နှိပ်စက်တစ်လုံးမှာ “banana” ဆိုတဲ့ စာလုံးခြောက်လုံးပါ စကားလုံးတစ်လုံး ရိုက်ထုတ်နိုင်ဖို့ ဖြစ်နိုင်ခြေဟာ

(1/50) × (1/50) × (1/50) × (1/50) × (1/50) × (1/50) = (1/50)6 = 1/15,625,000,000

၁၅-ဘီလီယံပုံတစ်ပုံသာ ဖြစ်ပေမဲ့ သုညတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ စာလုံးခြောက်လုံးပါ စကားလုံးတစ်လုံး ရိုက်ထုတ်နိုင်ဖို့အတွက်ပဲ ဖြစ်ပြီး၊ စာလုံးအရေအတွက်အစီအစဉ်ပေါင်း သိန်းနဲ့ချီပြီးပါဝင်တဲ့ ရှိတ်စပီးယားရဲ့ ဝတ္ထုတွေ ပေါ်ထွက်လာဖို့ ဆိုရင်၊ 1/50 အပေါ်ကထပ်ကိန်းဟာ သိန်းနဲ့ချီရှိနေမှာဖြစ်ပြီး၊ ဒီပမာဏဟာ ဘယ်လောက်ထိ များပြားမယ် သို့မဟုတ် နည်းပါးမယ်ဆိုတာ အကြမ်းဖျဉ်းခန့်မှန်းနိုင်ပါတယ်။ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်နိုင်ဖို့ ဥပမာပေးရရင် တကယ်တော့ ကျွန်တော်တို့ သိမြင်လေ့လာနိုင်တဲ့ စကြာဝဠာကြီးအတွင်းက စုစုပေါင်းပရိုတွန်အရေအတွက်ပင်လျှင် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် 1080 ခန့်သာရှိနိုင်တယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ဗုဒ္ဓဘာသာစာပေကျမ်းဂန်တွေမှာ တွေ့ရတဲ့ “‘တစ် အသင်္ချေယျ’ ဟာ တစ်နောက်မှာ သုံးညအလုံးပေါင်း ၁၄၀ ရှိတယ်[29]” လို့ ဆိုပါတယ်။ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် အနန္တမျောက်သီအိုရီဟာ ပါဝင်နိုင်တဲ့ကိန်းဂဏန်းပမာဏဟာ ဘယ်လောက်ပင် ကြီးမားလွန်းနေပါစေ သင်္ချာနည်းအရ ခန့်မှန်းတွက်ချက်ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဖြစ်နိုင်ပါသေးတယ်။

 

Infinite_Monkey.jpg

 

သင်္ချာနည်းနဲ့လဲ ခန့်မှန်းတွက်ချက်လို့မရ၊ လူ့ အသိဉာဏ်နဲ့ စဉ်းစားဆင်ခြင်လို့ပင် မရနိုင်တဲ့ “အနန္တပါဝင်နေတဲ့ ဖြစ်နိုင်ခြေသဘောတရား” ကို “လူအဖြစ်ကို၊ စင်စစ်မလွဲ၊ ရမည်ခဲ” ဆိုတဲ့ လူ့ဘဝရဖို့ အလွန်ပင် ခက်ခဲလှကြောင်း မြတ်ဗုဒ္ဓဟောကြားတော်မူတဲ့ တရားတော်တွေမှာ တွေ့နိုင်ပါတယ်။ လူ့ဘဝ လူအဖြစ်ကို ရနိုင်ဖို့ဆိုတာ၊ လူ့ပြည်က အပ်တစ်စင်းနှင့် ဗြဟ္မာပြည်ကကျလာတဲ့ အပ်တစ်စင်းတို့ အချင်းချင်းထိတိုက်မိနိုင်ဖို့ ခက်ခဲတာထက် အဆပေါင်းများစွာ ပိုမို ခက်ခဲတယ်လို့ အဆိုရှိပါတယ်။ ဒါ့အပြင် “မဟာသမုဒ္ဒရာ တစ်ဖက်စွန်းစီမှာ ရှိနေတဲ့၊ အပေါက်တစ်ခုတည်းသာပါတဲ့ တံပိုး နဲ့ အနှစ်တစ်ရာမှသာ တစ်ခါ ရေပေါ်သို့ တက်လာတဲ့ လိပ်ကန်း[30]” တို့ကို ပုံဆောင်ဥပမာပေး ဟောကြားတော်မူထားတဲ့ မြတ်ဗုဒ္ဓရဲ့ “ကာဏကစ္ဆပေါပမသုတ်” မှာ လူ့ဘဝရနိုင်ခြေနဲ့ပတ်သက်ပြီး တွေ့မြင်နာကြားနိုင်ပါတယ်။ ဒီဒေသနာတော်ကို ဆင်ခြင်ပြီး လူအဖြစ်ကို ရဖို့ဆိုတာ “ဖြစ်နိုင်ခြေ အပေါင်းအနန္တအပုံထဲက၊ အမှန်တစ်ကယ်ဖြစ်နိုင်ခြေ အနုတ်အနန္တ” လို့ပင် ဆိုချင်ပါတော့တယ်။ ဒါဟာ “အနန္တမျောက် သီအိုရီလာ” ဖြစ်နိုင်ခြေထက်ကို နည်းပါးမှာ ဧကန်စင်စစ်ပါ။ ဒီဘဝမှာ လူဖြစ်ခွင့်ရပေမဲ့ နောက်ဘဝမှာ လူ ဖြစ်မယ် မဖြစ်ဘူးဆိုတာလည်း မသေချာပါဘူး။ ဒီအကြောင်းကို ‘ဒဏ္ဍသုတ်’ မှာ “လေထဲသို့ပစ်လွှတ်လိုက်သော တုတ်တစ်ချောင်းသည် မြေဆီသို့ ကျချင်သလို ပြန်ကျသကဲ့သို့ သတ္တဝါတို့သည်လည်း ဘဝတစ်ခုမှ အခြားတစ်ခုသို့ ပြောင်းလဲ ဖြစ်နေကြသည်။[31]” လို့ မြတ်ဘုရားက ဟောတော်မူပါတယ်။

ဒါကြောင့် ကောက်ချက်ဆွဲရရင်၊ မြတ်ဗုဒ္ဓရဲ့ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်လာ၊ ရနိုင်ခဲသော ဒုလ္လဘတရား ၅-ပါး ထဲက၊ ‘မနုဿတ္တဘာဝ ဒုလ္လဘ - လူ့ဘဝ လူ့အဖြစ်ကို ရခဲခြင်း’ ကို ဟောတော်မူတဲ့၊ ကာဏကစ္ဆပေါပမသုတ်လာ “တံပိုးနဲ့လိပ်ကန်း” ဥပမာနဲ့၊ ဒဏ္ဍသုတ်လာ တရားတော်တွေကို လေးလေးနက်နက် ဆင့်ပွားစဉ်းစား ဆင်ခြင်ခြင်းဖြင့်၊ ကျပန်းဖြစ်စဉ်တွေ အနန္တအခြေအနေတွေပါဝင်တဲ့ သင်္ချာပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဖြစ်နိုင်ခြေသဘောတရားကို၊ အလွယ်တကူ နားလည်သဘောပေါက်လာမှာဖြစ်ပါတယ်။

 

အနန္တအချိုး

            သင်္ချာပညာရပ်မှာ အနန္တကို အနန္တနဲ့ စားတဲ့ကိစ္စ၊ အနန္တကိန်းချင်းအချိုးချတဲ့ ကိစ္စ ဟာလည်း အဓိပ္ပါယ်သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိတဲ့၊ ပညာရှင်တွေကြားမှာ အမျိုးမျိုး ဝိဝါဒကွဲနေကြဆဲဖြစ်တဲ့ သဘောတရားဖြစ်ပါတယ်။ ဘယ်လိုပင် ကွဲပြားနေပါစေ၊ ဒီ သဘောတရားကို မြတ်ဗုဒ္ဓ ရဲ့ဒေသနာတော်တွေအရ စဉ်းစားရင် နားလည်မြင်ယောင်နိုင်စွမ်းရှိမယ်လို့ ဆိုခြင်ပါတယ်။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဧကဓမ္မပါဠိတော်မှာ ဘုရားရှင်က “ကုန်း၌ဖြစ်သောသတ္တဝါသည် နည်း၏။ ရေ၌ ဖြစ်သောသတ္တဝါသည်သာ များ၏။ လူ့ပြည်၌ဖြစ်သောသတ္တဝါသည် နည်း၏။ လူ့ပြည်မှတစ်ပါးသော အပါယ်ဘုံ၌ဖြစ်သောသတ္တဝါတို့သည်သာ များ၏။[32]” လို့ ဟောတော်မူပါတယ်။

            တစ်ဖန် လူ့ဘဝ ရခဲလှပုံကို ဥပမာပြု ဟောတော်မူခဲ့တဲ့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ “နခသိခသုတ်” ကို ဆင်ခြင်ကြည့်ကြပါစို့။ “အခါတစ်ပါးသော် မြတ်ဗုဒ္ဓက လက်သည်းပေါ်မှာ မြေမှုန်လေးများတင်ပြီး ရဟန်းတော်များကို မေးတော်မူခဲ့ဖူးသည်။" ချစ်သားရဟန်းတို့၊ ဟောဒီ ငါ့ဘုရား လက်ပေါ်မှာ ရှိတဲ့ မြေမှုန်လေးနဲ့ ဒီမဟာပထဝီ မြေကြီးမှ မြေမှုန်တို့ ဘယ်အရာက များပါသလဲ"ဟု မေးတော်မူသောအခါ…"ရှင်တော်ဘုရားလက်တော်မှ မြေမှုန်ကလေးက မပြောပလောက်ဖွယ် အနည်းငယ်မျှသာ၊ မဟာပထဝီ မြေကြီးကသာ အဆ ရာထောင်မက သာလွန်များလှပါတယ်" ဟု ရဟန်းတော်များက ပြန်လည်လျှောက်ထားသောအခါ "ချစ်သားတို့၊ အဲဒီလိုပဲ အပါယ်လေးဘုံ ရောက်ကြတဲ့ သတ္တဝါတွေက မဟာပထဝီ မြေကြီးလောက် များတယ်။ တစ်ချို့တစ်လေ လူ့ပြည်ရောက်တဲ့သူတွေဟာ ဟောဒီ ငါဘုရားလက်သည်းခွန်ပေါ်မှာ ရှိတဲ့ မြေမှုန်လေးလောက် အင်မတန် နည်းပါတယ်[33]"ဟု ဟောတော်မူပါတယ်။

ဒီ “နခသိခသုတ်”(မြေမှုန်ဥပမာ)ကို၊ အဿုသုတ် (မျက်ရည်သမုဒ္ဒရာ)၊ တိံသမတ္တသုတ် (သွေးစက်သမုဒ္ဒရာ)၊ တိဏကဋ္ဌသုတ်(မိခင်၏ မိခင်အားရေတွက်ခြင်း) စတဲ့ ဒေသနာတော်တို့နဲ့ ဆက်စပ်ဆင်ခြင်စဉ်းစားကြည့်တဲ့အခါ၊ “ထိုအနည်းငယ်မျှသော လူဖြစ်လာသူ အရေအတွက်သည်ပင်လျှင် သံသရာတစ်လျောက်ပေါင်းလိုက်မယ်ဆိုရင် အနန္တအရေအတွက် ရှိပေလိမ့်မည်” ဟု ကောက်ယူမိပါတယ်။ အလွန်များပြားလွန်းလှသောပမာဏဖြစ်တဲ့ ရေ၌ဖြစ်သောသတ္တဝါအရေအတွက်၊ အပါယ်ဘုံ၌ဖြစ်သောသတ္တဝါအရေအတွက်၊ မဟာပထဝီမြေထုရှိ မြေမှုန်အရေအတွက် စတာတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် အလွန့်အလွန် နည်းပါးပါတယ်ဆိုတဲ့အရေအတွက်ကလည်း၊ အနန္တရှိနိုင်ကြောင်း၊ ဒါဟာ အနန္တအပုံထဲ အနန္တအပုံ၊ အနန္တအပိုင်း ထဲက အနန္တအပိုင်း၊ ပိုင်းခြေအနန္တ ပိုင်းဝေအနန္တ သဘောတရားတွေဖြစ်တယ်လို့ လေးနက်စွာ ဖြန့်ထွက် ဆင်ခြင်မိပါတယ်။

 

အနန္တထဲက အနန္တများ

ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့ “အရပ် ၁၀ မျက်နှာ မေတ္တာပွားနည်း[34]” နဲ့ မေတ္တာပို့ကြရာမှာ

·                     အရပ်ရှစ်မျက်နှာမှာရှိကြတဲ့ အနန္တစင်္ကြာဝဠာ အနန္တသတ္တဝါတို့ ကိုလည်းကောင်း၊

·                     အောက်အရပ်၌ရှိသော အပါယ်ဘုံသား အနန္တသတ္တဝါတို့ ကိုလည်းကောင်း၊

·                     အထက်အရပ်၌ရှိသော ထက်ဝန်းကျင် အနန္တစကြာဝဠာ အနန္တနတ်ဗြဟ္မာတို့ ကိုလည်းကောင်း 

ရည်စူးပြီးပို့ကြပါတယ်။ ဒီမေတ္တာပို့ကို လေးနက်စွာဆင်ခြင်တဲ့အခါ၊ “လူအပါအဝင် သက်ရှိသတ္တဝါတို့သည် အနန္တအရေအတွက်ရှိကြပေလိမ့်မည်၊ အပါယ်ဘုံသားတို့သည်လည်း အနန္တအရေအတွက်ရှိကြပေလိမ့်မည်၊ ထို့အတူ နတ်ဗြဟ္မာတို့သည်လည်း အနန္တအရေအတွက်ရှိကြပေလိမ့်မည်” လို့ ကောက်ယူနိုင်ပါတယ်။ ဒီအနန္တအရေအတွက် အသီးသီးရှိကြကုန်သော လူ နတ် ဗြဟ္မာ သတ္တဝါ တို့သည် ၃၁-ဘုံမှာ ကျင်လည်ကြပါတယ်။ ဒီလို အနန္တအရေအတွက် အသီးသီးရှိကြပြီး ‘ဗြဟ္မာဘုံ နှစ်ဆယ်၊ နတ်ဘုံ ခြောက်ဘုံ၊ လူ့ဘုံ တစ်ဘုံ၊ အပါယ် လေးဘုံ[35]’ မှာရှိကြတဲ့၊ ၃၁-ဘုံသားတွေဟာ ဘုံအမျိုးမျိုး ဘဝအထွေထွေ ပြောင်းလဲကျင်လည်ကြတဲ့အခါ၊ ဘယ်ဘုံမှာမှ ‘ပြည့်လျှံသွားတယ်’ ဆိုတာမျိုးမရှိသလို ‘ကုန်ခမ်းသွားတယ်’လို့လည်းမရှိပါဘူး။ ဒါဟာ အနန္တထဲကို နောက်ထပ် အနန္တပေါင်းများစွာ၊ အကြိမ်ပေါင်းအနန္တ ထပ်မံ ပေါင်းထဲ့နိုင်ခြင်း၊ နှုတ်ပယ်နိုင်ခြင်းဆိုတဲ့ သဘောပင်မဟုတ်ပါလော။ ဒီသဘောကို သင်္ချာပညာရပ်မှာလည်း အထင်အရှားတွေ့နိုင်ပါတယ်။

အနန္တတွေထဲမှာအကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ “အကြွင်းမဲ့အနန္တ[36]”ဆိုတဲ့ သဘောတရားဟာ၊ ခေတ်သစ်သင်္ချာပညာရပ်ရဲ့ မရှိမဖြစ် အစုသီအိုရီ နဲ့ အနန္တကိန်း ရဲ့ ပဲ့ကိုင်ဖခင်ကြီး ‘ဂျော့ကင်တာ’ အဆိုပြုထားတဲ့၊ အနန္တအယူအဆအပေါ်မှာ ထပ်မံတိုးတက်ချဲ့ထွင်ထားမှုတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ အကြွင်းမဲ့အနန္တကို “အကန့်အသတ်ရှိသော သို့မဟုတ် အကန့်အသတ်ကိုအပြောင်းအလဲပြုနိုင်သော၊  စိတ်ကူးကြံစည်၍ရနိုင်သော သို့မဟုတ် စိတ်ကူးကြံစည်၍မရနိုင်သော၊ မည်သည့်ကိန်းဂဏန်း ပမာဏထက်မဆို ပိုကြီးသော ဂဏန်း” အဖြစ် ယူဆနိုင်ပါတယ်။ တကယ်တော့ အခုလို အနန္တအရွယ်အစားအမျိုးမျိုး ဆိုတဲ့ အယူအဆဟာ  သဘောတရားရေးရာအလွန်ဆန်ပြီး၊ နဂိုကတည်းက နားလည်ရခက်နေတဲ့ အနန္တသဘောတရားအပေါ်မှာ “ဗူးလေးရာ ဖရုံဆင့်” သလိုပါပဲ။ ဒါပေမဲ့လဲ  ဒါဟာ အဆင့်မြင့်သင်္ချာပညာရပ်တွေဖြစ်တဲ့ အစုသီအိုရီနဲ့ သင်္ချာယုတ္တိဗေဒ ဘာသာရပ်တွေမှာ အဓိကလေ့လာတဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုဖြစ်နေပါတယ်။ ဒီသဘောတရားတွေဟာ သင်္ချာပညာရှင်တွေသုံးစွဲလေ့ရှိတဲ့ "ကန့်သတ်မဲ့အစု[37]" တွေရဲ့ အနက်ကြွယ်ဝမှုနဲ့ အဓိပ္ပါယ်ရှုပ်ထွေးမှု၊ သဘောတရားနဲ့ လက်တွေ့ ဆက်နွယ်မှုတွေကို နားလည်ဖို့ ကူညီပေးပါတယ်။

အခုတဖန် ဆက်ပြီး ဂျာမန်သင်္ချာပညာရှင် ‘ဒေးဗစ် ဟိလ်ဘတ်’[38] ရဲ့ အနန္တနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ‘အတွေးစိတ်ကူးစမ်းသပ်ချက်[39]’တစ်ခုဖြစ်တဲ့ “ဟိလ်ဘတ် ဟိုတယ်[40]” ဆိုတာကို လေ့လာကြည့်ပါစို့။ “ရေတွက်ရအနန္တတည်းခိုသူတွေကို လက်ခံနိုင်တဲ့ ဟိုတယ်တစ်ခုဟာ၊ သူ့ရဲ့ ဟိုတယ်အခန်းတွေပြည့်နေသည့်တိုင်၊ နောက်ထပ် ရောက်လာတဲ့ ရေတွက်ရအနန္တ အရေအတွက်ရှိတဲ့ ဧည့်သည်တွေကိုလဲ ထပ်မံလက်ခံနိုင်တယ်။” ဆိုတဲ့ အဆိုပဲဖြစ်ပါတယ်။

ထပ်မံချဲ့ထွင်ထားတဲ့အဆိုအရ “လူပေါင်းအနန္တကို တင်ဆောင်နိုင်တဲ့ ဘတ်စ်ကားအရေအတွက်အနန္တနဲ့ ရောက်လာတဲ့ ဧည့်သည်မှန်သမျှကို၊ လူပြည့်နေတဲ့ ဟိလ်ဘတ် ဟိုတယ် က ထပ်မံလက်ခံနိုင်တယ်” လို့ဆိုပါတယ်။ ဒီ စိတ်ကူးကွန့်မြူးချက်အတွက် ပုံစံတကျသက်သေပြတာမျိုးမဟုတ်ပေမဲ့လည်း အထက်မှာဆွေးနွေးခဲ့တဲ့ စုံကိန်း, မကိန်း, သဘာဝကိန်းတွေကို အသုံးပြုပြီး အတွေးပွားဆင်ခြင်နိုင်ပါတယ်။ အလွယ်ကူဆုံးနည်းလမ်းကတော့ ဧည့်သည်အသစ်တစ်ယောက်အတွက်၊ ရှိနှင့်ပြီးသားဧည့်သည်တွေကို နောက်တစ်ခန်းဆီကို အသီးသီး ရွှေ့စေတဲ့နည်းဖြစ်ပါတယ်။

 

Hilbert Hotel.jpg

 

 

ဒီ “ဟိလ်ဘတ် ဟိုတယ်” ကို မြတ်ဗုဒ္ဓရဲ့ဓမ္မအလင်းရောင်အောက်မှာ ‘ဘုံ’တစ်ခုအဖြစ် ယူဆဆင်ခြင်ကြည့်ရင်၊ အထက်မှာတင်ပြခဲ့သလို ၃၁-ဘုံထဲက ဘယ်ဘုံမှာမှ ‘ပြည့်လျှံသွားခြင်းမရှိ’တဲ့ ဒီအခြေအနေကို ကောင်းစွာနားလည်သဘောပေါက်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သင်္ချာနည်းနဲ့ သက်သေမပြနိုင်သော်ငြား၊ “အနန္တထဲကို နောက်ထပ်အနန္တကိန်း အနန္တအကြိမ် ထပ်မံပေါင်းထည့်နိုင်တယ်၊ ဒါကြောင့် အနန္တကို  အနန္တအကြိမ်အရေအတွက် ခွဲစိပ်ပိုင်းဖြတ်နိုင်တယ်၊ ဒါကြောင့် ‘အနန္တကို အနန္တနဲ့စားရင် အနန္တရမယ်’” လို့တောင် အတွေးစိတ်ကူး ကွန့်မြူးမိပါတယ်။  ဒါဟာ “စကြာဝဠာအနန္တ ထဲက သတ္တဝါအနန္တ” သဘောပင် မဟုတ်ပါလော။

ဒါ့အပြင် ‘သတ္တဝါအနန္တ’ နဲ့ပတ်သက်လို့ ဆက်စပ်ဆင်ခြင်သင့်တဲ့အချက်ကတော့ "အလုံးစုံသော ဩကာသလောက, သတ္တလောက ဟူသမျှသည် သင်္ခါရလောက၌ အကျုံးဝင်၏။[41]" လို့ ဒေသနာတော်တွေက ဆိုတဲ့အချက်ဖြစ်ပါတယ်။ သင်္ချာစကားနဲ့ ဆိုရရင် အနန္တဖြစ်သော သတ္တလောကသည်ပင်လျှင် သင်္ခါရလောက၏ အစုဝင်ဖြစ်နေသည်မဟုတ်ပါလော။ ဒါကြောင့် အနှစ်ချုပ်ဆက်စပ်ကြည့်တဲ့အခါ “အနန္တစကြာဝဠာထဲက အနန္တသတ္တဝါတွေ” ဟာ တကယ်တော့ “အနန္တကြီးထဲက အနန္တငယ်တွေ” ဖြစ်မယ်ဆိုတဲ့ သဘောတရားတစ်ခု ထင်ရှားခိုင်မာစွာ ပေါ်ပေါက်လာပါတော့တယ်။ အနှစ်ချုပ်ရရင် မြတ်ဗုဒ္ဓရဲ့ ဓမ္မသဘောတွေကိုဆင်ခြင်ခြင်းအားဖြင့်၊ ရှုပ်ထွေးနက်နဲတဲ့ ‘အနန္တ ဒီဂရီအဆင့်ဆင့် အနန္တအရွယ်အစားအမျိုးမျိုး ပါနေဝင်သော အစုသင်္ချာသဘောတရား’ ကို အလွယ်တကူ ချဉ်းကပ်နိုင်မယ်လို့ ဆိုချင်ပါတယ်။

နိဂုံးအမှာ

တကယ်တော့ သာမန်လူတွေရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ အနန္တကိန်းတွေကို လက်တွေ့အသုံးချမှု အလွန်ပဲနည်းပါးလှပေမဲ့၊ ကျွန်တော်တို့လို သင်္ချာပညာရပ်မှာပျော်မွေ့သူတွေအနေနဲ့ကတော့ “အနန္တ” ဟာ အမြဲတစေ “ထိတွေ့ရင်းနှီး၊ ပွန်းတီးကျွမ်းဝင်” စွာ အသုံးပြုနေကြတဲ့ အရာတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သင်္ချာပညာရပ်မှာပျော်မွေ့သူတွေဟာ၊ သင်္ချာသမားဖြစ်ခြင်းဆိုတဲ့အချက်ကို အကျိုးရှိစွာအသုံးချတဲ့အနေနဲ့၊ အနန္တကိန်းသင်္ကေတ တစ်ခုကို တွေ့တိုင်းတွေ့တိုင်း၊ “သံသရာသည် အစမရှိ ရှည်လွန်းသောကြောင့် ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်နေသူကို မြင်တိုင်း မိမိကိုယ်တိုင်လည်းထိုသို့ ဆင်းရဲခဲ့ဖူးသည်ဟုသိ၍ သင်္ခါရတရားတို့ကို ငြီးငွေ့သင့်ကြောင်း[42]” နဲ့ “သံသရာသည် အစမရှိ ရှည်လွန်းသောကြောင့် ချမ်းသာသောသူကို မြင်တိုင်း မိမိကိုယ်တိုင်လည်းထိုသို့ ချမ်းသာခဲ့ဖူးသည်ဟု သိ၍ ထိုသံသရာမှ လွတ်မြောက်အောင် အားထုတ်သင့်ကြောင်း[43]” ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ မြတ်ဗုဒ္ဓရဲ့ တရားတော်တွေကို မမေ့မလျော့ မပေါ့မဆ နှလုံးသွင်းဆင်ခြင်ခြင်းဖြင့်၊ ကျွန်ုပ်တို့သင်္ချာမြတ်နိုးသူများသည် “ဓမ္မအလင်းထဲက အနန္တသင်္ချာရောင်စဉ်” တို့အား ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရင်း၊ သံသရာမှလွတ်မြောက်ကြောင်းကိစ္စတို့အပေါ်၌ ဆတက်တံပိုး ကြိုးပမ်းအားထုတ်နိုင်ပါစေကြောင်း လေးနက်တည်ကြည်စွာ ဆန္ဒပြုလိုက်ပါတယ်။

                                                                                   

ကျော်ခိုင်စိုး(၂၀၂၃၊ အောက်တိုဘာ)



[1] Hermann Klaus Hugo Weyl (9 November 1885 – 8 December 1955)

[2] Mathematics is the science of the infinite.

[3] Infinity, သင်္ကေတ - ∞

[4] Zeno of Elea (born c. 495 BCE — died c. 430 BCE)

[5] Zeno’s  paradoxes

[6] limits, derivatives, and integrals

[7] function

[8] infinitesimal

[9] infinity

[10] Natural number (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, ..., etc)

[11] Real number (-2, 0, 1, 1/2, 2.5, √3, π(22/7), e, ..., etc)

[12] Minus infinity

[13] အာကာသစက္ကဝါဠဉ္စ၊ သတ္ထာ ဗုဒ္ဓဂုဏာပိစ။ အနန္တာနာမ စတ္တာရော၊ ပရိစ္ဆေဒေါ န ဝိဇ္ဇတိ။

[14] ၁၅. အနမတဂ္ဂသံယုတ်၊ သန ၁၅.၃: အဿုသုတ်

[15] သန ၁၅.၁၃: တိံသမတ္တသုတ်

[16] ၄. အနမတကဂ္ဂသံယုတ်၊ တိဏကဋ္ဌသုတ်

[17] သန ၁၅.၁၄-၁၉: မာတုသုတ်

[18] Standard mathematical operation

[19] undefined

[20] space

[21] ဝလုံး-နှင့်-သုည။ မောင်အံ့ (မဟာဝိဇ္ဖာ၊ ဘုံဘေ) (မြန်မာသံတော်ဆင့်၊ ဖေဖဝါရီ ၂၀ ၂၀၁၆, ဧပြီ ၈ ၂၀၁၆)

[22] countably infinite

[23] uncountably infinite

[24] Georg Ferdinand Ludwig Philipp Cantor (3 March [O.S. 19 February] 1845 – 6 January 1918)

[25] One-to-one function/one-to-one relation/ one-to-one correspondence

[26] Félix Édouard Justin Émile Borel (7 January 1871 – 3 February 1956)

[27] Mécanique Statistique et Irréversibilité

[28] Thought experiment

[29] ဝလုံး-နှင့်-သုည။ မောင်အံ့ (မဟာဝိဇ္ဖာ၊ ဘုံဘေ) (မြန်မာသံတော်ဆင့်၊ ဖေဖဝါရီ ၂၀ ၂၀၁၆, ဧပြီ ၈ ၂၀၁၆)

[30] သံယုတ္တနိကာယ်၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်၊ ဆဌသုတ်၊ ၇-ပထမ ဆိဂ္ဂဠယုဂသုတ်။ ၁၁၁၇ လိပ်ကန်းနဲ့ တံပိုး ဥပမာ။ ကာဏကစ္ဆပေါပမသုတ်။

[31] သန ၁၅.၉: ဒဏ္ဍသုတ်                                 

[32] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဧကဓမ္မပါဠိ (စတုတ္ထဝဂ်)၊ ပထမ သုတ္ထာဒိ၊ ၃၂၂-၃၃၅ ပထမသုတ်မှ စုဒ္ဒသမသုတ်အထိ

[33] သံယုတ္တနိကာယ်—၂ဝ၊ ၂—နခသိခသုတ်၊ မြေမှုန်ဥပမာ

[34] ညောင်ကန်အေးဆရာတော်၊ မေတ္တာပွားပုံ နည်းမျိုးစုံ၊ ဧပြီ-၁၉၈၅။ (ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ် ပါဋ္ဌိတော်လာ ဒိသာဖရဏ မေတ္တာပွားနည်း)

[35] ပညာအလင်းပြစာတည်းအဖွဲ့၊ ၃၁-ဘုံအကြောင်းသိကောင်းစရာ၊ ၂၀၁၃

[36] Absolute Infinite, သင်္ကေတ- Ω

[37] Infinite set

[38] David Hilbert (23 January 1862 – 14 February 1943)

[39] Thought experiment

[40]Hilbert's paradox of the Grand Hotel (Infinite Hotel Paradox or  Hilbert's Hotel)

[41] လယ်တီပဏ္ဍိတဦးမောင်ကြီး (ဘာသာပြန်)။ ကျေးဇူးရှင် လယ်တီဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ဥရောပဗုဒ္ဓဘာသာ အလင်းပြကျမ်း (၂၀၀၁, တတိယအကြိမ်)။ မုံရွေးစာအုပ်တိုက်။ စာ-၁၁၉

[42] သန ၁၅.၁၁: ဒုဂ္ဂတသုတ်

[43] သန ၁၅.၁၂: သုခိတသုတ်


Note:    ၂၀၂၃ "ဆွေခိုင်ဆု" သင်္ချာစာပေပြိုင်ပွဲ ဂုဏ်ပြုဆုရဆောင်းပါး

copyright©ဆွေခိုင်ဆု